Nýr aðgerðapakki í farvatninu

Til stendur að leggja fyrir frek­ari efna­hags­að­gerðir fyrir rík­is­stjórn­ar­fund á þriðju­dags­morgun. Samkvæmt heim­ildum Kjarnans verðum þeim sér­stak­lega beint að fyr­ir­tækjum innan ferða­þjón­ust­unnar sem hafa orðið fyrir algjöru tekju­falli. Mörg þeirra eru föst í þeirri stöðu að geta vart haldið áfram að greiða 25 pró­sent laun starfs­manna sinna sem eru á hluta­bóta­leið­inni, né sagt þeim upp vegna þess að fyr­ir­tækin eiga ekki eigið fé til að borga upp­sagn­ar­frest. Flestir við­mæl­endur Kjarnans segj­ast vissir um að hluta­bóta­leiðin verði fram­lengd með ein­hverjum breyt­ingum.

Annar aðgerða­pakk­inn rík­is­stjórn­ar­innar, sem kynntur var í síð­ustu viku, þótti heilt yfir valda miklum von­brigðum. Umfang hans er að sögn ráða­manna um 60 millj­arðar króna en uppi­staðan í því er fyr­ir­greiðsla í formi stuðn­ings­lána og frest­unar á skatt­greiðslum af hagn­aði sem gagn­ast helst mjög litlum fyr­ir­tækjum með litla veltu, svoköll­uðum örfyr­ir­tækjum.

[adspot]Fyrir liggur að Icelandair Group, stærsta ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tæki á Íslandi, mun greina frá fjölda­upp­sögnum hjá sér á morgun. Búist er við því að þús­undir starfs­manna félags­ins, sem voru rúm­lega 4.700 að með­al­tali á síð­asta ári, muni missa vinn­una. Mikið hefur verið kallað eftir því að ríkið stigi inn og aðstoði Icelandair Group með beinum hætti, meðal ann­ars af stjórn­ar­and­stöð­unni. Óli Björn Kára­son, for­maður efna­hags- og við­skipta­nefndar Alþing­is, sagði við Morg­un­blaðið í morgun að það væri skyn­sam­legt að íslenska ríkið taki þátt í að fjár­magna upp­sagn­ar­frest starfs­manna Icelandair Group.

Segja fjöldagjaldþrot nær óumflýjanleg

Samtök ferða­þjón­ust­unnar (SAF) skil­uðu inn umsögn um síð­asta aðgerða­pakka sem birt var á mánu­dag. Þar segir að hluta­bóta­leiðin muni ekki duga fyr­ir­tækjum í ferða­þjón­ustu sem standi frammi fyrir algjöru tekju­falli.

[links]Fyr­ir­tækin eigi við mjög alvar­legan lausa­fjár­vanda að stríða og ljós sé að þau geta ekki greitt starfs­fólki jafn­vel hluta launa um margra mán­aða skeið. „Af sömu orsökum er ljóst að fyr­ir­tækin ráða ekki við að greiða starfs­fólki fullan upp­sagn­ar­frest eins og til­gangur laga um hluta­bóta­leið­ina gerir ráð fyrir og félags­mála­ráð­herra og VMST hafa nýverið áréttað. Áfram­hald­andi áhersla á hluta­bóta­leið­ina sem lausn á vanda ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tækja mun því gera það að verkum að lausafé þrýtur og fjölda­gjald­þrot í grein­inni verða nær óum­flýj­an­leg.“

SAF leggja því þunga áherslu á að aðgerðir stjórn­valda komi til móts við þessa stöðu hið fyrsta á þann hátt að losa fyr­ir­tækin undan þeirri skyldu að greiða starfs­fólki upp­sagn­ar­frest. „Með þeim hætti má leysa bráða­vanda fyr­ir­tækj­anna vegna launa­kostn­aðar og skapa svig­rúm til að vinna að lausnum varð­andi annan kostnað fyr­ir­tækja, s.s. fast­eigna­gjöld og -skatta, kostnað vegna fjár­fest­inga, við­halds bún­aðar o.fl.“

Ekki eins og skopparabolti sem skoppar strax aftur upp

Í umsögn­inni segir að Ísland sé ein­stakur áfanga­staður og mik­il­vægt sé að þegar þjóðir hætta að vera upp­teknar við sótt­varnir og að bjarga manns­lífum verði fyr­ir­tækin til­búin að þjón­usta erlenda ferða­menn. „Það verður ekki gert ef aðgerðir stjórn­valda verða til þess fallnar að keyra fyr­ir­tækin í gjald­þrot. Rétt er að vekja athygli á að flest fyr­ir­tæki í ferða­þjón­ustu, eins og í atvinnu­lífi lands­manna almennt, eru einka­fyr­ir­tæki eða einka­hluta­fé­lög þar sem eig­endur eru að mestu sjálfir í ábyrgð.“

[adspot]Á und­an­förnum árum hafi byggst upp mikil þekk­ing og reynsla í þessum fyr­ir­tækjum og eig­endur hafi gjarnan bæði lagt hagnað úr rekstri til fjár­fest­inga og lagt eigin eignir að veði. „Eins og gefur að skilja er mikil hætta á að ekki aðeins fjár­hags­leg verð­mæti fari for­görðum heldur jafn­framt mik­il­væg þekk­ing og reynsla sem er aug­ljós fram­tíð­ar­á­vinn­ingur ef vel er að málum staðið. Fjölda­gjald­þrot er engin lausn. Stjórn­endur og eig­endur ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tæka eru ekki eins og skopp­ara­bolti sem skoppar strax upp aftur eftir að hafa farið niður heldur munu almenn gjald­þrot ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tækja hamla veru­lega upp­bygg­ingu í grein­inni á ný, jafn­vel um ára­bil.“

Kalla eftir þolinmóðu fjármagni til langs tíma

SAF kallar því eftir að aðgerðir stjórn­valda tryggi sem hrað­asta efna­hags­lega upp­bygg­ingu og verð­mæta­sköpun til að tak­marka sam­fé­lags­legan kostnað til lengri tíma. „Skýrasta leiðin til þess er að tryggja að ferða­þjón­usta verði til sem heild­stæð atvinnu­grein en ekki aðeins fyr­ir­tæki á stangli í kjöl­far fjölda­gjald­þrota. Einnig er þörf á að þær taki mið af þeim aðgerðum sem helstu sam­keppn­is­lönd Íslands eru að grípa til að styrkja sam­keppn­is­stöðu atvinnu­grein­ar­innar þegar hag­kerfi heims­ins taka við sér á ný.

SAF leggja hér áherslu á að atvinnu­greinin er í kapp­hlaupi við tím­ann. Greinin þarf þol­in­mótt fjár­magn til langs tíma til að leggj­ast í var til lengri tíma svo fyr­ir­tækin verði til­búin að hefja starf­semi á ný og skapa verð­mæti fyrir sam­fé­lagið strax og tæki­færi gefst til.“