Upplifði skort á heiðarleika í viðræðum við Katrínu síðast

Píratar eru flokkur með „félags­hyggju að leið­ar­ljósi“ og „frelsi fyrir fólk“ , eins og Þór­hildur Sunna Ævars­dóttir þing­maður orðar það í við­tali við Kosn­inga­stund­ina. 

Hún útskýrir í við­tal­inu hver mun­ur­inn er á Pírötum og vinstri flokk­unum og segir frá því sem brást, að hennar mati, í stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræðum við Katrínu Jak­obs­dóttur eftir síð­ustu kosn­ingar, þegar Katrín end­aði á að mynda rík­is­stjórn með Bjarna Bene­dikts­syni í Sjálf­stæð­is­flokknum og Sigurði Inga Jóhanns­syni í Fram­sókn­ar­flokknum, eftir að Þór­hildur hafði sjálf mælt með því við for­seta Íslands að Katrín fengi stjórn­ar­mynd­un­ar­um­boðið.

Kostnaðarsöm og óútreiknuð kosningaloforð

Píratar lofa veru­legum útgjöldum, sem mörg hver eru ekki reiknuð út. Spurð hvers vegna flokk­ur­inn fylgi ekki boð­aðri hug­sjón sinni um gagn­sæi með því að reikna út kostnað við ríf­lega 13 þús­und orða stefnu­skrá sína segir Þór­hildur að það verði að hluta birt fyrir kosn­ingar en að öðrum hluta er erfitt að áætla, þar sem um sé að ræða lang­tíma­þróun sem hald­ist í hendur við breytt hag­kerfi.

„Við höfum nú lagt tölu­vert í að reyna að reikna út hvað sitt og hvað af þessum hlutum eigi eftir að kosta og erum að láta fara yfir þau gögn fyrir okkur. Það sem kannski gerir okkur erfitt fyrir í að meta til dæmis hvað skil­yrð­is­laus grunn­fram­færsla mundi kosta okkur, það er eitt­hvað sem er þrepa­skipt áætlun. Við ætlum ekki að byrja á því að koma á skil­yrð­is­lausri grunn­fram­færslu. Það er ekki raun­hæft. Vegna þess að fyrst þarf að fara í mat á hver sé grunn­fram­færsla fólks. Og það er fyrsta skrefið hjá okkur. Við erum með fyrstu skrefin, svo erum við með aðeins lengri tíma og svo inn í fram­tíð­ina, hvað við viljum gera.“ 

Frelsi einstaklingsins sem frelsi frá áhyggjum

Flokk­ur­inn á það sam­eig­in­legt með Sjálf­stæð­is­flokki að gera ráð fyrir því að þróun sam­fé­lags­ins, í til­felli Sjálf­stæð­is­flokks­ins hag­vöxtur á frjálsum mark­aði í skjóli frá rík­is­af­skiptum, og í þeirra til­felli sjálf­virkni­væð­ing og fjórða iðn­bylt­ingin, muni fjár­magna kostn­að­ar­söm­ustu stefnu­málin. Píratar sjá fram­tíðna færa bæði lyk­il­lausn og -vanda­mál. Sjálf­virkni­væð­ingin leiðir til veru­legrar auð­söfn­unar og jafn­framt hugs­an­lega fækkun starfa, sem getur leitt af sér mis­skipt­ingu og atvinnu­leysi.

„Ef við tökum ekki til okkar valdið og beitum lýð­ræði til að ná stjórn á því hver græðir á þessu fyr­ir­komu­lagi, þá á eftir að fara illa, þá eigum við eftir að sjá miklu meiri mis­skipt­ingu, miklu meira órétt­læti,“ segir hún.

Kosn­inga­stefna Pírata er óvenju ítar­leg. Hún telur rúm­lega 13 þús­und orð. Síðast voruð þið með mun knapp­ari stefnu. Hvað ræður því?

„Síðast höfðum við mjög stuttan tíma. Það var boðað til kosn­inga með mjög skömmum fyr­ir­vara. Við höfðum tals­vert minni tíma til að fara í þá gras­rót­ar­vinnu sem er nauð­syn­leg til að við getum mótað okkur stefnu. Þetta skiptið mót­uðum við okkur stefnu eftir nýju fyr­ir­komu­lagi innan flokks­ins, nýju skipu­lagi sem við settum upp og þar á meðal var ákveðin stefna í mál­efna­nefnd sem var kjörin af gras­rót­inni og leiddi þetta starf áfram í sam­starfi við alla gras­rót­ina og svo líka alla fram­bjóð­endur í efstu sætum. Við kláruðum þetta svona allt í sam­ein­ingu í sumar.“

Myndirðu kalla þetta lýð­ræð­is­veislu, eins og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hefur talað um?

„Jú, algjör­lega. Þetta er kannski bara lýð­ræð­is­hlað­borð. Það gátu allir verið með og allir tekið sitt út úr þessu. Þetta er kannski svona Pálínu­boð.“

Velsældarsamfélag frekar en velferðarsamfélag

Píratar hafa ekki fallið með ein­földum hætti að vinstri-hægri ás stjórn­mál­anna. Stjórn­mála­menn eins og Bjarni Bene­dikts­son hafa talað um að Píratar séu varla alvöru­stjórn­mála­flokkur. Í nýlegum skoð­ana­könn­unum hefur komið fram að þau sem setja Pírata í annað sætið, sem þau myndu kjósa ef þeir myndu ekki kjósa þann flokk sem þau velja, eru Sós­í­alistar og Sam­fylk­ingin aðal­lega. Finnst þér þið vera nálægt þeim í hug­mynda­fræði? Eruð þið vinstra megin, eða eruð þið óskil­greind?

„Við höfum oft verið sett á bás með vinstri flokk­unum og það er vegna þess að við deilum mörgum stefnu­málum með þeim og höfum félags­hyggju að leið­ar­ljósi. Við viljum að fólk hafi aðgang að gjald­frjálsri heil­brigð­is­þjón­ustu og að fólk hafi kerfi sem grípur það ef þarf á því að halda. En við nálg­umst það frá aðeins öðru­vísi sjón­ar­horni heldur en vinstri flokk­arnir gera, sem tala oft um vel­ferð­ar­sam­fé­lag á meðan við tölum um vel­sæld­ar­sam­fé­lag. Helsti mun­ur­inn á hvernig við nálg­umst þetta er að okkur finnst aðal­at­riðið að frelsa ein­stak­ling­inn frá því að þurfa að hafa áhyggjur af sínum grunn­þörfum vegna þess að við höfum trú á því að þannig geti ein­stak­lingar, sam­fé­lagið, skapað í raun­inni fram­tíð­ina sem við vitum að er að flýta sér til okkar.“ 

Annað frelsi en Sjálfstæðisflokksins

Þannig að þið skil­greinið frelsi í raun­inni með öðrum hætti heldur en ef ég horfi aftur á Sjálf­stæð­is­flokk­inn? 

„Já, mig lang­aði að slag­orð okkar væri: „Frelsi í alvör­unni“. Sem gengur út á að frelsi er miklu meira heldur en frelsi til að flytja fjár­magn án þess að þurfa að borga af því skatta, sem er mjög þröng skil­grein­ing á þessu frelsi. Við sjáum það að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn er mjög íhalds­samur þegar kemur að mörgum frels­is­málum eins og frjó­sem­is­frelsi kvenna, þar sem við vorum fremstar í broddi fylk­ingar að verja það í þung­un­ar­rofs­mál­inu þar sem for­maður flokks­ins kýs gegn frjó­sem­is­frelsi kvenna. Við viljum líka frelsi fyrir fólk til að koma hingað og setj­ast hérna að. Við viljum frelsi fyrir fólk til að geta tekið þátt í sam­fé­lag­inu á sínum for­sendum án þess að þurfa að búa við skil­yrði og skerð­ingar. Ef það ákveður að taka þátt. Þá erum við að tala um til dæmis aldr­aða, yngra fólk sem fær ekki aðgang að atvinnu­leys­is­bótum og svo fram­vegis, að okkur finnst það ekki þannig að það þurfi að vera eitt­hvað sett vel­ferð­ar­kerfi og það þurfi bara að hækka bæt­urnar.

Við sjáum fram­tíð­ar­sýn­ina þannig fyrir okkur að það eru allir með eitt­hvert grunn­ör­ygg­is­net og þaðan geti þeir hjálpað til við að skapa þetta fram­tíð­ar­sam­fé­lag.“

Þannig að svona ákveð­inn jöfn­uður, jafn­að­ar­stefna, er nátt­úr­lega vinstri stefna í sjálfri sér, sé for­senda frelsis og val­frelsis og þess að fólk geti nýtt mögu­leika sína í líf­inu. 

„Já, ef þú hefur ekki í þig og á hef­urðu ekki frelsi til að taka þátt í lýð­ræð­inu.“

Vilja skattalækkanir en líka aukin útgjöld

Samkvæmt hefð­bundnu skil­grein­ing­unni á hægri vinstri er yfir­leitt horft til efna­hags­stefn­unnar og þá þrengt niður í skatta­stefn­una. Þið eruð svo­lítið mikið að tala um að í fram­tíð­inni eigi að lækka skatta á laun og neyslu, sem er þá vænt­an­lega virð­is­auka­skattur og tekju­skattur en á móti hækka skatta á þá sem hafa hæstar tekj­urnar. Eruð þið meira að horfa til þess að lækka skatta heldur en vinstri flokk­arnir, er það þar sem mun­ur­inn liggur?

„Ég held að mun­ur­inn á okkur liggi ekki þar, þótt að við eigum ýmis­legt sam­eig­in­legt með vinstri flokk­unum þegar kemur að áherslum í skatta­málum. Munurinn liggur kannski einna helst þar að við höfum alveg frá upp­hafi verið að ein­beita okkur að þessum hlutum sem eru að ger­ast í sam­fé­lag­inu, oft verið kallað sjálf­virkni­væð­ingin eða fjórða iðn­bylt­ingin og hvernig hún gerir mikið af þessum kerfum og hug­mynda­fræði vinstri hægri úrelta. Hún gerir það til dæmis með því að allt í einu erum við komin með fullt af ein­hverjum verð­mætum sem eru óend­an­leg, eins og inter­netið eða afrit af tölvu­les­an­legum gögnum eða þá til dæmis núna með þrí­vídd­ar­prent­ur­unum og öllu þessu.

Við erum að reyna að brjóta upp þennan vinstri hægri ás sem allur gengur samt út á skort, að það sé ekki til nóg. Að  það verði að finna ein­hverjar leiðir til að skipta ein­hverri ímynd­aðri köku og að til þess að svo megi verða verði að beita ein­hverjum hug­mynda­fræði­legum verk­færum sem ann­að­hvort eru að nota skatt­kerfið til auk­ins jöfn­uðar eða að nota skatt­kerfið til að frelsa fjár­hag­inn sem ein­hvern veg­inn með ein­hverri furðu­legri brauð­mola­kenn­ingu, fær­ist niður til fátækara fólks­ins. Þannig að við erum alveg sam­mála að það þarf að nota skatt­kerfið til jöfn­unar. En við teljum ekki að þar sé akkúrat punkt­ur­inn, lyk­il­at­riðið. Okkar höf­uð­á­hersla er að núna er öll fram­leiðslu­tækni að fara að breyt­ast. Miklu fleiri störf verða úrelt, þannig að rosa­lega mikið af þess­ari bar­áttu, sem hafa verið að eiga sér stað um rétt­indi launa­fólks, um rétt­indi almennra borg­ara, hún er að fara að fær­ast yfir í hver á þessi tæki og ef við tökum ekki til okkar valdið og beitum lýð­ræði til að ná stjórn á því hver græðir á þessu fyr­ir­komu­lagi, þá á eftir að fara illa, þá eigum við eftir að sjá miklu meiri mis­skipt­ingu, miklu meira órétt­læti.“

Þið eruð ekki að tala um að taka yfir fram­leiðslu­tækin, sem er klass­ískur marx­ismi, eða eitt­hvað þannig ...

„Við erum að tala um að taka höf­und­ar­rétt­inn af fram­leiðslu­tækj­unum. Við erum að tala um að frelsa vits­muni þessa heims til að vinna saman og við höfum séð hvað það getur gert stór­kost­lega hluti.“ 

Óútreiknuð, stór útgjaldaloforð

Eitt af ykkar grunn­stefnu­málum er gagn­sæi og þið eruð sá flokkur á Alþingi sem hefur talað mest fyrir gagn­sæi. En þegar maður skoðar ykkar ítar­legu stefnu, þá spyr maður sig: Hvers vegna fóruð þið ekki út í að reikna út áhrifin af til­teknum breyt­ingum, í pen­ingum? Hvað mundi það þýða til dæmis að þessi grunn­fram­færsla eða hvað annað? Væri það ekki ein­hver leið til þess að auka gagn­sæi í stjórn­mála­um­ræðu og varð­andi stefnu ykkar?

„Jú, við höfum nú lagt tölu­vert í að reyna að reikna út hvað sitt og hvað af þessum hlutum eigi eftir að kosta og erum að láta fara yfir þau gögn fyrir okkur. Það sem kannski gerir okkur erfitt fyrir í að meta til dæmis hvað skil­yrð­is­laus grunn­fram­færsla mundi kosta okkur, það er eitt­hvað sem er þrepa­skipt áætlun. Við ætlum ekki að byrja á því að koma á skil­yrð­is­lausri grunn­fram­færslu. Það er ekki raun­hæft. Vegna þess að fyrst þarf að fara í mat á hver sé grunn­fram­færsla fólks. Og það er fyrsta skrefið hjá okkur. Við erum með fyrstu skrefin, svo erum við með aðeins lengri tíma og svo inn í fram­tíð­ina, hvað við viljum gera.“ 

Milljón á ári í barnabætur fyrir öll börn

Þannig að þegar þið segið: Við ætlum að skil­greina sam­ræmda lág­marks­fram­færslu, þá er það í raun­inni lof­orðið að þið munið fara í þá vinnu að skil­greina lág­marks­fram­færslu, í stað­inn fyrir að hafa bara á borð­inu val­mögu­leik­ann, hver er þessi lág­marks­fram­færsla. En um leið þá nátt­úr­lega kom­ist þið hjá ákveð­inni gagn­rýn­inni umræðu um það hver heild­ar­nið­ur­staðan er af ykkar lof­orðum. Tökum sem dæmi barna­bætur, þið viljið að við förum lengra í átt­ina að Norð­ur­lönd­unum með því að barna­bætur verði ekki með sama hætti tekju­tengdar eins og er núna. Núna eru í raun fyrst og fremst þeir sem eru í lægri tekj­unum að fá barna­bætur. Maður spyr sig í fyrsta lagi: Hvað kostar þetta? Þið virð­ist ekki hafa það enn þá á borð­inu. En í öðru lagi: hvers vegna ætti fólk að borga til dæmis fyrir barna­bætur til handa vel stæðu fólki sem þarf í raun ekki á þeim að halda?* 

„Hvað kostar þetta? Okkur reikn­ast til að þetta sé kannski í kringum fimm, sex millj­arðar, eða eitt­hvað svo­leiðis, en núna eru barna­bæt­urnar að kosta rík­is­sjóð fjórtán millj­arða. Það er í stóru sam­hengi hlut­anna ekk­ert hrika­lega mikið, til að passa að milli­tekju­fólk alveg sér­stak­lega verði ekki fyrir rosa­legum fjár­hags­legum skaða bara við það að eign­ast barn, vegna þess að það kostar gríð­ar­lega mikið. Nú er ég nýbúin að eign­ast barn og ég veit að það kostar alveg ótrú­lega mikið af pen­ingum og ég nátt­úr­lega vel stæð til að takast á við það. En ég held um leið og þú ert kom­inn niður í svona milli­tekju­þrepið, þá er það bara mjög dýrt og þá munar alveg um að fá þessa milljón á ári sam­tals sem fólk er að fá í óskertar barna­bætur. Ef við værum að tala um það að ald­urs­sam­setn­ingin á þjóð­inni er að breyt­ast, þá skiptir alveg máli að við förum í ein­hverja smá svona end­ur­nýjun til að geta haldið uppi þessu sam­fé­lagi sem við viljum halda uppi.“

* Píratar hafa boðað nán­ari útlistun á kostn­aði við kosn­inga­lof­orð þeirra fyrir kosn­ingar.

Stíga skref í átt að borgaralaunum

Á móti kemur að það hefur verið litið á það sem sér­stakt efna­hags­legt vanda­mál að ald­ur­spíramíd­inn sé að breyt­ast þannig að það eru fleiri eldri, þar af leið­andi, sam­kvæmt öllu fleiri sem ekki eru starf­andi fyrir sam­fé­lagið, og sem sam­fé­lagið þarf þá að greiða fyrir. Ykkar leið er þá kannski á end­anum ein­hver lág­marks­fram­færsla eða ein­hver leið í átt­ina að borg­ara­launum eins og þið töl­uðuð um áður. 

„Við erum að tala um að stíga virk skref í átt að borg­ara­launum. En það sem við erum að byrja á að tala um er bara að hækka per­sónu­af­slátt­inn í skrefum og vinna að því að hann verði útgreið­an­legur þannig að þeir sem eru kannski ekki virkir á vinnu­mark­aði akkúrat núna eða eru með það lágar tekjur að þeir geti tekið hann út og fái þessar auka­tekjur sér til handa. Við erum að tala um að barna­bæt­urnar fylgi barn­inu vegna þess að við viljum ekki hafa séð svona mikið fjár­hags­legt högg fyrir fólk að eign­ast barn og við viljum að þessi við­ur­kenn­ing á að það sé sam­fé­lags­lega hag­kvæmt að fólk sjái sér kleift að eign­ast börn. Það er gríð­ar­leg pressa á konur á Íslandi. Allt í einu erum við komin undir þessa fólks­fjölgun sem við erum að reiða okkur á til þess að geta staðið undir því að ald­urs­sam­setn­ing þjóð­ar­innar er að breyt­ast.“

Vilja hækka hátekjuskatt í 50%

Í raun þýðir þetta þá að milli­tekju­mann­eskja væri að borga skatta til að greiða auð­manni barna­bætur. 

„Það sem við erum að skoða núna er til dæmis að færa hæsta tekju­þrepið í tekju­skatt­inum úr þar sem hann er núna í 46,25% upp í 50%. Við erum líka að tala um að fara í meng­un­ar­skatta gagn­vart þeim sem menga hvað mest. Við ætlum líka að hækka veiði­gjöld en ekki bara veiði­gjöldin sem eru varla að duga fyrir umgjörð­inni um sjáv­ar­út­veg­inn eins og staðan er núna með 4,5 millj­arða á ári í tekjur en útgjöld rík­is­ins eru fjórir millj­arðar, bara í utan­um­haldi um sjáv­ar­út­veg­inn. Við ætlum að hækka það, alla vega tvö­falda. En þá ætlum við líka að koma á sann­gjörnum leik­reglum í sjáv­ar­út­vegi sem ég held að eigi eftir að skila gríð­ar­lega miklu í kass­ann. Eins og staðan er núna eru ekki sann­gjarnar leik­reglur í sjáv­ar­út­vegs­kerf­inu og það þýðir að við verðum af svona tutt­ugu til þrjá­tíu pró­sent af virð­is­aukn­ingu sem við gætum verið að sjá ef það væru sann­gjarnar leik­reglur í sjáv­ar­út­vegi.“

Forsendur fyrir því að brjóta upp Samherja

Nú vilja Sós­í­alistar brjóta upp Samherja. Það er eitt af þeirra grund­vall­ar­kosn­inga­lof­orðum, eruð þið sam­mála því að brjóta upp Samherja?

„Það eru for­sendur fyrir hendi til að brjóta upp Samherja vegna þess að þeir hafa ekki skilað inn árs­reikn­ingi. Ef við værum með fjár­mála­ráð­herra sem hefði sinnt vinn­unni sinni síð­ast­liðin fimm ár gagn­vart þessu ...“

Væri það með­al­hóf að þínu mati, að gera það, á þeim grund­velli?

„Ja, þegar það er lið­inn þetta langur tími þá er það eitt­hvað sem mér finnst alla­vega full­kom­lega vert að skoða. En með­al­hófið er auð­vitað bara í fyrsta lagi að byrja að beita þeim reglum sem við þó höfum. Málið er bara: það gilda allt aðrar leik­reglur um þessa stóru aðila í sjáv­ar­út­vegi heldur um allt annað við­skipta­líf á Íslandi. Til dæmis bara þegar kemur að skil­grein­ingu á tengdum aðilum. Við vitum það, af því að við höfum talað um allan afla á markað og alla þessa hluti og það sem kemur á móti okkur er ein­hvern veg­inn, að það væri svo mikil sam­þjöppun. Það er vanda­málið sem við búum við nú þegar. Rosalega mikil sam­þjöppun, risar eins og Samherji, þar sem mætti spyrja sig, hvort þeir búi við sér­stak­lega sterka ein­ok­un­ar­stöðu á mark­aði, þar sem þeir geta bara keypt út sam­keppni, geta í raun skemmt fyrir sínum sam­keppn­is­að­ilum bara með mjög afger­andi hætti.“

Þannig að þið væruð til­búin til að standa að lög­gjöf sem mundi þá leiða til þess að Samherji eða önnur risa­stór útgerð­ar­fyr­ir­tæki væru brotin upp í smærri ein­ingar og það með ein­hvers konar vald­boði að ofan?

„Ég get ekki sagt að það sé okkar stefna. Þetta er ekki í okkar stefnu.“

Það er svona í anda stefnu Pírata í sjáv­ar­út­vegs­málum. Það er vald­dreif­ing og vald­efl­ing þeirra smáu, frjálsar hand­færa­veiðar ... 

„Það er í okkar stefnu að taka mikið af þessum verk­færum sem Samherji hefur til að níð­ast á öðrum úr hönd­unum á þeim. Meðal ann­ars kvóta­þakið. Við erum að horfa á að Samherji er löngu far­inn yfir þetta kvóta­þak en það er eng­inn að fylgja því eftir. Það er meðal ann­ars út af því að skil­grein­ingin á tengdum aðilum gagn­vart risum í sjáv­ar­út­vegi, er allt önnur heldur en alls staðar ann­ars staðar í við­skipta­líf­inu. Þú getur átt 49,9% í Síld­ar­vinnsl­unni eins og Samherji og samt ekki talist tengdur aðili og þar með telur þessi kvóti sem Síld­ar­vinnslan er með ekki inn í þennan heild­ar­kvóta. Ég veit að þetta er frekar leið­in­legt umræðu­efni, en þetta skiptir miklu máli út af því að þessi rosa­lega auð­söfnun, þessi rosa­legi máttur, sem Samherji hefur og Brim þannig séð líka, lit­ast af því að það er búið að vera við stjórn fólk sem er ekki til­búið að fram­fylgja þeim reglum sem þó eru til staðar, setja þær reglu­gerðir sem þarf til að hægt sé að fram­fylgja þeim lögum sem eru til staðar og er ekki til í að styrkja þær eft­ir­lits­stofn­anir sem þarf að styrkja til þess að það sé hægt að koma á alvöru leik­reglum.“

Risastórt gat í veiðigjaldakerfinu

Ef við horfum bara á raun­veru­leik­ann, raun­veru­leika fólks á Dalvík, þar sem er nýbúið að byggja ein­hverja glæsi­leg­ustu fisk­vinnslu lands­ins og Íslands­sög­unnar ef við viljum tala um það þannig. Mynduð þið vilja aðskilja fisk­veiði­hluta Samherja, sem dæmi, og síðan fisk­vinnsl­una, eins og Sós­í­alistar hafa verið að tala um, eða er það óút­fært? 

„Aðskiln­aður veiða og vinnslu er vissu­lega eitt­hvað sem skiptir gríð­ar­lega miklu máli. Það er eitt­hvað sem við styðjum heils hugar, sér­stak­lega þegar kemur að til dæmis álagn­ingu veiði­gjalda. Við sáum það bara þegar það var verið að breyta þessu veiði­gjalda­kerfi núna á síð­asta kjör­tíma­bili, þá var skilið eftir risa­stórt gat fyrir það sem kall­ast sam­þættar útgerðir eins og Samherji, sem eru með bæði veiðar og vinnslu undir sama hatti, það var skilið eftir risa­stórt gat fyrir þær að færa allan sinn hagnað yfir í vinnsl­urnar, skilja allt tapið eftir í veið­unum, til þess að geta borgað sjó­mönnum lægri laun, til þess að þurfa að borga lægri veiði­gjöld og til þess að geta tekið út meiri hagnað. Og þetta var núver­andi stjórn­völdum bent á af Sam­keppn­is­eft­ir­lit­inu, af skatt­inum, rík­is­end­ur­skoð­anda, alla vega mörgum svona virðu­legum batt­er­íum sem sögðu þeim: Þið eruð að skilja eftir bak­dyra­leið fyrir fólk til að kom­ast hjá gjald­töku. Og þetta benti ég líka meira að segja á í langri ræðu um sjáv­ar­út­veg og þetta var samt gert, vit­andi vits um að þetta þýddi að þetta mundi auð­velda Samherja að greiða ekki til­skilin gjöld.“

Vilja bjóða upp kvótann á löngum tíma

En þið viljið bjóða upp kvóta, og þar af leið­andi kvóta Samherja og Brims. Á hversu löngum tíma sjáið þið fyrir ykkur að gera það og um leið, hverjir eru lík­leg­astir til að kaupa kvóta á upp­boði aðrir en fjár­sterk­ustu aðil­arnir í sjáv­ar­út­vegi?

„Við höfum komið með ýmsar til­lögur að því hvernig væri hægt að fara þessa fyrn­ing­ar­leið. Ég myndi segja að þum­al­putta­reglan sé sú að við þurfum að passa að það sé nægi­lega mik­ill fyr­ir­sjá­an­leiki fyrir útgerð­irnar til þess að þær hafi ekki rétt á að fara í mál við ríkið. Og þetta er eitt­hvað sem ég myndi vilja fá fær­ari lög­fræð­inga heldur en ég í íslenskum rétti til þess að fara með mér í gegnum hversu hratt við getum farið í þetta, en við myndum reyna að fara í þetta eins hratt og við mögu­lega getum án þess að baka skaða­bóta­skyldu á ríkið upp á ein­hverja hund­ruð millj­arða.“

Ný stjórnarskrá er skilyrði

Píratar setja sem skil­yrði fyrir rík­is­stjórn­ar­sam­starfi að stjórnin styðji nýja stjórn­ar­skrá „á grund­velli vinnu stjórn­laga­ráðs“. 

Ef maður fer yfir sviðið voru Vinstri grænir nýlega að boða nýja stefnu, breyttu stefnu sinni gagn­vart stjórn­ar­skránni, hættu að tala um til­lögur stjórn­laga­ráðs og eru núna að tala um þessa búta­saums­leið, að upp­færa ein­staka liði eða ein­stakar greinar. Þið eruð ekki að fara í rík­is­stjórn með Sjálf­stæð­is­flokknum. Þið eruð ekki að fara í rík­is­stjórn með Mið­flokknum, Vinstri græn eru með þetta loðna orða­lag og styðja ekki lengur þessa rót­tæku end­ur­skoðun. Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn lýsir „fullum stuðn­ingi“ við gild­andi stjórn­ar­skrá segja þeir. Hvernig getið þið myndað rík­is­stjórn­ar­meiri­hluta út frá þessu? 

„Við eigum alla vega ýmis­legt sam­eig­in­legt með Sam­fylk­ing­unni sem leggur mikla áherslu á þetta og síðan verðum við auð­vitað bara að sjá hvað kemur upp úr kjör­köss­unum, hvort þessir flokkar séu til í að láta sér það lynda að þjóðin fái stjórn­ar­skrána sem hún kaus um. Ástæðan fyrir því að við setjum þetta sem skil­yrði er vegna þess að okkur finnst ekki líð­andi að í lýð­ræð­is­ríki hafi verið haldin þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla, þjóðin hafi sagt sína skoðun, tveir þriðju meiri­hluta þeirra sem mættu, komu og sögðu: Þetta viljum við að verði nýja stjórn­ar­skráin okkar, að þessi þjóð­ar­vilji sé bara huns­aður. Það er kannski á bratt­ann að sækja fyrir okkur. Þetta er alveg áhættu­söm yfir­lýs­ing. En við meinum hana vegna þess að fyrir okkur er þetta svo hættu­legt lýð­ræð­inu.“

Þór­hildur útskýrir að þetta skil­yrði sé sveigj­an­legt. „Auðvitað erum við alltaf á leið­inni í eitt­hvert sam­starf. Það er alveg opið fyrir því að þetta plan hliðrist. Það sem við erum að segja að sé for­senda fyrir okkar þátt­töku í rík­is­stjórn, það sem við gerðum líka 2017 og 2016, þegar við tókum þátt í rík­is­stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræðum, er að við þurfum að vinna að því allt kjör­tíma­bilið að í lok þess kjör­tíma­bils verði greidd atkvæði um stjórn­ar­skrána í þing­sal. Það þýðir að þá strax í kjöl­farið, þarf að rjúfa þing. Og það þarf að boða til nýrra kosn­inga og þetta nýja þing þarf að sam­þykkja þessa nýju stjórn­ar­skrá.“

Geturðu skil­greint eitt­hvað eitt sem þú myndir segja að væri það mik­il­væg­asta sem þú og þið gætuð áorkað með því að vera kosin í þessum kosn­ingum?

„Nýja stjórn­ar­skráin, tví­mæla­laust þar. Það er hún. Hún er lyk­ill­inn að eig­in­lega öllu hinu.“