Þessi grein birtist upphaflega í Stundinni fyrir meira en 2 árum.

Geðhjálp afhendir 30 þúsund undirskriftir

Svandís Svavars­dótt­ir heil­brigis­ráð­herra fær í dag af­henta áskor­un um 9 að­gerð­ir til að setja geð­heilsu í for­gang.

Geðhjálp afhendir 30 þúsund undirskriftir
Alþingi Undirskriftirnar verða afhentar á Austurvelli kl. 12:15 í dag. Mynd: Davíð Þór

Fulltrúar Geðhjálpar munu á Austurvelli kl. 12:15 í dag afhenda Svandísi Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra 30.093 undirskriftir þeirra sem vilja setja geðheilsu í forgang.

Undirskriftarsöfnunin hefur staðið yfir undanfarnar vikur á vefsíðunni 39.is og var gefið út blað samhliða henni sem ber nafnið 39. Vísar talan í þá íbúa Íslands sem féllu fyrir eigin hendi á árinu 2019. Setja samtökin 9 aðgerðir á oddinn til þess að markmiði undirskriftarlistans verði náð. Flestar eru þær á ábyrgð heilbrigðisráðherra.

Aðgerðirnar sem Geðhjálp kallar eftir eru eftirfarandi:

1. Gera heildarúttekt á umfangi og framkvæmd geðheilbrigðisþjónustu á Íslandi

Nánar: Úttektin er nauðsynleg svo hægt sé að ná utan um málaflokkinn og auka samhæfingu þeirra þriggja stoða sem eru á hendi ríkisins (sjúkrahús, heilsugæsla og sérfræðiþjónusta). Úttektin taki einnig til búsetu- og félagsþjónustu sveitarfélaga þannig að styrking hennar og samhæfing við þjónustu ríkisins verði auðsóttari. 

2. Efla heilsugæsluna sem fyrsta viðkomustað og gera þjónustuna þverfaglegri

Nánar: Heilsugæslan á að vera fyrsti viðkomustaður í flestum tilfellum. Geðheilsuteymi heilsugæslunnar geta verið ákveðin fyrirmynd að þjónustu þar sem sjónarmið notenda hafa aukið vægi. Innan heilsugæslunnar ættu að starfa félagsráðgjafar, notendafulltrúar, iðjuþjálfar, þroskaþjálfar o.fl. stéttir við hlið lækna, hjúkrunarfræðinga og sálfræðinga.

3. Stórauka stuðning og fræðslu fyrir foreldra

Nánar: Liður í því að huga að áhrifaþáttum geðheilbrigðis er að styðja foreldra í uppalendahlutverki sínu. Að auka mæðraeftirlit, foreldrafræðslu og ungbarnaeftirlit með það fyrir augum að fræða foreldra um mikilvægi tengslamyndunnar fyrstu 1.000 dagana í tilveru hvers barns. Á leikskóla- og grunnskólaaldri þarf einnig að styðja við foreldra og draga þannig úr árekstrum og erfiðleikum síðar meir í lífi barnsins.

4. Hefja niðurgreiðslu sálfræðiþjónustu

Nánar: Að framfylgja samþykkt Alþingis um niðurgreiðslu á sálfræðiþjónustu. Samþykktin er enn óútfærð hvað varðar fjármögnun og brýnt er að skýra framkvæmdina.

5. Gera geðrækt hluta af aðalnámskrá grunnskóla

Nánar: Það er ein besta fjárfesting hvers samfélags að kenna börnum frá unga aldri um verndandi þætti geðheilbrigðis og hvernig hægt er að nýta þá í daglegu lífi. Mikilvægt er að geðrækt verði kennd á menntavísindasviði til að styðja við getu kennara við að miðla þessari fræðslu.

6. Fjölga atvinnutækifærum fyrir ungmenni og fólk með geðrænar áskoranir

Nánar: Við viljum tryggja ungmennum virkni eða nám við hæfi. Við 16 ára aldur flyst ábyrgð á nemendum frá sveitarfélögum til ríkisins. Á aldrinum 16 til 18 ára er umtalsvert brottfall úr námi og virkni oft lítil. Á þessum árum er veruleg hætta á að ungmenni detti alveg úr virkni sem hefur slæm áhrif á geðheilsu þeirra.

Einnig býr fólk með geðrænar áskoranir, á öllum aldri, gjarnan við lítinn hvata til virkni.

7. Byggja nýtt húsnæði geðsviðs LSH og endurskoða hugmyndafræði og innihald meðferðar

Nánar: Húsnæði geðsviðs LSH er óhentugt. Starfsemin fer fram á Hringbraut og við Elliðaárvog og er því aðallega dreifð á tvo staði en einnig í aðrar byggingar. Hugmyndafræði og innihald meðferðar þarfnast endurskoðunar samhliða endurskoðun á húsakostinum. Geðhjálp vill vera opin fyrir nýjungum við meðferð sem eru fjölmargar í löndunum í kringum okkur og má þar nefna lyfjalausar deildir, opna samræðu (Open dialogue) o.fl. Áherslur Geðhjálpar miða að því að það heyri til undantekninga í framtíðinni að þurfa að leggjast inn á geðdeild en sé þess þörf verði þjónustan nútímaleg og framsækin.

8. Útiloka nauðung og þvingun við meðferð

Nánar: Samkvæmt samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks er hvers kyns nauðung og þvingum óheimil. Ísland hefur enn ekki lögfest þennan samning. Ítrekað hefur verið bent að nauðung og þvingun í meðferð einstaklinga með geðrænar áskoranir standist ekki lög. Þetta hefur OPCAT eftirlit staðfest en því sinna óháðir aðilar og heimsækja þeir staði sem hýsa einstaklinga sem eru sviptir frelsi sínu. Samhliða núverandi endurskoðun lögræðislaga leggur Geðhjálp til að Ísland verði gert að þvingunarlausu landi sem tilraunarverkefni til þriggja ára.

9. Koma á fót Geðráði, breiðum samráðsvettvangi um geðheilbrigðismál

Nánar: Undanfarna áratugi hafa geðheilbrigðismál iðulega verið rædd í ólíkum hópum á ólíkum stöðum en þessir hópar tala mismikið saman og vita jafnvel ekki hver af öðrum. Ábyrgð á samhæfingu og upplýsingamiðlun þvert á alla þessa hópa og stjórnsýslustig getur verið óljós. Geðráði er ætlað að breyta þessu með því að kalla að sama borðinu stjórnvöld, fagfólk, notendur og aðstandendur til þess að fjalla á hlutlægan hátt um málaflokkinn og leggja grunn að stefnumótun og aðgerðum.

    Kjósa
    0
    Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

    Athugasemdir

    Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

    Mest lesið

    „Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
    1
    Viðtal

    „Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

    Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
    Jón Trausti Reynisson
    2
    Pistill

    Jón Trausti Reynisson

    Þeg­ar mað­ur verð­ur maðk­ur

    Há­mennt­að­ur, end­ur­kom­inn fjöl­miðla­mað­ur beit­ir kjaft­for­an grín­ista af­mennsk­un.
    Þórður Snær Júlíusson
    3
    Leiðari

    Þórður Snær Júlíusson

    Við er­um senni­lega bú­in að tapa

    Tæki­fær­ið til að leið­rétta það rang­læti sem sjáv­ar­út­vegs­kerf­ið fel­ur í sér er lík­leg­ast far­ið. Þau sem hagn­ast mest á kerf­inu eru bú­in að vinna. Þau eru fá­veld­ið sem rík­ir yf­ir okk­ur.
    Katrín Ólafsdóttir
    4
    Aðsent

    Katrín Ólafsdóttir

    Hvað greið­ir fé­lags­fólk Efl­ing­ar fyr­ir við­ræðuslit­in?

    Dós­ent í hag­fræði skrif­ar um kjara­deilu Efl­ing­ar við Sam­tök at­vinnu­lífs­ins.
    Á að setja leiguþak?
    5
    Spurt & svarað

    Á að setja leigu­þak?

    Veg­far­end­ur greina frá af­stöðu sinni til þess hvort setja eigi leigu­þak eða ekki.
    Eiríkur Rögnvaldsson
    6
    Pistill

    Eiríkur Rögnvaldsson

    Lúkas end­ur­bor­inn

    Ei­rík­ur Rögn­valds­son, mál­fræð­ing­ur og mál­fars­leg­ur að­gerðasinni, rýn­ir í ný hug­tök í tungu­mál­inu og áhrif þeirra á um­ræð­una og hvernig þau af­hjúpa hugs­un og veru­leika.
    Magnús Rannver Rafnsson
    7
    Aðsent

    Magnús Rannver Rafnsson

    Silf­ur­brú­in

    Magnús Rann­ver Rafns­son verk­fræð­ing­ur spyr hvers vegna Vega­gerð­in valdi til­lögu Eflu verk­fræði­stofu í hönn­un­ar­sam­keppni um Foss­vogs­brú þeg­ar ljóst var frá byrj­un að hönn­un­in stenst ekki kostn­að­ar­við­mið sam­keppn­inn­ar?

    Mest lesið

    • „Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
      1
      Viðtal

      „Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

      Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
    • Jón Trausti Reynisson
      2
      Pistill

      Jón Trausti Reynisson

      Þeg­ar mað­ur verð­ur maðk­ur

      Há­mennt­að­ur, end­ur­kom­inn fjöl­miðla­mað­ur beit­ir kjaft­for­an grín­ista af­mennsk­un.
    • Þórður Snær Júlíusson
      3
      Leiðari

      Þórður Snær Júlíusson

      Við er­um senni­lega bú­in að tapa

      Tæki­fær­ið til að leið­rétta það rang­læti sem sjáv­ar­út­vegs­kerf­ið fel­ur í sér er lík­leg­ast far­ið. Þau sem hagn­ast mest á kerf­inu eru bú­in að vinna. Þau eru fá­veld­ið sem rík­ir yf­ir okk­ur.
    • Katrín Ólafsdóttir
      4
      Aðsent

      Katrín Ólafsdóttir

      Hvað greið­ir fé­lags­fólk Efl­ing­ar fyr­ir við­ræðuslit­in?

      Dós­ent í hag­fræði skrif­ar um kjara­deilu Efl­ing­ar við Sam­tök at­vinnu­lífs­ins.
    • Á að setja leiguþak?
      5
      Spurt & svarað

      Á að setja leigu­þak?

      Veg­far­end­ur greina frá af­stöðu sinni til þess hvort setja eigi leigu­þak eða ekki.
    • Eiríkur Rögnvaldsson
      6
      Pistill

      Eiríkur Rögnvaldsson

      Lúkas end­ur­bor­inn

      Ei­rík­ur Rögn­valds­son, mál­fræð­ing­ur og mál­fars­leg­ur að­gerðasinni, rýn­ir í ný hug­tök í tungu­mál­inu og áhrif þeirra á um­ræð­una og hvernig þau af­hjúpa hugs­un og veru­leika.
    • Magnús Rannver Rafnsson
      7
      Aðsent

      Magnús Rannver Rafnsson

      Silf­ur­brú­in

      Magnús Rann­ver Rafns­son verk­fræð­ing­ur spyr hvers vegna Vega­gerð­in valdi til­lögu Eflu verk­fræði­stofu í hönn­un­ar­sam­keppni um Foss­vogs­brú þeg­ar ljóst var frá byrj­un að hönn­un­in stenst ekki kostn­að­ar­við­mið sam­keppn­inn­ar?
    • „Þetta snýst um það hvernig bæ við ætlum að skilja eftir fyrir börnin okkar“
      8
      ViðtalJarðefnaiðnaður í Ölfusi

      „Þetta snýst um það hvernig bæ við ætl­um að skilja eft­ir fyr­ir börn­in okk­ar“

      Þýska sements­fyr­ir­tæk­ið Heidel­berg vill byggja verk­smiðju sem er á stærð við fyr­ir­hug­að­an þjóð­ar­leik­vang inni í miðri Þor­láks­höfn. Fram­kvæmd­in er um­deild í bæn­um og styrk­veit­ing­ar þýska Heidel­bergs til fé­laga­sam­taka í bæn­um hafa vak­ið spurn­ing­ar um hvort fyr­ir­tæk­ið reyni að kaupa sér vel­vild. Bæj­ar­full­trú­inn Ása Berg­lind Hjálm­ars­dótt­ir vill ekki að Þor­láks­höfn verði að verk­smiðju­bæ þar sem mó­berg úr fjöll­um Ís­lands er hið nýja gull.
    • Frumvarpi sem á að láta fjármagnstekjufólk borga útsvar frestað
      9
      Fréttir

      Frum­varpi sem á að láta fjár­magn­s­tekju­fólk borga út­svar frest­að

      Í stjórn­arsátt­mála rík­is­stjórn­ar­inn­ar var lagt upp með að skatt­mats­regl­ur yrðu end­ur­skoð­að­ar og að kom­ið verði í veg fyr­ir „óeðli­­­­­lega og óheil­brigða hvata til stofn­un­ar einka­hluta­­­­­fé­laga“. Með því yrði þeir sem skrá laun sem fjár­magn­s­tekj­ur látn­ir greiða út­svar og borga tekju­skatt í stað fjár­magn­s­tekju­skatts. ASÍ hef­ur áætl­að að tekj­ur rík­is­sjóðs geti auk­ist um átta millj­arða á ári við þetta.
    • En öllu er á rönguna snúið
      10
      Aðsent

      Ásthildur Lóa Þórsdóttir og Ragnar Þór Ingólfsson

      En öllu er á röng­una snú­ið

      Þing­mað­ur Flokks fólks­ins og Formað­ur VR kalla eft­ir því að sett verði neyð­ar­lög vegna ástands­ins á hús­næð­is­mark­aði, bæði vegna skuld­ara og leigj­enda.

    Mest lesið í vikunni

    „Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
    1
    Viðtal

    „Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

    Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
    Jón Trausti Reynisson
    2
    Pistill

    Jón Trausti Reynisson

    Þeg­ar mað­ur verð­ur maðk­ur

    Há­mennt­að­ur, end­ur­kom­inn fjöl­miðla­mað­ur beit­ir kjaft­for­an grín­ista af­mennsk­un.
    Þórður Snær Júlíusson
    3
    Leiðari

    Þórður Snær Júlíusson

    Við er­um senni­lega bú­in að tapa

    Tæki­fær­ið til að leið­rétta það rang­læti sem sjáv­ar­út­vegs­kerf­ið fel­ur í sér er lík­leg­ast far­ið. Þau sem hagn­ast mest á kerf­inu eru bú­in að vinna. Þau eru fá­veld­ið sem rík­ir yf­ir okk­ur.
    Hildur Lilliendahl Viggósdóttir
    4
    Aðsent

    Hildur Lilliendahl Viggósdóttir

    Af skað­semi óseðj­andi leið­rétt­inga­þarf­ar karla

    Fá­ir hóp­ar rit­skoða sig bet­ur en femín­ist­ar, enda karl­ar sí­fellt að finna hjá sér óstjórn­lega þörf til að leið­rétta eða hrút­skýra fyr­ir kon­um að þær hafi smá rangt fyr­ir sér.
    Katrín Ólafsdóttir
    5
    Aðsent

    Katrín Ólafsdóttir

    Hvað greið­ir fé­lags­fólk Efl­ing­ar fyr­ir við­ræðuslit­in?

    Dós­ent í hag­fræði skrif­ar um kjara­deilu Efl­ing­ar við Sam­tök at­vinnu­lífs­ins.
    Flóttafólki vísað á áfangaheimili fyrir fólk með vímuefnavanda
    6
    Fréttir

    Flótta­fólki vís­að á áfanga­heim­ili fyr­ir fólk með vímu­efna­vanda

    „Ég er að leigja virk­um fíkl­um og um­sækj­end­um um al­þjóð­lega vernd,“ stað­fest­ir Arn­ar Hjálm­týs­son, for­stöðu­mað­ur áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um.
    Á að setja leiguþak?
    7
    Spurt & svarað

    Á að setja leigu­þak?

    Veg­far­end­ur greina frá af­stöðu sinni til þess hvort setja eigi leigu­þak eða ekki.

    Mest lesið í mánuðinum

    Mata-veldið: Skattaundanskot og samkeppnisbrot í skjóli ríkisins
    1
    Úttekt

    Mata-veld­ið: Skattaund­an­skot og sam­keppn­is­brot í skjóli rík­is­ins

    Mata-systkin­in og fyr­ir­tæki þeirra hafa ít­rek­að ver­ið gerð aft­ur­reka með við­skiptaflétt­ur sem fólu í sér að koma mörg hundruð millj­óna hagn­aði und­an skatti. Á sama tíma og fyr­ir­tæki fjöl­skyld­unn­ar byggja hagn­að sinn á sölu mat­væla und­ir toll­vernd, hafa þau greitt há­ar sekt­ir fyr­ir sam­keppn­is­brot og lagst í ómælda vinnu við að kom­ast und­an því að greiða skatta hér á landi, með við­skiptaflétt­um í gegn­um þekkt skatta­skjól.
    Skaupið í hættu eftir að framleiðendur hættu samskiptum
    2
    FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

    Skaup­ið í hættu eft­ir að fram­leið­end­ur hættu sam­skipt­um

    Leik­stjóri Skaups­ins kvart­aði til RÚV und­an fram­göngu fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­is­ins sem gerði ára­móta­s­kaup­ið. Þrýst­ing­ur um að taka Skaup­ið í nýja mið­bæn­um á Sel­fossi, duld­ar aug­lýs­ing­ar og fal­in fjár­hags­áætl­un varð til þess að upp úr sauð. Reynt var að afmá Ölfusár­brú út úr senu, eft­ir að Sig­ur­jón Kjart­ans­son sagði rangt frá um að eng­ar úti­tök­ur hefðu far­ið fram á Sel­fossi.
    „Hótuðu því að taka sketsinn úr Skaupinu ef við samþykktum ekki“
    3
    FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

    „Hót­uðu því að taka sketsinn úr Skaup­inu ef við sam­þykkt­um ekki“

    Söngv­ar­ar sem tóku upp lag­ið í poka at­riði Ára­móta­s­kaups­ins voru snuð­að­ir um greiðslu fyr­ir. Í stað þess að greiða hverj­um og ein­um rúm­ar 50 þús­und krón­ur eins og kjara­samn­ing­ar gera ráð fyr­ir hugð­ust fram­leið­end­ur greiða hverj­um söngv­ara rúm­ar 5.000 krón­ur. Þeg­ar far­ið var fram á að greitt yrði sam­kvæmt taxta hót­uðu fram­leið­end­ur að taka at­rið­ið út úr Skaup­inu.
    „Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
    4
    Viðtal

    „Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

    Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
    Dæmdur fyrir frelsissviptingu og alvarlega árás: Sagðist hafa verið einmana
    5
    Fréttir

    Dæmd­ur fyr­ir frels­is­svipt­ingu og al­var­lega árás: Sagð­ist hafa ver­ið einmana

    Vil­hjálm­ur Freyr Björns­son er mað­ur­inn sem var dæmd­ur fyr­ir vændis­kaup, frels­is­svipt­ingu, al­var­lega lík­ams­árás og kyn­ferð­isof­beldi í des­em­ber. Hann veitti Omega við­tal þar sem hann ræddi með­al ann­ars um árás­ina. „Það kvöld þá framdi ég ljót­asta hlut sem ég hef gert.“
    Hrafn Jónsson
    6
    PistillKjaftæði

    Hrafn Jónsson

    Strámanna­brenn­an

    Vin­sælt um­ræðu­tól hjá yf­ir­völd­um og lobbí­ist­um hags­muna­afla í sam­fé­lag­inu; áhrifa­laus al­menn­ing­ur er alltaf að­al­vanda­mál­ið og þar af leið­andi hlýt­ur hann að vera lausn­in líka.
    „Ég lifði í stöðugum ótta“
    7
    Viðtal

    „Ég lifði í stöð­ug­um ótta“

    Stund­um er allt í lagi að verða sár og reið, seg­ir Edda Falak, sem var gerð að svartri skessu á þrett­ándagleði ÍBV í Vest­manna­eyj­um og upp­nefnd flak. Skess­an var birt­ing­ar­mynd á því áreiti sem hún hef­ur þurft að þola, líf­láts­hót­an­ir og refsi­að­gerð, sem átti að fel­ast í því að lokka hana inn í sendi­ferða­bíl þar sem hóp­ur karla myndi brjóta á henni.

    Mest lesið í mánuðinum

    • Mata-veldið: Skattaundanskot og samkeppnisbrot í skjóli ríkisins
      1
      Úttekt

      Mata-veld­ið: Skattaund­an­skot og sam­keppn­is­brot í skjóli rík­is­ins

      Mata-systkin­in og fyr­ir­tæki þeirra hafa ít­rek­að ver­ið gerð aft­ur­reka með við­skiptaflétt­ur sem fólu í sér að koma mörg hundruð millj­óna hagn­aði und­an skatti. Á sama tíma og fyr­ir­tæki fjöl­skyld­unn­ar byggja hagn­að sinn á sölu mat­væla und­ir toll­vernd, hafa þau greitt há­ar sekt­ir fyr­ir sam­keppn­is­brot og lagst í ómælda vinnu við að kom­ast und­an því að greiða skatta hér á landi, með við­skiptaflétt­um í gegn­um þekkt skatta­skjól.
    • Skaupið í hættu eftir að framleiðendur hættu samskiptum
      2
      FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

      Skaup­ið í hættu eft­ir að fram­leið­end­ur hættu sam­skipt­um

      Leik­stjóri Skaups­ins kvart­aði til RÚV und­an fram­göngu fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­is­ins sem gerði ára­móta­s­kaup­ið. Þrýst­ing­ur um að taka Skaup­ið í nýja mið­bæn­um á Sel­fossi, duld­ar aug­lýs­ing­ar og fal­in fjár­hags­áætl­un varð til þess að upp úr sauð. Reynt var að afmá Ölfusár­brú út úr senu, eft­ir að Sig­ur­jón Kjart­ans­son sagði rangt frá um að eng­ar úti­tök­ur hefðu far­ið fram á Sel­fossi.
    • „Hótuðu því að taka sketsinn úr Skaupinu ef við samþykktum ekki“
      3
      FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

      „Hót­uðu því að taka sketsinn úr Skaup­inu ef við sam­þykkt­um ekki“

      Söngv­ar­ar sem tóku upp lag­ið í poka at­riði Ára­móta­s­kaups­ins voru snuð­að­ir um greiðslu fyr­ir. Í stað þess að greiða hverj­um og ein­um rúm­ar 50 þús­und krón­ur eins og kjara­samn­ing­ar gera ráð fyr­ir hugð­ust fram­leið­end­ur greiða hverj­um söngv­ara rúm­ar 5.000 krón­ur. Þeg­ar far­ið var fram á að greitt yrði sam­kvæmt taxta hót­uðu fram­leið­end­ur að taka at­rið­ið út úr Skaup­inu.
    • „Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
      4
      Viðtal

      „Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

      Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
    • Dæmdur fyrir frelsissviptingu og alvarlega árás: Sagðist hafa verið einmana
      5
      Fréttir

      Dæmd­ur fyr­ir frels­is­svipt­ingu og al­var­lega árás: Sagð­ist hafa ver­ið einmana

      Vil­hjálm­ur Freyr Björns­son er mað­ur­inn sem var dæmd­ur fyr­ir vændis­kaup, frels­is­svipt­ingu, al­var­lega lík­ams­árás og kyn­ferð­isof­beldi í des­em­ber. Hann veitti Omega við­tal þar sem hann ræddi með­al ann­ars um árás­ina. „Það kvöld þá framdi ég ljót­asta hlut sem ég hef gert.“
    • Hrafn Jónsson
      6
      PistillKjaftæði

      Hrafn Jónsson

      Strámanna­brenn­an

      Vin­sælt um­ræðu­tól hjá yf­ir­völd­um og lobbí­ist­um hags­muna­afla í sam­fé­lag­inu; áhrifa­laus al­menn­ing­ur er alltaf að­al­vanda­mál­ið og þar af leið­andi hlýt­ur hann að vera lausn­in líka.
    • „Ég lifði í stöðugum ótta“
      7
      Viðtal

      „Ég lifði í stöð­ug­um ótta“

      Stund­um er allt í lagi að verða sár og reið, seg­ir Edda Falak, sem var gerð að svartri skessu á þrett­ándagleði ÍBV í Vest­manna­eyj­um og upp­nefnd flak. Skess­an var birt­ing­ar­mynd á því áreiti sem hún hef­ur þurft að þola, líf­láts­hót­an­ir og refsi­að­gerð, sem átti að fel­ast í því að lokka hana inn í sendi­ferða­bíl þar sem hóp­ur karla myndi brjóta á henni.
    • Munaði hársbreidd að Spaugstofan hætti við þátttöku í Skaupinu
      8
      FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

      Mun­aði hárs­breidd að Spaug­stof­an hætti við þátt­töku í Skaup­inu

      Spaug­stofu­mönn­um var til­kynnt af fram­leið­end­um Ára­móta­s­kaups­ins að þeir fengju ekki borg­að fyr­ir þátt­töku sína held­ur yrði pen­ing­um veitt til Mæðra­styrksnefnd­ar. Leik­arn­arn­ir leit­uðu til stétt­ar­fé­lags síns vegna þessa. Fram­kvæmda­stjóri stétt­ar­fé­lags­ins seg­ir það hvernig stað­ið var að mál­um „gjör­sam­lega gal­ið“.
    • Jón Trausti Reynisson
      9
      Pistill

      Jón Trausti Reynisson

      Þeg­ar mað­ur verð­ur maðk­ur

      Há­mennt­að­ur, end­ur­kom­inn fjöl­miðla­mað­ur beit­ir kjaft­for­an grín­ista af­mennsk­un.
    • Lífeyrissjóður hefur keypt skuldabréf Ölmu leigufélags fyrir tæpa 3 milljarða
      10
      FréttirLeigufélagið Alma

      Líf­eyr­is­sjóð­ur hef­ur keypt skulda­bréf Ölmu leigu­fé­lags fyr­ir tæpa 3 millj­arða

      Líf­eyr­is­sjóð­ur­inn Festa hef­ur bund­ið fé sjóðs­fé­laga sinna í leigu­fé­lag­inu Ölmu sem tals­vert hef­ur ver­ið fjall­að um á síð­ustu vik­um. Fram­kvæmda­stjóri eign­a­stýr­ing­ar Festu seg­ist skilja að ein­hver kunni að fetta fing­ur út í það en að á sama tíma þurfi að vera til leigu­fé­lög. Hann seg­ir að Festa hafi brýnt Ölmu að sýna hóf gagn­vart við­skipta­vin­um sín­um.

    Nýtt efni

    Áhrif langvarandi togstreitu eru mikil á samfélagið
    Fréttir

    Áhrif langvar­andi tog­streitu eru mik­il á sam­fé­lag­ið

    Fram­kvæmda­leyfi í einu yngsta ár­gljúfri heims var fellt úr gildi. Að­spurð hvort Hnútu­virkj­un í Hverf­is­fljóti sé end­an­lega úr sög­unni, seg­ir Ingi­björg Ei­ríks­dótt­ir: „Það er auð­vit­að ekk­ert bú­ið fyrr en það er bú­ið.“ Hún er formað­ur Eld­vatna – sam­taka um nátt­úru­vernd í Skaft­ár­hreppi og hef­ur ásamt hópi fólks bar­ist gegn virkj­un­inni í vel á ann­an ára­tug.
    Ótti og eftirsjá
    Ólafur Páll Jónsson
    Pistill

    Ólafur Páll Jónsson

    Ótti og eft­ir­sjá

    Hug­leið­ing­ar um hug­ann, geðs­hrær­ing­ar, ótt­ann og eft­ir­sjána.
    Mannasiðir
    Bíó Tvíó#222

    Mannasið­ir

    Andrea og Stein­dór fjalla um mynd Maríu Reyn­dal frá 2018, Mannasiði.
    Vill að eldsneytisbirgðir dugi í 90 daga
    Fréttir

    Vill að eldsneyt­is­birgð­ir dugi í 90 daga

    Ráð­herra hef­ur kynnt áform um frum­varp til laga um neyð­ar­birgð­ir eldsneyt­is í sam­ráðs­gátt stjórn­valda.
    Verðbólgudraugurinn gengur aftur
    Þorvaldur Gylfason
    Pistill

    Þorvaldur Gylfason

    Verð­bólgu­draug­ur­inn geng­ur aft­ur

    Verð­bólg­an mæl­ist um þess­ar mund­ir 10% á ári. Hvers vegna? Hvað er til ráða?
    Heidelberg hefur þurft að greiða hundruð milljóna í sektir vegna mengunar
    FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

    Heidel­berg hef­ur þurft að greiða hundruð millj­óna í sekt­ir vegna meng­un­ar

    Starf­semi þýska sements­fyr­ir­tæk­is­ins Heidel­bergs er um­deild víða um heim. Mann­rétt­inda­sam­tök hafa gagn­rýnt fyr­ir­tæk­ið fyr­ir að starfa á her­numd­um svæð­um, bæði í Palestínu og Vest­ur-Sa­hara. Fyr­ir­tæk­ið hyggst byggja möl­un­ar­verk­smiðju í Þor­láks­höfn þar sem mó­berg verð­ur unn­ið í sement.
    Blár punktur undir gráum himni
    Bergur Ebbi Benediktsson
    PistillKjaftæði

    Bergur Ebbi Benediktsson

    Blár punkt­ur und­ir grá­um himni

    Það sem upp­lýs­ing­ar nú­tím­ans veita okk­ur ekki er ein­mitt ná­kvæm­lega þetta síð­asta: dóm­ur um hvað skipt­ir máli. Sú ábyrgð ligg­ur alltaf á okk­ur sjálf­um.
    Hvað er hæfileg neysla?
    Fréttir

    Hvað er hæfi­leg neysla?

    Um­mæli fyrr­ver­andi heil­brigð­is­ráð­herra Dan­merk­ur um hlut­verk áfeng­is, einkum bjórs, hvað sé hæfi­leg neysla og til­gang­ur­inn með neysl­unni, hafa vak­ið mikla at­hygli í Dan­mörku. Ráð­herr­ann fyrr­ver­andi er nú­ver­andi fram­kvæmda­stjóri sam­taka bjór- og gos­fram­leið­enda.
    Jörðin eftir 250 milljón ár: Reykjavík í næsta nágrenni við Dakar í Senegal
    Flækjusagan

    Jörð­in eft­ir 250 millj­ón ár: Reykja­vík í næsta ná­grenni við Dak­ar í Senegal

    Fyr­ir 250 millj­ón­um ára voru öll meg­in­lönd Jarð­ar sam­an­kom­in í einni tröllauk­inni heims­álfu sem við köll­um Pangeu. Sú hafði ver­ið við lýði í tæp 100 millj­ón ár og var reynd­ar byrj­uð að trosna svo­lít­ið í sund­ur. Enn liðu þó tug­ir millj­óna ára áð­ur en Pangea klofn­aði end­an­lega í tvær minni risa­álf­ur, Láras­íu og Gondwana­land, sem löngu síð­ar leyst­ust upp í...
    Áfengi og kókaín: Banvæn blanda
    Aðsent

    Helena Líndal Baldvinsdóttir og Hjalti Már Björnsson

    Áfengi og kókaín: Ban­væn blanda

    Þótt kókaín og áfengi sé hættu­legt hvort fyr­ir sig er kóka­etý­len mun hættu­legra en sam­an­lögð áhrif hinna tveggja fíkni­efn­anna, vara sér­fræð­ing­ar við.
    Fiskari eða sjómaður? Orð eru ekki bara orð
    Ólína Þorvarðardóttir
    Aðsent

    Ólína Þorvarðardóttir

    Fisk­ari eða sjómað­ur? Orð eru ekki bara orð

    Ólína Kjer­úlf Þor­varð­ar­dótt­ir svar­ar grein Ei­ríks Rögn­valds­son­ar þar sem hann fjall­aði um gagn­rýni þeirra sem hafa lát­ið í sér heyra vegna þess að orð­ið „fisk­ari“ var tek­ið upp í lög­gjöf í stað orðs­ins „fiski­mað­ur“.
    Hvað þýða róttækar kerfisbreytingar?
    Guðrún Schmidt
    Aðsent

    Guðrún Schmidt

    Hvað þýða rót­tæk­ar kerf­is­breyt­ing­ar?

    Guð­rún Schmidt, sér­fræð­ing­ur hjá Land­vernd, skrif­ar um kerf­is­breyt­ing­ar á tím­um lofts­lags­vanda. „Breyt­ing­ar sem mann­kyn­ið, sér­stak­lega hinn vest­ræni heim­ur, þarf að fara í eru mikl­ar, rót­tæk­ar og djúp­ar,“ skrif­ar Guð­rún.

    Mest lesið undanfarið ár

    • Lýsir andlegu ofbeldi fyrrverandi sem hótaði að dreifa nektarmyndum
      1
      Eigin Konur#71

      Lýs­ir and­legu of­beldi fyrr­ver­andi sem hót­aði að dreifa nekt­ar­mynd­um

      Edda Pét­urs­dótt­ir grein­ir frá and­legu of­beldi í kjöl­far sam­bands­slita þar sem hún sætti stöð­ugu áreiti frá fyrr­ver­andi kær­asta sín­um. Á fyrsta ár­inu eft­ir sam­bands­slit­in bár­ust henni fjölda tölvu­pósta og smá­skila­boða frá mann­in­um þar sem hann ým­ist lof­aði hana eða rakk­aði nið­ur, krafð­ist við­ur­kenn­ing­ar á því að hún hefði ekki ver­ið heið­ar­leg í sam­band­inu og hót­aði að birta kyn­ferð­is­leg­ar mynd­ir og mynd­bönd af henni ef hún færi ekki að vilja hans. Edda ræð­ir um reynslu sína í hlað­varps­þætt­in­um Eig­in Kon­ur í um­sjón Eddu Falak og í sam­tali við Stund­ina. Hlað­varps­þætt­irn­ir Eig­in Kon­ur verða fram­veg­is birt­ir á vef Stund­ar­inn­ar og lok­að­ir þætt­ir verða opn­ir áskrif­end­um Stund­ar­inn­ar.
    • Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
      2
      Rannsókn

      Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

      Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
    • Óttaðist fyrrverandi kærasta í tæpan áratug
      3
      Fréttir

      Ótt­að­ist fyrr­ver­andi kær­asta í tæp­an ára­tug

      Edda Pét­urs­dótt­ir seg­ist í rúm níu ár hafa lif­að við stöð­ug­an ótta um að fyrr­ver­andi kær­asti henn­ar myndi láta verða af ít­rek­uð­um hót­un­um um að dreifa kyn­ferð­is­leg­um mynd­bönd­um af henni, sem hann hafi tek­ið upp án henn­ar vit­und­ar með­an þau voru enn sam­an. Mað­ur­inn sem hún seg­ir að sé þekkt­ur á Ís­landi hafi auk þess áreitt hana með stöð­ug­um tölvu­póst­send­ing­um og smá­skila­boð­um. Hún seg­ir lög­reglu hafa latt hana frá því að til­kynna mál­ið.
    • Fylgdi móður sinni í einkaflugvél
      4
      Eigin Konur#75

      Fylgdi móð­ur sinni í einka­flug­vél

      Ragn­heið­ur er að­eins 15 ára göm­ul en hún fór með mömmu sinni til Nor­egs með einka­flug­vél að sækja bræð­ur sína. Sam­fé­lags­miðl­ar gera börn­um kleift að tjá sig op­in­ber­lega og hef­ur Ragn­heið­ur ver­ið að segja sína sögu á miðl­in­um TikT­ok. Hún tal­ar op­in­skátt um mál­ið sitt eft­ir að barna­vernd og sál­fræð­ing­ur brugð­ust henni. Hvenær leyf­um við rödd barna að heyr­ast? Í þessu við­tali seg­ir Ragn­heið­ur stutt­lega frá því sem hún er nú þeg­ar að tala um á TikT­ok og hver henn­ar upp­lif­un á ferða­lag­inu til Nor­egs var.
    • Fjölskyldan flakkaði milli hjólhýsa og hótela: Gagnrýnir að barnavernd skyldi ekki grípa fyrr inn í
      5
      Eigin Konur#82

      Fjöl­skyld­an flakk­aði milli hjól­hýsa og hót­ela: Gagn­rýn­ir að barna­vernd skyldi ekki grípa fyrr inn í

      „Ég byrj­aði alla morgna á að spyrja hvert ég ætti að koma eft­ir skóla, því mað­ur vissi aldrei hvar mað­ur myndi vera næstu nótt,“ seg­ir Guð­rún Dís sem er 19 ára. Í við­tali við Eig­in Kon­ur seg­ir hún frá upp­lif­un sinni af því að al­ast upp hjá móð­ur með áfeng­is­vanda. Hún seg­ir að líf­ið hafa breyst mjög til hins verra þeg­ar hún var 12 ára því þá hafi mamma henn­ar byrj­að að drekka. Þá hafi fjöl­skyld­an misst heim­il­ið og eft­ir það flakk­að milli hjól­hýsa og hót­ela. Guð­rún Dís vildi segja frá sinni hlið mála eft­ir að móð­ir henn­ar op­in­ber­aði sögu sína á YouTu­be. Guð­rún Dís hef­ur lok­að á öll sam­skipti við hana. Guð­rún seg­ir að þó mamma henn­ar glími við veik­indi eigi hún ekki að bera ábyrgð á henni. Hún gagn­rýn­ir starfs­fólk barna­vernd­ar fyr­ir að hafa ekki grip­ið inn í miklu fyrr. Ábyrgð­ar­mað­ur og rit­stjóri Eig­in kvenna er Edda Falak.
    • Þar sem ósýnilega fólkið býr í borginni
      6
      Viðtal

      Þar sem ósýni­lega fólk­ið býr í borg­inni

      „Þetta var ör­ugg­asti stað­ur­inn minn,“ seg­ir Alma Lind Smára­dótt­ir þeg­ar hún opn­ar inn í ruslageymslu í bíla­kjall­ara í Reykja­vík. Þarna bjó hún hluta þeirra þriggja ára sem hún þvæld­ist um göt­ur bæj­ar­ins. Borg­in sést í öðru ljósi þeg­ar hún er séð með aug­um heim­il­is­lausra, ósýni­lega fólks­ins, þeirra sem flest­ir líta fram hjá eða hrekja burt. Ít­ar­legt og einlgæt við­tal við Ölmu Lind birt­ist í 162. tölu­blaði Stund­ar­inn­ar og má lesa í heild á slóð­inni: htt­ps://stund­in.is/grein/16051/
    • Lifði af þrjú ár á götunni
      7
      Viðtal

      Lifði af þrjú ár á göt­unni

      Alma Lind Smára­dótt­ir end­aði á göt­unni eft­ir að hún missti son sinn frá sér. Þar þvæld­ist hún um í þrjú ár með sár sem náðu aldrei að gróa. Þeg­ar hún varð barns­haf­andi á ný mætti barna­vernd á fæð­ing­ar­deild­ina og fór fram á að hún myndi af­sala sér barn­inu.
    • „Hann hefur ekki beðist afsökunar“
      8
      Fréttir

      „Hann hef­ur ekki beðist af­sök­un­ar“

      Tón­list­ar­mað­ur­inn Auð­unn Lúth­ers­son, sem kall­ar sig Auð­ur, hef­ur við­ur­kennt að hafa far­ið „yf­ir mörk“ í sam­skipt­um við kon­ur. Kon­ur lýsa ágengni og meið­andi fram­komu sem hann hafi aldrei axl­að ábyrgð á.
    • Helga Sif og Gabríela Bryndís
      9
      Eigin Konur#80

      Helga Sif og Gabrí­ela Bryn­dís

      Helga Sif stíg­ur nú fram í við­tali við Eig­in kon­ur eft­ir að barns­fað­ir henn­ar birti gerð­ar­dóm í for­sjár­deilu þeirra og nafn­greindi hana og börn­in á Face­book. Helga Sif og börn­in hafa lýst and­legu og kyn­ferð­is­legu of­beldi föð­ur­ins og börn­in segj­ast hrædd við hann. Sál­fræð­ing­ar telja hann engu að síð­ur hæf­an fyr­ir dómi. Nú stend­ur til að færa 10 ára gam­alt lang­veikt barn þeirra til föð­ur­ins með lög­reglu­valdi. Gabrí­ela Bryn­dís er sál­fræð­ing­ur og einn af stofn­end­um Lífs án of­beld­is og hef­ur ver­ið Helgu til að­stoð­ar í mál­inu. Ábyrgð­ar­mað­ur og rit­stjóri Eig­in kvenna er Edda Falak.
    • Kári svarar færslu Eddu um vændiskaupanda: „Ekki verið að tala um mig“
      10
      Fréttir

      Kári svar­ar færslu Eddu um vændis­kaup­anda: „Ekki ver­ið að tala um mig“

      Kári Stef­áns­son seg­ist ekki vera mað­ur­inn sem Edda Falak vís­ar til sem vændis­kaup­anda, en seg­ist vera með tár­um yf­ir því hvernig kom­ið sé fyr­ir SÁÁ. Hann hafi ákveð­ið að hætta í stjórn sam­tak­anna vegna að­drótt­ana í sinn garð. Edda seg­ist hafa svar­að SÁÁ í hálf­kær­ingi, enda skuldi hún eng­um svör.