Kristján Þór segir Samherja ekki hafa gert hreint fyrir sínum dyrum

„Það er ákaf­lega dap­urt, svo ekki sé sterkara að orði kveðið, að horfa upp á þessa stöðu sem hefur byggst upp í kringum þetta ágæta fyr­ir­tæki [Samherja]. Ég sagði það strax þegar þetta mál hófst að for­svars­menn þess yrðu að ganga fram fyrir skjöldu og greina þessa stöðu og gera hreint fyrir sínum dyrum. Ég held að flestir sem fylgj­ast með þess­ari umræðu geti verið sam­mála um að það hafi fyr­ir­tæk­inu ekki tek­ist enn þann dag í dag.“

Þetta segir Kristján Þór Júl­í­us­son, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, í við­tali við 200 mílur, fylgi­blaði Morg­un­blaðs­ins um sjáv­ar­út­veg, í dag.

Í við­tal­inu segir Kristján Þór að sér þyki vont hvernig umræðan um Samherja smiti út frá sér og hafi áhrif á heila atvinnu­grein, sjáv­ar­út­veg­inn. „Eins frá­bærum árangri og íslenskur sjáv­ar­út­vegur hefur náð á und­an­förnum árum og ára­tugum, þá felur þessi staða í sér að hún veikir til­trú fólks til sjáv­ar­út­vegs­ins sem er mjög slæmt.“

Segist hafa lagt sig fram við að svara

Kristján Þór, sem var stjórn­ar­for­maður Samherja í kringum síð­ustu alda­mót og er per­sónu­legur vinur Þor­steins Más Bald­vins­sonar, for­stjóra fyr­ir­tæk­is­ins, segir að hann hafi í umræðu um Namib­íu­mál Samherja, sem snú­ast um meintar mútu­greiðslur til að kom­ast yfir kvóta, skatta­snið­göngu og pen­inga­þvætti, verið sam­samaður við­brögðum fyr­ir­tæk­is­ins við mál­inu. „Í póli­tík er ekk­ert spurt um hvort það sé sann­gjarnt eða ekki, en ég hef frá fyrsta degi lagt mig fram um að svara þeim spurn­ingum sem að mér hefur verið beint. Þau svör hafa meira snert fyrri aðkomu mína að fyr­ir­tæk­inu, þá helst þá stað­reynd að ég sat þarna í stjórn fyrir rúm­lega tveimur ára­tugum, en ekki þær ásak­anir sem hafa komið fram á hendur fyr­ir­tæk­inu enda þekki ég þau mál ekki neitt.“

[adspot]Kjarninn greindi frá því í des­em­ber 2020 að Kristján Þór hefði ekki svarað ítrek­uðum fyr­ir­spurnum um „læk“ sem hann setti við færslu á Facebook, sem gagn­rýndi RÚV harð­lega fyrir umfjöllun um Sam­herj­a­málið. Ráð­herr­ann lík­aði við, eða setti „læk“ við, færslu sem birt­ist þann 12. des­em­ber þar sem höf­undur færsl­unnar sagð­ist líta svo á að RÚV færi offari í frétta­flutn­ingi af Samherja og félli „í sömu gryfju og Seðla­bank­inn“. Ekkert svar hefur borist við fyr­ir­spurnum Kjarnans um málið síðan að greint var frá svar­leysi Krist­jáns Þórs.

Löng saga ráðherra og fyrirtækis

Kristján Þór á langa sögu með Samherja og þegar hann tók við sem ráð­herra sjáv­ar­út­vegs­mála árið 2017 kom fram gagn­rýni vegna tengsla hans við fyr­ir­tækið og Þor­stein Má Bald­vins­son, for­stjóra og einn aðal­eig­anda þess. Krist­ján Þór hafði setið í stjórn Sam­herja, þar af í eitt ár sem stjórn­ar­for­mað­ur, á árunum 1996 til 2000.

[links]Hann fór auk þess tví­vegis sem háseti á mak­ríl­veiðar á vegum Sam­herja, ann­ars vegar sum­arið 2010 og hins vegar sum­arið 2012, og þáði laun fyr­ir. Sam­herji styrkti einnig fram­boð Krist­jáns Þórs í próf­kjöri innan Sjálf­stæð­is­flokks­ins árin 2007 og 2013.

Ráð­herr­ann birti stöðu­upp­færslu á Facebook þann 12. des­em­ber 2017 þar sem hann sagði að sér væri ljúft og skylt að upp­lýsa að hann og Þor­steinn Már Bald­vins­son, for­stjóri Sam­herja, hefðu þekkst síðan þeir voru ungir menn. Þar sagði einnig að hann teldi sig „hæfan til þess að taka ákvarð­anir um mál­efni sem snerta sjáv­ar­út­veg­inn á Íslandi í heild sinni. Komi upp mál sem snerta Sam­herja mun ég að sjálf­sögðu meta hæfi mitt í ljósi fram­an­greinds líkt og allir stjórn­mála­menn þurfa að gera þegar fjöl­skyld­u-, vina- og kunn­ingja­tengsl gætu haft áhrif á afstöðu til ein­stakra mála.“

Eftir umfjöllun Kveik­­­s, Stund­arinnar, Wikileaks og Al Jazeera í nóv­em­ber 2019 um starf­semi Samherja í Namibíu var enn á ný fjallað um tengsl ráð­herr­ans við fyr­ir­tækið og var hæfi hans til umræðu. Þegar umfjöll­unin leit dags­ins ljós sagð­ist ráð­herr­ann ekki hafa haft nein afskipti af útgerð­ar­fyr­ir­tæk­inu Samherja síðan hann var í stjórn fyr­ir­tæk­is­ins.

Var sagður „þeirra maður“

Fram kom í fyrr­nefndri umfjöllun að Sam­herj­a­menn hefðu í sam­ræðum við namibíska áhrifa­menn sagt að Kristján væri „þeirra maður“. Kristján Þór sagði við RÚV að Sam­herj­a­menn yrðu sjálfri að svara fyrir hvað þeir hefðu átt við með þeim ummælum.

Jafn­framt kom fram í umfjöllun fjöl­miðla að Kristján Þór hefði hringt í Þorstein Má og í við­tali á RÚV sagð­ist hann bara hafa verið að „spyrja hvernig honum liði ein­fald­lega“.

Frá því var síðan greint í des­em­ber sama ár að Krist­ján Þór hefði ákveðið á grund­velli stjórn­sýslu­laga að víkja sæti við með­­­­­ferð og töku ákvarð­ana í fjórum stjórn­­­­­sýslu­kærum tengdum Sam­herja. Það gerði hann, að eigin sögn, vegna þess að það skipti ekki ein­ungis máli að sá sem tæki ákvörð­un í mál­unum líti á sitt hæfi heldur líka hvernig hún myndi horfa við borg­­ur­un­­um.

Kristján Þór mælist langóvin­sæl­asti ráð­herra rík­is­stjórn­ar­innar. Alls sögð­ust 61 pró­sent lands­manna vera óánægð með hans störf í nýlegri könnun Gallup og 11 pró­sent sögð­ust vera ánægð með hann.