Ný hópsmit í Evrópu hafa vakið upp spurningar um hvort of hratt sé verið að fara í afléttingu takmarkana á samkomum og ferðalögum fólks. Stjórnmálamenn hvetja fólk til þess að gefa persónulegum sóttvörnum áfram mikinn gaum svo hægt verði að afþíða atvinnulíf og þar með efnahag landanna. Ástæðan er sú að þau hópsmit sem upp hafa komið má mörg rekja til óvarkárni.
Lönd utan Evrópu hafa verið að glíma við það sama og það hefur komið á daginn að það er mikil jafnvægislist að gera tilslakanir á samkomum fólks án þess að veiran fari aftur á kreik.
Á sama tíma og þjóðir heims eru margar hverjar að taka skref út úr hörðum aðgerðum sínum og að opna landamæri sín og jafnvel hvetja ferðamenn til að koma varar Alþjóða heilbrigðismálastofnunin (WHO) við því að COVID-19 gæti fylgt mannkyninu í langan tíma.
[adspot]
„Þessi veira fer kannski aldrei,“ sagði Michael Ryan, læknir og starfsmaður WHO á blaðamannafundi í síðustu viku. Án bóluefnis gæti það tekið mörg ár að byggja upp nægjanlegt hjarðónæmi meðal jarðarbúa. „Mér finnst mikilvægt að gera sér grein fyrir því að þessi veira gæti orðið landlæg í samfélögum okkar.“ Benti hann á að það hafi gerst með HIV-veiruna. Hún hafi aldrei dáið út en að meðferðir við sjúkdómnum hafi verið þróaðar svo hægt sé að lifa með henni. Það tók hins vegar mörg ár.
Ryan sagði ennfremur að þó að bóluefni finnist muni það taka langan tíma að framleiða nóg af því og dreifa því svo um heimsbyggðina. „Hvert einasta skref sem er tekið er hlaðið áskorunum,“ sagði hann.
Hópsmit og skref til baka
Bakslag hefur komið í baráttu margra ríkja heims við kórónuveiruna undanfarnar vikur. Oftast er þar um að ræða einangruð hópsmit en engu að síður hefur þurft að afkvía svæði, herða á aðgerðum og brýna fyrir fólki að fara gætilega.
Í Wuhan-borg í Kína, þar sem veiran lét fyrst á sér kræla, er hafin allsherjar skimun með allra íbúa, sem eru ellefu milljónir, eftir að ný smit hófu að greinast fyrir nokkrum dögum.
[links]Í Líbanon var sömuleiðis tímabundið aftur gripið til harðra aðgerða eftir að fjöldi smita jókst hratt og ljóst þótti að almenningur væri ekki að fara eftir reglum um fjarlægðarmörk og fleira sem þeim bar að fylgja í kjölfar tilslakana.
Í Seúl, höfuðborg Suður-Kóreu, hefur orðið að gera slíkt hið sama eftir að hópsmit kom til dæmis upp í vöruhúsi risastórrar vefverslunar í borginni og á skemmtistöðum.
Sömu sögu er að segja frá Ítalíu þar sem smitum fjölgaði tímabundið hratt í kjölfar tilslakana. Í Pakistan varð einnig að herða á aðgerðum á nýjan leik. Fólk streymdi til útimarkaða sem leiddi til nokkur hundruð nýrra smita.
Opnun landamæra með ýmsu sniði
Landamæri margra Evrópuríkja verða opnuð um miðjan júní. Í þeirra hópi er til dæmis Þýskaland en þar er stefnt að opnun fyrir ríki Evrópusambandsins sem og EES-landanna og þar á meðal Íslands. Önnur hafa náð samkomulagi við sína næstu nágranna um opnun þeirra á milli.
Stjórnvöld flestra Evrópulanda vara þó áfram við því að hættan á annarri bylgju faraldursins sé til staðar. Með opnun landamæranna aukist hún enn frekar. Til að draga úr þessari hættu er, eins og svo ótal sinnum hefur komið fram, nauðsynlegt að fólk haldi fjarlægð sín á milli og haldi áfram að viðhafa ítrasta hreinlæti, handþvott og sprittun.
Eftir innilokun síðustu mánaða eru margir farnir að láta sig dreyma um að pakka ofan í tösku og yfirgefa heimili sín í leit að tilbreytingu. Innanlandsferðalög eru skiljanlega mörgum ofarlega í huga og skynsamlegur kostur en möguleikar á utanlandsferðum munu aukast hratt næstu vikur og mánuði.
Ferðamennska hefur nánast þurrkast út vegna faraldurs COVID-19 sem hefur komið hart niður á efnahag margra landa – sumra meiri en annarra. Þau lönd sem reiða sig mjög á ferðaþjónustu hafa því sum hver sett fram áætlanir sem miða að því að lokka ferðamenn til sín þegar í sumar.
Fáir á ferli
Evrópa er áfangastaður um helmings allra þeirra sem leggja land undir fót á hverju ári. Þar var gripið til mjög harðra aðgerða vegna COVID-19, harðari en víðast hvar annars staðar í heiminum. Á þessum tíma árs fylla ferðamenn yfirleitt stræti og torg borga á borð við Feneyja, Rómar, Parísar og Barcelona. En nú eru þar fáir á ferli.
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur gefið út vegvísi til aðildarríkjanna um hvernig haga megi umgengnisreglum á ströndum, hótelum, tjaldstæðum, veitingahúsum og víðar til að tryggja sem best öryggi gesta og starfsmanna. Þá hafa ríki ESB sammælst um að samkeyra rakningar-öpp sín svo vara megi fólk við sýkingarhættu á ákveðnum svæðum. „Þetta verður ekki venjulegt sumar, ekki fyrir nokkurt okkar,“ sagði Margrethe Vestager, varaframkvæmdastjóri framkvæmdastjórnar ESB. „En þegar við vinnum öll saman og uppfyllum öll okkar hlutverk þá þurfum við ekki að þola það að vera föst heima í sumar eða að ferðaþjónustan í Evrópu tapist algjörlega í sumar.“
[adspot]
En mikil óvissa ríkir. Löndin eru misjafnlega stödd með tilliti til faraldursins. Sumum hefur tekist að ná góðum tökum á útbreiðslunni – öðrum alls ekki. Sum eru farin að sjá mjög mikla fækkun tilfella dag frá degi – önnur óttast mjög aðra bylgju.
Reglulegt farþegaflug er ennþá mjög takmarkað í Evrópu en það kann að breytast upp úr miðjum næsta mánuði þegar landamæri margra ríkja verða opnuð á nýjan leik. Stóra spurningin í því sambandi er hvort spurn verður eftir flugsætum. Hvort einhverjir hætti sér í ferðalög milli landa í því óvissuástandi sem enn mun ríkja.
Til að róa taugar áhugasamra ferðamanna hafa stjórnvöld á Kýpur ákveðið að greiða fyrir upphald fólks ef það greinist með veiruna eftir að koma til eyjunnar. Þá segjast þau einnig ætla að greiða lyfjakostnað. Veikist fólk af COVID-19 á meðan dvölinni stendur þarf það sem sagt aðeins að greiða fyrir ferðalagið til og frá eyjunni. Á Kýpur hafa 939 greinst með kórónuveirusmit og sautján hafa látist.
Grikkir eru að undirbúa ferðasumarið 2020. Hótel verða opnuð um miðjan júní og landamærin 1. júlí. Til að lokka þangað ferðamenn verða skattar á fólksflutninga lækkaðir um helming í fimm mánuði. Ferðamenn þurfa ekki að fara í sóttkví við komuna til landsins en verður skylt að fara í sýnatöku ef fram á það verður farið. Fram hefur komið að yfirvöld ætli að gera stikkprufur meðal ferðamanna.
Niðurlag ástandsins
Grísk yfirvöld gripu snemma í faraldrinum til harðra aðgerða og samkomutakmarkanna. Um 170 hafa látist vegna COVID-19 í landinu. „Ferðamannatímabilið hefst 15. júní þegar hótel geta opnað aftur,“ sagði forsætisráðherrann Kyriakos Mitsotakis nýverið. „Látum þetta sumar verða niðurlag ástandsins [vegna COVID-19].“
Mitsotakis varar þó við því að ferðalög um Grikkland í sumar verði „aðeins öðruvísi“ en fólk eigi að venjast. „Kannski verða barirnir ekki opnir og ekki eins troðið en þú getur samt fengið frábæra upplifun á Grikklandi.“
En Grikkir eru ekki spenntir fyrir að taka á móti hverjum sem er og þess vegna hafa þeir, eins og nokkrar aðrar þjóðir, flokkað lönd heims eftir áhættu. Bretar eru meðal þeirra sem verða að bíða með ferðalög til Grikklands enda faraldurinn þar enn umfangsmikill.
Í Svartfjallalandi hreykja yfirvöld sér af því að vera fyrsta „veirufría“ Evrópulandið en þar er nú ekkert virkt smit af veirunni. Í dag, 1. júní, verða landamærin opnuð fyrir íbúum þeirra landa þar sem færri en 25 virk smit er að finna á hverja 100.000 íbúa. Ísland er á þeim lista. Ferðamenn frá þessum löndum þurfa ekki að fara í tveggja vikna sóttkví.
„Ég ætla að taka af mér grímuna,“ sagði forsætisráðherrann Dusko Markovic er hann fagnaði því á dögunum að ekkert virkt smit væri í landinu. Síðast greindist þar smit 5. maí. Ferðaþjónusta er stór atvinnugrein í Svartfjallalandi en stærstur hluti ferðamannanna kemur frá Rússlandi og Bretlandi og þau lönd standast ekki viðmiðin sem sett hafa verið um fjölda virkra smita. Staðir sem efnaðir ferðamenn hafa flykkst til síðustu ár verða því líklega ekki eins umsetnir. Ferðaskrifstofur og aðrir sem starfa í greininni eygja þó örlitla von um að einhverjir ferðamenn komi í sumar en um 19 prósent þjóðarinnar starfa við atvinnugreinina.
[adspot]
Erlendir ferðamenn hafa þegar verið boðnir velkomnir til Portúgals á ný og varð landið þannig eitt fyrsta Evrópulandið til að gera það. „Ferðamenn eru boðnir velkomnir til Portúgals,“ sagði utanríkisráðherrann Santos Silva í síðustu viku. Ferðalangar verða ekki allir skikkaðir í sóttkví við komuna en einhver heilsufarsskoðun mun fara fram á flugvöllum. Portúgalar sluppu betur frá COVID-19 en nágrannar þeirra á Ítalíu og Spáni og hafa því tekið stór skref í afléttingu takmarkana síðustu vikur.
Ekki aflýsa
Margar verslanir og veitingastaðir hafa þegar verið opnaðir en þó með ákveðnum takmörkunum. Einnig hefur verið gripið til ýmissa varúðarráðstafana á hótelum og á ströndunum en á þeim geta sóldýrkendur farið að láta sjá sig á ný í lok vikunnar. Þeir verða þó að halda 1,5 metra fjarlægð sín á milli og allir sem koma til landsins þurfa að hlaða smitrakningarappi niður í símann sinn.
Yfirvöld eru þó ekki að búast við því að margir erlendir ferðamenn komi til Portúgal í ár og hafa því hafið markaðsherferð undir slagorðinu „ekki aflýsa – frestaðu“ og vona að sumarið 2021 verði fólk tilbúið að leggjast í ferðalög á ný í stórum stíl.
Íbúar á ítölsku eyjunni Sikiley reiða sig velflestir á ferðamennsku. Yfirvöld á eyjunni hyggjast niðurgreiða ferðalög þangað til að reyna að ýta sumarvertíðinni úr vör af krafti. Áætlunin gerir ráð fyrir að ferðamenn fái þrjár nætur á gististöðum á verði tveggja eða sex nætur á verði fjögurra. Þá á einnig að gefa ferðaávísanir sem nýta má í ýmiskonar afþreyingu. Að auki hafa yfirvöld á Sikiley viðrað áform sín um að niðurgreiða flugfargjöld en það hefur þó ekki enn verið staðfest. Þar sem nokkur óvissa ríkir enn um þróun faraldursins á Ítalíu hefur ekki verið gefið út hvenær þetta tilboð taki gildi.
Ríkisstjórn Ítalíu tilkynnti nýlega að frá og með 3. júní þurfi ferðamenn frá löndum ESB ekki að fara í sóttkví. Þau segjast gera sér grein fyrir að þessu muni fylgja einhver áhætta. Tilslakanirnar eru gerðar til að reyna að koma ferðaþjónustunni í gang að nýju. Forsætisráðherrann Giuseppe Conte sagði í síðustu viku að þessi aflétting gæti þýtt að „kúrfan“ myndi sveigjast upp á við á ný. „Við verðum að taka því. Annars getum við aldrei komið [efnahagnum] af stað aftur.“
Eftir að aflétting takmarkana hófst í byrjun maí varð skyndileg aukning í fjölgun smita í þeim héruðum sem höfðu orðið verst úti í faraldrinum í upphafi.
Í Frakklandi hafa nokkur skref verið tekin í því að aflétta aðgerðum vegna faraldursins. Síðan þá hafa komið upp nokkur hópsmit, m.a. á gististöðum. Veitingastaðir og barir hafa verið opnaðir en viðskiptavinum má aðeins bjóða borð utandyra. Franska ríkisstjórnin hefur enn ekki gefið út hvenær erlendum ferðamönnum verður hleypt inn í landið en nýjum smitum hefur farið hratt fækkandi síðustu daga.
Hópsmit hafa komið upp á veitingastað í Þýskalandi sem og í nokkrum kjötvinnslum í landinu. Í einni þeirra reyndust 270 af 1.200 starfsmönnum með COVID-19. Í Berlín hafa barir verið opnaður að nýju og þó að smitum fari fækkandi dag frá degi þá hefur R-tölunni, sem gefur til kynna hversu marga hver og einn sýktur er talinn hafa smitað, hefur hækkað upp í 1,37.
[adspot]
Sömu sögu er að segja frá Spáni. Þegar verst lét voru yfir 7.500 ný tilfelli að greinast daglega en nú eru þau um 400-500 á dag. En hópsmit hafa verið að skjóta upp kollinum. Stjórnvöld vilja fara varlega en hafa sagt að ef þróunin haldi áfram í þessa átt vonist þau til að geta opnað landamæri sín fyrir erlendum ferðamönnum um miðjan júní. Þau ætla hins vegar ekki að hleypa hverjum sem er yfir þau heldur flokka lönd eftir áhættu. Eru Norðurlöndin í hópi þeirra landa þar sem áhættan er talin lítil eins og staðan er í dag.
Raunveruleg hætta
Yfirvöld í löndum Asíu hafa verið varkárari í yfirlýsingum sínum. Til Taílands verður líklega ekki hægt að ferðast á næstunni. Þar á að bíða og sjá hvernig faraldurinn heldur áfram að þróast. Og þegar ferðaþjónustan fer aftur af stað verður það með ýmsum takmörkunum, bæði á hverjir geta ferðast til landsins og hvert þeir geta farið innan þess.
Í Bandaríkjunum hafa mörg ríki tekið til við að aflétta takmörkunum á ferðum og samkomum fólks. „Það er raunveruleg hætta á því að þú setjir af stað faraldur sem þú getur kannski ekki náð tökum á,“ sagði Anthony Fauci, ráðgjafi Bandaríkjastjórnar í smitsjúkdómavörnum, í síðustu viku. Um 1,5 milljón smit af veirunni hafa verið staðfest í landinu og yfir 82 þúsund hafa látist.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.
Ýttu á + við höfund, fréttamál eða greinaröð til að fylgja því og fá tölvupóst þegar eitthvað nýtt kemur, einn á dag í mesta lagi. Því sem þú fylgir stjórnarðu á Minni síðu.
Covid-19
Fleiri smitast af hinni banvænu Nipah-veiru
Heilbrigðisyfirvöld grípa til sóttkvíar eftir Nipah-smittilfelli á Indlandi
Veira dreifist hratt um Evrópu
Sérfræðingar vara við nýjum heimsfaraldri
Suður-Súdan glímir við versta kólerufaraldurinn í 20 ár
Athugasemdir