Ólafur Ragnar Grímsson forseti lýsir því að hann hafi verið orðlaus á fundi með sendiherra Sádí Arabíu þegar sendiherrann lýsti því yfir að ríkið hygðist styrkja byggingu mosku á Íslandi með rúmlega 130 milljóna króna framlagi.
Í samtali við Ríkisútvarpið lýsir Ólafur Ragnar fundi sem hann átti með sendiherranum, Ibrahim S.I. Alibrahim, þar sem umræðuefnið kom óvænt upp. „Ég varð eiginlega bara svo hissa, og svo lamaður, við þessa yfirlýsingu, að ég tók bara á móti henni, og settist svo niður og hugleiddi hana og taldi svo rétt að segja frá henni, eins og ég gerði,“ segir forsetinn.
Tilkynningin um fund forsetans og sendiherrans var birt á vefsíðu forsetaembættisins í mars síðastliðnum. Þar sagði: „Þá greindi sendiherrann frá því að Sádi-Arabía styddi byggingu væntanlegrar mosku í Reykjavík, myndi leggja fram rúmlega eina milljón Bandaríkjadala til byggingar hennar og að hann hefði í gær skoðað lóðina þar sem moskan myndi rísa.“
Forsetinn segist ekki hafa andmælt fyrirætlununum. „Ég gerði það nú ekki á þeim fundi, vegna þess að þetta kom mér satt að segja í svo opna skjöldu, og var undir lok fundarins, að ég vissi eiginlega ekki með hvaða hætti ætti að bregðast við.“
Umburðarlyndi nægi ekki gegn ógninni
Eftir hryðjuverkin í París fyrir rúmri viku varaði forsetinn við því að öfgafullir íslamistar væru mesta ógn samtímans. „Ég hef verið þeirrar skoðunar í allmörg ár að þessi ógn sem kennd er við hið öfgafulla íslam sé mesta ógn okkar tíma og hún eigi sér mjög djúpstæðar rætur. Og að eðli hennar sé á þann veg að engar venjulega aðferðir dugi til þess að brjóta hana á bak aftur.“
Hann sagði hryðjuverkin vera atlögu „að siðmenningu okkar tíma, atlaga að því frjálsa samfélagi sem er okkur svo mikils virði og eiginlega enn ein áminningin um það, til viðbótar við hryllilega atburði á allra síðustu árum, að baráttan gegn þessum hræðilegu öflum er orðið eitt brýnasta verk okkar tíma.“
Forsetinn varaði við þeirri trú að hægt væri að taka á vandanum með umburðarlyndi og umbótum. „Um leið og við eigum ekki að fara fordæma flóttamenn og hlaupa frá samfélagi fjölmenningar og umburðarlyndis eigum við ekki heldur að lifa í barnalegri einfeldni um það að með einhverjum aðgerðum á sviði umburðarlyndis og félagslegum umbóta sé hægt að taka á þessum vanda.“
Í viðtali við Ríkisútvarpið um helgina kallaði hann eftir breyttum viðhorfum og nefndi hertar aðgerðir Norðmanna gegn flóttamannastraumi í því samhengi. „Við verðum að hafa burði og hugrekki og getu til þess að fara með nýjum hætti í þessa umræðu.“
Forseti eigi ekki að vara við umburðarlyndi
Guðmundur Andri Thorsson rithöfundur gagnrýnir forseta Íslands í pistli sínum í Fréttablaðinu í dag fyrir að tala gegn umburðarlyndi.
„Forseti lýðveldisins á helst ekki að nota orð eins og „umburðarlyndi“ í neikvæðri merkingu. Það mætti meira að segja hæglega rökstyðja það að eitt helsta hlutverk forseta sé einmitt að hvetja landsmenn sína til umburðarlyndis gagnvart hver öðrum, en ekki að etja þeim saman. Kannski erfitt að vera „sameiningartákn“ nú á dögum en samt óþarfi að tala eins og „sundrungartákn“. Forseti lands, „ábyrgðarlaus gagnvart stjórnarathöfnum,“ á helst ekki að tala inn í hugarfar eins hluta þjóðarinnar, og alls ekki þess hluta sem andvígur er „umburðarlyndi“. Umburðarlyndi er megindyggð.“
Sendiráðsskjöl lýsa jákvæðum samskiptum
Skjöl sem Wikileaks birti úr sendiráðskerfi Sádí-Arabíu greindu frá jákvæðum samskiptum forseta Íslands við sádíska sendiherrann árið 2013. Í skjölunum segir að Ólafur Ragnar hefði lýst vilja sínum til að heimsækja Sádí-Arabíu:
„Í þessu samhengi ræddi sendiherra Sáda við forseta Íslands, Ólaf Ragnar Grímsson. Í samtalinu talaði forsetinn um hið mikla hlutverk sem Sádi-Arabía hefur, undir stjórn og í krafti Verndara hinna tveggja helgu moska [viðbót blaðamanns: nafnbót konungs Sádi-Arabíu], við að ná fram friði í heimshlutanum. Hann orðaði einnig áhuga á að styrkja og víkka tvíhliða samskipti milli Sádi-Arabíu og Íslands, með þeim hætti að þau nái yfir allar efnahagslegar og viðskiptalegar víddir, til viðbótar við stjórnmálaleg tengsl ... Hann útskýrði að land hans styddi öll arabísk málefni á alþjóðlegum vettvangi, þar sem Palestínumálið er í forgrunni, en í því hafi Ísland verið fyrsta evrópska þjóðin til að viðurkenna palestínska ríkið. Forsetinn tjáði sendiherra Sáda löngun sína til að heimsækja Sádi-Arabíu og hvernig honum yrði heiður að því að hitta leiðtoga okkar, Verndara hinna tveggja helgu moska - megi Guð geyma hann - og sádíska embættismenn einhvern tímann á þessu ári til að ræða fleti á samvinnu landanna tveggja.“
Forsetaembættið hefur hafnað því að efni skjalanna sé rétt.
Íslenskir múslimar boðaðir á fund sendiráðsins
Eins og Stundin greindi frá í júní voru forsprakkar Félags múslima á Íslandi boðaðir á fund í sendiráði Sádí-Arabíu gagnvart Íslandi fyrir rúmum tveimur árum, þar sem reynt var að sameina þá undir „öfgahóp“ undir regnhlíf Ar-Risalah-stofnunarinnar í Svíþjóð, samkvæmt Salmann Tamimi, þáverandi formanni.
Salmann sagði í samtali við Stundina í júní að á fundinum hefði komið fram að til hans hefði verið boðað með vilja íslenskra yfirvalda. Það er í samræmi við skjöl sem Wikileaks birti úr sendiráði Sádí-Arabíu. „Ég heyrði það þarna einmitt. Og ég sagði: Hvað kemur þeim þarna á Íslandi til að skipta sér af málefnum okkar? Hann sagði að það hefði verið talað við hann þarna í sendiráðinu um að reyna að sameina okkur. Það var á Íslandi sem það var búið að tala við þá og vekja athygli á því. Þetta hljómar mjög undarlega. Til að byrja með: Enginn talaði við okkur. Og það er eitthvað bakvið tjöldin að ske þarna. Alveg eins og með peningana sem komu þarna. Forsetinn segir á heimasíðu sinni að það sé verið að gefa okkur milljón dollara. En við höfðum ekki heyrt í manninum [innsk. núverandi sendiherra Sádi-Arabíu], höfðum ekki séð hann heldur. Svo þetta kom mér á óvart á sínum tíma, að það væri í raun og veru ósk Íslands að við værum eitt félag. En hver sagði það? Þetta eru pólitíkusar sem segja þetta. En ég hef ekki hugmynd hver.“
Athugasemdir