Konur sem fara í fóst­ur­eyð­ingu geta upp­lifað mikla nið­ur­læg­ingu og segja sumar að ýtt hafi verið undir þá til­finn­ingu í ferl­inu sem lík­ist helst færi­banda­vinnu. Þá skortir eft­ir­fylgni með and­legri líðan. Þetta segja tvær konur sem báðar hafa reynslu af slíkum aðgerðum. Blaða­maður þekkir einnig þessa til­finn­ingu, en hann fór sjálfur í fóst­ur­eyð­ingu í haust og hélt dag­bók í gengum þetta ferli sem birt er hér.

Margt kom á óvart, eins og það að fóst­ur­eyð­ingar eru sam­kvæmt lögum aðeins heim­il­aðar að feng­inni sér­stakri und­an­þágu, engin tak­mörk eru fyrir því hversu langt kona má ganga áður en fóstri er eytt séu miklar líkur á van­sköpun, erfða­göllum eða sköddun fóst­urs. Þrátt fyrir að aðgerðin sé í raun ólög­leg er þrýst á að konur fram­kalli aðgerð­ina sjálfar, heima við.
Raddir kvenna sem hafa und­ir­geng­ist fóst­ur­eyð­ingu heyr­ast sjaldan í opin­berri umræðu en nú hafa þær Silja Bára Ómars­dóttir og Steinunn Rögn­valds­dóttir skrifað bók um reynslu mis­mun­andi kvenna.

Lögin sett sem málamiðlun 

Lög um fóst­ur­eyð­ingu voru sett árið 1975, eftir nærri þriggja ára deilur kvenna­hreyf­ing­ar­innar við stjórn­völd. Rauð­sokk­urnar þóttu ganga ansi hart fram í kröfum sínum um að fóst­ur­eyð­ingar yrðu frjálsar, en afstaða þeirra mót­að­ist meðal ann­ars af sterkri áherslu á sjálfs­á­kvörð­un­ar­rétt kvenna. Töldu þær að með frels­inu yrði félags­legri byrði kvenna, sem fangar hús­móð­ur­hlut­verks­ins, aflétt, og raun­veru­legur réttur þeirra og vald yfir eigin lík­ama virt.

Lög­gjöfin varð þó aldrei gefin frjáls heldur voru núgild­andi lög sett á sem mála­miðlun.

Samkvæmt lög­unum þarf kona, sem ætlar að fara í fóst­ur­eyð­ingu, fyrst að fara í við­töl þar sem sýnt er fram á að félags­legar- og/eða lækn­is­fræði­legar ástæður séu fyrir aðgerð­inni. Í kjöl­farið má hún færa rök fyrir ákvörðun sinni á þar til gerðu umsókn­ar­eyðu­blaði. Áður en aðgerðin fer fram þarf síðan að liggja fyrir „skrif­leg rök­studd grein­ar­gerð tveggja lækna, eða læknis og félags­ráð­gjafa sé ein­göngu um félags­legar ástæður að ræða“, eins og það er orðað í 11. grein laga um fóst­ur­eyð­ingar.

Fóst­ur­eyð­ingar eru því bann­aðar á Íslandi í raun og veru. Aðeins er hægt að kom­ast í aðgerð­ina með und­an­þágu frá lögum vegna lækn­is­fræði­legra ástæðna eða félags­legra aðstæðna. Konum er þannig gert að rétt­læta fóst­ur­eyð­ing­una með aðstoð sér­fræð­inga á þar til gerðri umsókn, svo hún telj­ist full­gild og innan ramma lag­anna.