Aðdá­endur for­set­ans Donald Trump Banda­ríkja­for­seti ræðir við gesti við Hvíta húsið á leið sinni um borð í þot­una Marine One í dag, sem mun flytja hann til Kentucky og Ohio. Mynd: BRENDAN SMIALOWSKI / AFP

Íranar segjast geta „eyðilagt“ hagkerfi heimsins í löngu stríði

Olíuverð smit­ast út í verð­lag með slæmum afleið­ingum fyrir allt heims­hag­kerfið.

Íranar sögð­ust í dag vera reiðu­búnir í langt stríð sem myndi „eyði­leggja“ efna­hag heims­ins, eftir að hafa skotið á tvö flutn­inga­skip og hótað öllum skipum frá Banda­ríkj­unum eða banda­mönnum þeirra.

Þegar stjórnin í Teheran lok­aði Hor­mússundi, mik­il­vægri sigl­inga­leið fyrir alþjóð­lega olíu­verslun, sagði Donald Trump, for­seti Banda­ríkj­anna, að stríð­inu myndi ljúka „bráð­lega“ þar sem lítið væri eftir fyrir banda­ríska her­inn að ráð­ast á í Íran.

Olíuverð hefur hækkað mikið síðan 28. febr­úar, þegar Banda­ríkin og Ísrael réð­ust á Íran, drápu æðsta leið­toga lands­ins og steyptu Mið-Aust­ur­löndum út í stríð.

Hér á Íslandi geta afleið­ing­arnar orðið þær til skemmri tíma að verð­bólga eykst með hækkun elds­neyt­is­verðs. Það gerir lík­legra en ella að Seðla­bank­inn hækki stýri­vexti í fyrsta skiptið í tvö og hálft ár á vaxta­á­kvörð­un­ar­degi á mið­viku­dag­inn í næstu viku. Grein­ing­ar­deild Íslands­banka spáði í dag að vext­irnir yrðu hækk­aðir um 0,25 pró­sentu­stig. Þar með myndu óverð­tryggðir vextir hús­næð­is­lána hækka. Þess utan hækkar verð­bólgan höf­uð­stól verð­tryggðra fast­eigna­lána, en 65% íslenskra lán­tak­enda  hafa slík lán. Til lengri tíma hefur olíu­verð áhrif á flest alla fram­leiðslu, allt frá áburði og þar með land­bún­að­ar­af­urðum yfir í flutn­ings­kostnað, sem getur hækkað enn meira inn­flutta verð­bólgu á Íslandi og um allan heim.

Losa birgðir

Í til­raun til að stjórna verð­hækk­unum sagði Alþjóða­orku­mála­stofn­unin að aðild­ar­lönd hennar myndu losa 400 millj­ónir tunna af olíu úr birgðum sínum – stærsta slíka losun frá upp­hafi vega.

Nú þegar átökin hafa staðið í 12 daga hét bylt­ing­ar­vörður Írans því að ráð­ast á „efna­hags­mið­stöðvar og banka“ sem hann telur tengj­ast hags­munum Banda­ríkj­anna og Ísraels, sem varð til þess að fleiri alþjóð­leg fyr­ir­tæki fluttu starfs­menn sína frá Dúbaí.

En allra augu beindust að Hor­mússundi, en þar fara 20 pró­sent af hrá­olíu og fljót­andi jarð­gasi heims­ins um.

Banda­ríkin og Ísrael „verða að íhuga þann mögu­leika að þau muni taka þátt í löngu stríði sem mun eyði­leggja allt banda­ríska hag­kerfið og hag­kerfi heims­ins,“ sagði Ali Fadavi, ráð­gjafi yfir­hers­höfð­ingja bylt­ing­ar­varð­ar­ins, í sam­tali við rík­is­sjón­varpið þar.

Íranar sögð­ust hafa ráð­ist á gáma­skipið Express Rome, sem siglir undir fána Líberíu, og taí­lenska lausa­farms­skipið Mayuree Naree vegna þess að þau hefðu farið inn í sundið „eftir að hafa hunsað við­var­anir sjó­hers bylt­ing­ar­varð­ar­ins“.

Sjóher Ómans bjarg­aði 20 áhafn­ar­með­limum en leit stóð yfir að þremur til við­bótar. Myndir sem taí­lenski sjó­her­inn deildi sýndu svartan reyk stíga upp af skip­inu.

Árásir á flugvöll og eldsneytistanka við Persaflóa

Sér­fræð­ingar segja að langvar­andi lokun sunds­ins, sem einnig flytur þriðj­ung af áburði fyrir mat­væla­fram­leiðslu heims­ins, myndi hafa hrika­leg áhrif á efna­hag heims­ins, sér­stak­lega í Asíu og Evrópu.

Emmanuel Macron, for­seti Frakk­lands, hvatti leið­toga G7-ríkj­anna til að grípa til aðgerða til að koma á sigl­ingum í sund­inu „eins fljótt og auðið er“, á meðan Sam­ein­uðu þjóð­irnar báðu alla aðila um að leyfa flutn­ing á mann­úð­ar­farmi.

Íran hefur aukið á efna­hags­legar afleið­ingar með því að ráð­ast á banda­menn Banda­ríkj­anna við Persaflóa.

Í dag féllu drónar nálægt flug­vell­inum í Dúbaí og særðu fjóra, að sögn borg­ar­yf­ir­valda.

Banda­ríska fjár­mála­þjón­ustu­sam­steypan Citi og breska ráð­gjaf­ar­fyr­ir­tækið Deloitte hafa beðið starfs­menn um að yfir­gefa skrif­stofur sínar í Dúbaí, að því er AFP frétta­stofan hefur eftir heim­ild­ar­mönnum sínum.

Drónar réð­ust einnig á elds­neytistanka í Salalah-höfn í Óman, að því er frétta­stofa Ómans greindi frá.

Einka­rekna sjó­ör­ygg­is­fyr­ir­tækið Vanguard Tech til­kynnti um stöðvun á starf­semi hafn­ar­innar eftir árás­ina á suð­ur­hluta hennar.

Efna­hags­legu áhrifin auka þrýst­ing­inn á Trump, sem stendur frammi fyrir ásök­unum um að Hvíta húsið hafi hafið stríðið án þess að und­ir­búa afleið­ing­arnar.

„Hvenær sem ég vil að því ljúki, þá lýkur því,“ er haft eftir Trump í við­tali við Axios. Íranar segja hins vegar stríðið ekki enda án þess að þeir ákveði það.

Eldhnöttur í Beirút

Í Ísrael sagði Israel Katz varn­ar­mála­ráð­herra: „Þessi aðgerð mun halda áfram án nokk­urra tíma­marka, eins lengi og nauð­syn­legt er.“

Ísraelar sögð­ust hafa hafið nýja „víð­tæka árás­ar­hr­inu“ víðs vegar um Íran og gegn skot­mörkum Hezbollah í Beirút, höf­uð­borg Líbanons.

Ísra­elskar árásir hæfðu íbúða­bygg­ingu í mið­borg Beirút í annarri árás á mið­borg­ina frá því stríðið í Mið-Aust­ur­löndum hófst.

Bein útsend­ing AFPTV náði hljóði loft­árásar og í kjöl­farið sprakk eld­hnettur í íbúð í fjöl­býl­is­húsi í Beirút.

Frétta­rit­ari AFP sá eyði­lagða veggi á sjö­undu og átt­undu hæð bygg­ing­ar­innar, með skemmdum bílum í nágrenn­inu og örygg­is­sveitir á staðnum.

Þegar árásin var gerð, „hljóp ég úr her­bergi í her­bergi, dró konu mína og dóttur út úr her­bergj­unum og faldi þær á bak við vegg, svo kom seinni árásin,“ sagði Fawzi Asmar, eig­andi bak­arís við göt­una þar sem árásin átti sér stað.

Yfirvöld í Líbanon segja 634 hafa dáið í árásum Ísraels og að 800 þús­und manns séu á ver­gangi.

„Fólk rólegt“

Árásir Ísraela og Banda­ríkja­manna hófust nokkrum vikum eftir að írönsk yfir­völd brutu niður fjölda­mót­mæli með fjöldamorðum á íbúum lands­ins, þótt Banda­ríkin og Ísrael segi að þau séu ekki endi­lega að reyna að steypa íslamska lýð­veld­inu af stóli. Um leið hvatti Banda­ríkja­for­seti Írana til þess að taka lögin í eigin hendur, eins og hann hafði gert þegar mót­mælin hófust.

Írönsk yfir­völd vör­uðu við and­ófi heima fyrir og lög­reglu­stjóri lands­ins sagði að litið yrði á mót­mæl­endur sem „óvini“ og tekið á þeim sem slíkum.

„Allar sveitir okkar eru einnig til­búnar, með fingur á gikknum, reiðu­búnar til að verja bylt­ing­una,“ sagði Ahmad-Reza Radan, yfir­maður rík­is­lög­regl­unnar, í ummælum sem IRIB sendi út.

Í Íran gerði almenn­ingur sitt besta til að aðlag­ast líf­inu undir tíðum árásum Banda­ríkj­anna og Ísraels.

„Við treystum á Guð. Í bili er til matur í búð­unum,“ sagði Mahvash, sjö­tugur íbúi í Teheran, við blaða­menn AFP í París.

„Fólk er rólegt,“ sagði annar íbúi. „Það er að venj­ast því að lifa þrátt fyrir allt og aðlag­ast – eins vel og það getur – þessum aðstæðum.“

Banda­ríkin og Ísrael hófu stríðið með árás sem varð æðstaklerki Írans, Aya­tollah Ali Khamenei, að bana.

Sonur hans, Mojtaba Khamenei, hefur verið útnefndur arf­taki hans, þótt hann hafi enn ekki komið fram opin­ber­lega, innan um fregnir af því að hann hafi særst.

Nýr leið­togiKona heldur á mynd af látna æðstaklerknum Ali Khamenei og syni hans og arf­taka, Mojtaba Khamenei, í jarð­ar­för hátt­settra aðila úr íranska bylt­ing­ar­varð­liðiðnu. Myndin er tekin með leyfi íranska menn­ing­ar­ráðu­eyt­is­ins. Frelsi fjöl­miðla er veru­lega skert í Íran.

„Ég heyrði fréttir af því að herra Mojtaba Khamenei hefði særst. Ég hef spurt nokkra vini sem höfðu teng­ingar,“ skrif­aði Yousef Pezeshkian, sonur Írans­for­seta, í færslu á Telegram-rás sinni.

Sendi­herra Teheran á Kýpur, Alireza Salarian, sagði við dag­blaðið The Guardian í dag að Khamenei hefði særst í sömu árás og varð föður hans að bana.

Heil­brigð­is­ráðu­neyti Írans sagði þann 8. mars að meira en 1.200 manns hefðu fallið í árásum Banda­ríkj­anna og Ísraels og yfir 10.000 almennir borg­arar hefðu særst. AFP hafði ekki tök á að sann­reyna þessar tölur með óháðum hætti.

Kjósa
16
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir (2)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • HJB
    Henry Júlíus Bæringsson skrifaði
    Nú gengur sú saga, fjöllunum hærra, að Íranir hafi fellt Netanyahu forsætisráðherra Ísraels. Hann ku víst ekki hafa sést opinberlega síðustu 4 daga.
    0
    • Odinn Magnusson skrifaði
      Vonandi er sagan sönn! Gyðingarnir eru undirrót ófriðar í miðausturlöndum og þótt víðar væri leitað.
      1
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Íransstríðið

Mest lesið undanfarið ár