Sanngjarnt að fresta veiðigjöldum en ekki forgangsmál að þrýsta á það

„Staðan í sjáv­ar­út­vegi er ekki þannig að við erum að horfa fram á altjón.“ Þetta sagði Heiðrún Lind Mart­eins­dóttir, fram­kvæmda­stjóri Samtaka fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS), í Silfrinu í dag.

Þegar fyrsti efna­hag­s­pakki stjórn­valda var í þing­legri með­ferð skil­uðu sam­tökin inn umsögn þar sem farið var þess á leit að greiðslu veiði­gjalds í ár yrði frestað vegna þess efna­hags­á­stands sem skap­ast hefur út af útbreiðslu veirunnar sem veldur COVID-19 sjúk­dómnum. ­Á­ætl­aðar tekjur rík­is­sjóðs vegna veiði­gjalda í ár eru tæp­lega 4,9 millj­arðar króna. Samtökin fóru sömu­leiðis fram á að sér­stök gjöld sem lögð eru á fisk­eld­is­fyr­ir­tæki sem stunda sjó­kvía­eldi verði frestað eða felld niður út árið 2021 til að veita fisk­eld­is­fyr­ir­tækjum meira svig­rúm til að bregð­ast við fyr­ir­séðum tekju­sam­drætti við þær aðstæður sem nú eru upp­i.

Heiðrún Lind var spurð um það í Silfrinu hvort að SFS myndi þrýsta áfram á þessar aðgerðir nú þegar næsti pakki stjórn­valda er í loka­drögum, en búist er við að hann verði kynntur snemma í næstu viku. Hún sagði að það væri ekki for­gangs­mál nú og að það yrði ekki þrýst á það að svo komnu máli. Það væri þó ákveðið sann­girn­is­sjón­ar­mið ef það væri hægt að fresta greiðslu gjalds­ins um ákveðin tíma.

Ofsögum sagt að staðan sé svört í sjávarútvegi

Heiðrún Lind var líka spurð út í það hvort eðli­legt væri að sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki sem ætti tugi eða jafn­vel yfir hund­rað millj­arða króna í eigið fé væru að nýta sér hluta­bóta­leið stjórn­valda, þar sem rík­is­sjóður greiðir hluta af launum starfs­fólks. Þar hefur sér­staka athygli vakið ákvörðun Samherja og tengdra fyr­ir­tækja að nýta sér leið­ina fyrir hluta síns starfs­fólks, en Samherji átti 111 millj­arða króna í eigið fé í lok árs 2018 og miðað við gott árferði í sjáv­ar­út­vegi í fyrra eru líkur til þess að það hafi auk­ist þá.

[adspot]Heiðrún Lind sagði að það væri hættu­legt að fara að ræða hvað hvert og eitt fyr­ir­tæki sé að gera til að takast á við aðstæður. Það væri tölu­verður sam­dráttur í sjáv­ar­út­vegi, sér­stak­lega hjá þeim sem aðal­lega eru að selja ferskan fisk. Hömlur hafi auk þess verið settar á hversu margir megi koma saman sem hafi áhrif á hversu margir geti starfað í starfs­stöðvum fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi. Því væru aðgerðir og ákvarð­anir stjórn­valda að leiða til skerð­ingar á starfs­getu fyr­ir­tækj­anna.

Henni finnst það þó fagn­að­ar­efni hversu lágt hlut­fall af sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækjum hafi verið að nýta sér hluta­bóta­leið­ina.

Heiðrún Lind sagði það ofsögum sagt að staðan í sjáv­ar­út­vegi væri svört. Hún væri miklu svart­ari ann­ars staðar, til dæmis í ferða­þjón­ustu. Ákveðnir þættir væru að vinna með sjáv­ar­út­vegi. Það væri sveigj­an­leiki í grein­inni sem nýt­ist þannig að það er hægt að sækja verð­mætin síðar. Auk þess gagn­ist mikil veik­ing krón­unnar, sem hefur veikst um 18,7 pró­sent gagn­vart Banda­ríkja­dal það sem af er ári, og hrun á heims­mark­aðs­verði á olíu, sem hefur lækkað um tæp 60 pró­sent á þremur mán­uðum, sjáv­ar­út­vegi veru­lega.

Hagstofa Íslands birti í lok lið­innar viku tölur um útflutn­ings­verð­mæti sjáv­ar­af­urða frá byrjun árs og fram að páskum, eða á fyrstu 15 vikum árs­ins 2020. Þar kom fram að hann væri 7,7 pró­sent minna en það var á sama tíma í fyrra. Alls hafði verð­mætið dreg­ist saman um 5,6 millj­arða króna, úr 74 millj­örðum króna í 68,4 millj­arða króna.

Gáleysisleg útlán hafa verið dæmd refsiverð

Heiðrún Lind ræddi líka efna­hag­s­pakka stjórn­valda og hverju þeir hafi skilað. Hún sagð­ist hafa rætt við stóran fyr­ir­tækja­rek­enda, sem væri ekki í útgerð en með starf­semi erlendis, sem sagði að erlendu bank­arnir væru allir komnir af stað með sínar aðgerðir. Þar væri pakk­arnir komnir í fram­kvæmd.

[links]Hér hefði það reynst flókn­ara en hin svoköll­uðu brú­ar­lán, þar sem ríkið ætlar að gang­ast í ábyrgðir fyrir lán sem bankar veita til fyr­ir­tækja í miklum rekstr­ar­erf­ið­leikum, eru enn ekki komin í fram­kvæmd. Sam­komu­lag milli rík­is­ins og Seðla­banka Íslands um útfærslu lán­anna var fyrst und­ir­ritað á föstu­dag.

Heiðrún Lind benti á að áhættu­fælni í íslensku fjár­málaum­hverfi væri mjög mikil á síð­ustu árum, sér­stak­lega eftir að 20 dómar hafi fallið í Hæsta­rétti Íslands eftir banka­hrunið þar sem gáleys­is­leg útlán voru dæmd refsi­verð. Nú spyrji fjár­mála­kerfið hvort að bank­arnir eigi að fara að taka á sig hluta af áhættu á lánum til fyr­ir­tækja sem væru ekki gjald­fær.

Staðan væri því flókin og það þyrfti að taka til­lit til ann­arra kröfu­hafa þeirra fyr­ir­tækja sem upp­fylla skil­yrði til að fá brú­ar­lánin, sem eiga að geta verið allt að 1,2 millj­arðar króna. Það verði hins vegar að fara að koma útlánum til fyr­ir­tækja sem þurfi á þeim að halda í gang og koma fjár­munum þangað sem þörf er á þeim.