Sjávarútvegsfyrirtæki fengu 175 milljónir króna úr hlutabótaleiðinni

Sam­an­lagðar greiðslur til launa­manna sem settir voru á hluta­bóta­leið­ina innan fisk­veiða og fisk­vinnslu voru 175,1 millj­ónir króna í mars og apríl. Þau tvö fyr­ir­tæki sem settu flesta starfs­menn á leið­ina innan þess geira eru nátengd. Annars vegar er um Samherja Íslands að ræða, sem setti 116 starfs­menn á hluta­bætur, og hins vegar Útgerð­ar­fé­lag Akur­eyr­inga, sem setti 129 manns á hana. Þessi tvö félög skáru sig úr þegar kemur að fjölda starfs­manna sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja sem settir voru á hluta­bóta­leið­ina. Næst á eftir þeim var Jakob Valgeir ehf. með 60 manns. Raunar voru ein­ungis fjögur sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki sem settu yfir 50 manns á hluta­bóta­leið­ina. Það fjórða var Búlands­tindur ehf., með 57 manns.

Bæði félögin eru í eigu Samherja hf., eins stærsta útgerð­ar­fyr­ir­tækis lands­ins. Sam­an­lagt greiddi rík­is­sjóður 18 millj­ónir króna í mars og apríl vegna þátt­töku í launa­greiðslum starfs­manna þess­ara tveggja fyr­ir­tækja, sam­kvæmt því sem fram kemur í úttekt Rík­is­end­ur­skoð­unar á hluta­bóta­leið­inni, sem birt var fyrir helgi.

Þar segir að kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn hafi haft tölu­verð áhrif á sjáv­ar­út­veg. „Fyr­ir­tæki hafa bæði þurft að senda starfs­fólk heim vegna sótt­varna­ráð­staf­ana en einnig hefur eft­ir­spurn eftir fiskaf­urðum minnkað. Nokkur fyr­ir­tæki í þessum flokki hafa þó boðað að þau muni end­ur­greiða rík­inu hluta­bætur sem það greiddi starfs­mönnum þess þar sem rekstur hefur gengið betur en útlit var fyrir.“ Á meðal þeirra fyr­ir­tækja sem það hafa boðað er Samherji.

Eðlilegt að bera sjálf kostnaðinn

Kjarn­inn greindi frá því 10. apríl að Sam­herjasam­stæð­an, sem er stærsta sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­tæki lands­ins sem átti 111 millj­­arða króna í eigið fé í lok árs 2018, hefði sett starfs­­menn í fisk­vinnslum Sam­herja og dótt­­ur­­fé­lags­ins Útgerð­­ar­­fé­lags Akur­eyr­inga á hluta­­bóta­­leið­ina.

[adspot]Í til­kynn­ingu á vef Sam­herja, sem birt­ist 13. maí síð­ast­lið­inn, segir að fyr­ir­tækin Sam­herji Ísland og Útgerð­ar­fé­lag Akur­eyrar hafi þurft að minnka starfs­hlut­fall starfs­manna í vinnslu á Akur­eyri og á Dal­vík eftir að COVID-19 far­ald­ur­inn hófst og voru þessir starfs­menn um tíma í 50 pró­sent starfi. Breytt starfs­hlut­fall hafi meðal ann­ars til komið vegna krafna stjórn­valda um sótt­varnir en mark­miðið hafi verið að minnka líkur á að smit bær­ist á milli fólks og tryggja að starfs­fólk gæti unnið í sem mestu örygg­i.

Stjórn­endur Sam­herja Íslands og Útgerð­ar­fé­lags Akur­eyrar hefðu talið „sjálf­sagt að nýta hluta­starfa­leið­ina þar sem um var að ræða lög­bundið úrræði stjórn­valda. Það var svo talið jafn eðli­legt að láta fyr­ir­tækin sjálf bera kostn­að­inn, af þeirri röskun sem varð á starf­semi þeirra, þegar ljóst var að rekst­ur­inn gekk betur en útlit var fyrir í upp­hafi far­ald­urs­ins“.

Björgólfur Jóhanns­son, annar for­stjóri Sam­herja, sagði í sömu til­kynn­ingu að betur hafi tek­ist að vinna úr þeirri stöðu sem var uppi í kjöl­far heims­far­ald­urs­ins en útlit var fyrir í byrj­un. „Veið­ar, vinnsla og sala hafa gengið betur en menn þorðu að vona. Af þeim sökum hafa þessi fyr­ir­tæki ákveðið að nýta ekki hluta­bóta­leið­ina og greiða starfs­fólki að fullu. Félögin munu því bera allan kostnað sem féll til vegna trufl­unar á starf­sem­inni í þágu sótt­varna.“

Greinin á mörg hundruð milljarða í eigin fé

Sjáv­ar­út­vegur er ein stærsta stoð íslensks atvinnu­lífs. Greinin í heild átti eigið fé upp á 276 millj­arða króna í lok árs 2018 og við­búið er að það hafi auk­ist í fyrra, sem var gjöf­ult ár í útvegi.

[links]Frá hruni hefur eig­in­fjár­staða sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækj­anna batnað um 355 millj­arða króna, en hún var nei­kvæð í lok árs 2008.

í lok árs 2008 var eig­in­fjár­staða geirans nei­kvæð en er nú, líkt og áður sagði jákvæð um 276 millj­arða króna. Hún batn­aði um 14 millj­arða króna á árinu 2018.

Alls greiddu fyr­ir­tækin sér arð upp á 12,3 millj­arða króna í fyrra. Frá árinu 2010 hafa þau greitt 92,5 millj­arða króna til eig­enda sinna í arð­greiðslur.

Sam­an­lagt hefur hagur sjáv­ar­út­veg­ar­ins, því vænkast um 447,5 millj­arða króna frá árinu 2008 og út síð­asta ár, eða á einum ára­tug.