Icelandair Group birti afkomu­við­vörun þann 13. sept­em­ber í fyrra. Hún byggði á stjórn­enda­upp­gjöri á tveimur stærstu mán­uðum árs­ins hjá félag­inu, júlí og ágúst. Þrátt fyrir mik­inn vöxt í far­þega­flugi hafði elds­neyt­is­verð hækkað um tæp­lega 30 pró­sent frá miðju ári 2023 og frakt­starf­semi Icelandair hafði reynst „mjög krefj­andi“. Fyrir vikið myndi rekstr­ar­hagn­aður Icelandair verða minni en áætlað var, eða 50 til 65 millj­ónir Banda­ríkja­dalir, sem eru 6,9 til 8,9 millj­arðar króna á gengi dags­ins í dag. „Áfram er gert ráð fyrir hagn­aði af rekstri félags­ins eftir fjár­magnsliði og skatta fyrir árið í heild,“ sagði í til­kynn­ing­unni. 

Síðan gerð­ist margt. Grinda­vík var rýmd vegna jarð­hrær­inga á Reykja­nesi, vin­sælasta ferða­manna­stað Íslands Bláa lón­inu var lokað vegna sömu aðstæðna og fréttir fóru um allan heim um það sem væri að ger­ast á Íslandi án þess að það væri sér­stak­lega til­tekið að um afmarkað svæði væri að ræða. Síðan komu tvö eld­gos, annað í des­em­ber og það næsta í jan­úar. Búist er við þriðja gos­inu á þessu svæði bráð­lega. Þrjú eld­gos á þremur mán­uðum. Ofan í þetta fóru flug­um­ferð­ar­stjórar í verk­fall. 

Á end­anum náði Icelandair ekki einu sinni hinu nið­ur­færða mark­miði um rekstr­ar­hagnað. Hann reynd­ist á end­anum langt undir upp­runa­legu mark­miði vegna árs­ins 2023, sem gerðu ráð fyrir rekstr­ar­hagn­aði upp á 4 til 6 pró­sent af heild­ar­tekjum. Hann reynd­ist líka langt undir því mark­miði sem kynnt var með afkomu­við­vör­un­inni í sept­em­ber, sem gerði ráð fyrir að rekstr­ar­hagn­aður yrði 3,3 til 4,3 pró­sent af rekstr­ar­tekjum. Í enda dags reynd­ist rekstr­ar­hagn­að­ur­inn litlu meiri en árið 2022, og 1,4 pró­sent af rekstr­ar­tekjum. Rekstr­ar­hagn­að­ur­inn varð á end­anum ekki nema 21 milljón Banda­ríkja­dalir, 2,9 millj­arðar króna hjá sam­stæðu sem velti 1.524 millj­ónum Banda­ríkja­dala á árinu 2023, um 209 millj­örðum króna.  

Við­brögðin á hluta­bréfa­mark­aði létu ekki á sér standa. Virði bréfa í Icelandair hríð­féllu um níu pró­sent dag­inn eftir að árs­upp­gjörið var kynnt. Fjár­festar áttu von á meiru eftir næst besta ferða­mannaár í Íslands­sög­unni.

Hagnaðurinn dropi í taphafið

Margt var sann­ar­lega jákvætt. Fjöldi far­þega á árinu 2023 var 4,3 millj­ónir, sem var aukn­ing um 17 pró­sent milli ára. Þorri þeirra eru svo­kall­aðir transit-far­þegar, sem fljúga með Icelandair frá Norður-Ameríku til Evrópu, eða öfugt, með milli­lend­ingu á Kefla­vík­ur­flug­velli þar sem flestir fara ekki út af flug­vell­inum. Tekjur juk­ust mikið milli ára, alls um 20 pró­sent. Og Icelandair skil­aði hagn­aði eftir skatta og önnur gjöld í fyrsta sinn í sex ár. Sá hagn­aður var alls 11,1 millj­ónir Banda­ríkja­dala, um 1,5 millj­arðar króna. 

Þegar sá hagn­aður er settur í sam­hengi við það tap sem verið hefur á rekstri Icelandair fimm árin á undan, sem var upp­safnað um 80 millj­arðar króna, þá er sú upp­hæð þó ansi rýr. Þá ber að nefna að ekk­ert eitt fyr­ir­tæki á Íslandi fékk meiri rík­is­stuðn­ing á meðan að á kór­ónu­veiru­far­aldr­inum stóð en Icelandair. Auk þess fór félagið í tvær hluta­fjár­aukn­ingar eftir að sá far­aldur skall á, sem þynnti út fyrri hlut­hafa, þeirra mest íslenska líf­eyr­is­sjóði. Icelandair safn­aði alls 23 millj­­örðum króna í útboði sem fór fram í sept­­em­ber 2020 og gerði svo bind­andi sam­komu­lag við banda­ríska fjár­­­fest­ing­­ar­­sjóð­inn Bain Capital um að hann keypti nýtt hlutafé í flug­­­fé­lag­inu sum­arið 2021. Sam­­kvæmt sam­komu­lag­inu greiddi Bain Capital 8,1 millj­­arð króna og eign­að­ist fyrir vikið 16,6 pró­­sent hlut í Icelandair.

Auk þess átti Icelandair í fyr­ir­ferða­miklum vinnu­mark­aðserjum við lyk­il­stéttir til að lækka laun þeirra og auka vinnu­fram­lag.

Stundvís og stórt skattspor

Í til­kynn­ingu vegna árs­upp­gjörs­ins er haft eftir Boga að það væri mik­il­vægur áfangi að skila hagn­aði eftir skatta fyrir árið í heild. Þá hafi stund­vísi yfir árið sú besta hjá félag­inu í mörg ár. „Eftir einn besta þriðja árs­fjórð­ung í sögu félags­ins byrj­aði fjórði árs­fjórð­ungur vel. Hins vegar þegar jarð­hrær­ing­arnar á Reykja­nesi hófust á ný snemma í nóv­em­ber með til­heyr­andi umfjöllun í erlendum fjöl­miðlum, fór eft­ir­spurn að veikj­ast og þar með tekju­myndun. Við þetta bætt­ust áhrif verk­falla flug­um­ferð­ar­stjóra og svo eld­gos í des­em­ber. Jafn­framt hefur mikil fram­boðs­aukn­ing verið á lyk­il­mörk­uðum sem setur óhjá­kvæmi­lega pressu á ein­inga­tekjur. Afkoma fjórða árs­fjórð­ungs var því undir vænt­ingum og hafði áhrif á rekstr­ar­nið­ur­stöðu árs­ins.“

Þrátt fyrir að afkoma Icelandair hefði verið langt undir vænt­ingum sagði Bogi Níls að flug og ferða­þjón­usta skipti miklu máli fyrir íslenskt efna­hags­líf og sam­fé­lag. „Framlag Icelandair til þjóð­ar­bús­ins í formi skattspors félags­ins var 55 millj­arðar á árinu 2023 og ferða­þjón­ustan vegur þungt í útflutn­ings­tekjum þjóð­ar­innar. Það er því lyk­il­at­riði að tryggja sam­keppn­is­hæfni þess­ara greina til fram­tíðar. Mik­il­vægur hluti af því er að kjara­samn­ingar verði far­sæl­lega leiddir til lykta og við náum í sam­ein­ingu tökum á verð­bólg­unni hér á landi.“