Eftirspurnin enn mikil á húsnæðismarkaði

Ekkert lát er á eft­ir­spurn eftir hús­næði á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, þrátt fyrir að Seðla­bank­inn hafi þrengt lána­skil­yrði og þrýst lána­vöxtum upp á síð­ustu mán­uðum. Þó er enn ódýr­ara að leigja íbúðir en fyrir tveimur árum síðan.

Hertar lána­reglur og tveggja pró­sentu­stiga hærri stýri­vextir hafa ekki enn dregið úr eft­ir­spurn á fast­eigna­mark­aðnum að miklu leyti, en íbúðir á höf­uð­borg­ar­svæð­inu selj­ast hratt og margar hverjar á yfir­verði. Þetta kemur fram í nýbirtri mán­að­ar­skýrslu Húsnæðis- og mann­virkja­stofn­unar um stöð­una á hús­næð­is­mark­aðnum.

80 prósent samdráttur í framboði

Samkvæmt skýrsl­unni fækk­aði kaup­samn­ingum um íbúð­ar­hús­næði nokkuð á milli mán­aða í byrjun árs, þrátt fyrir að tekið sé til­lit til árs­tíða­breyt­inga. Húsnæðis- og mann­virkja­stofnun segir þennan sam­drátt vera helst vegna lít­ils fram­boðs á íbúðum sem eru aug­lýstar til sölu, en það mælist nú með minnsta móti.

Mest hefur íbúðum í fjöl­býli fækkað, en bæði á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og á lands­byggð­inni nemur sam­dráttur síð­asta tveggja ára um 80 pró­sentum. Á höf­uð­borg­ar­svæð­inu er úrval fjöl­býl­is­húsa­eigna því innan við fimmt­ungur af því sem það var í byrjun árs­ins 2020. Stofn­unin bætir við að fjöldi íbúða til sölu sé ofmet­inn í þess­ari taln­ingu, þar sem margar íbúðir sem eru aug­lýstar til sölu hafi nú þegar farið í sölu­ferli.

Stuttur sölutími og hátt verð

Á sama tíma og fram­boðið er lítið mælist eft­ir­spurnin þó enn þónokkur. Með­al­sölu­tími íbúð­anna er mun minni en hann var fyrir tveimur árum síðan, en í jan­úar gátu selj­endur íbúða á höf­uð­borg­ar­svæð­inu búist við að hafa eign­ina sína að minnsta kosti viku skemur á sölu heldur en fyrir tveimur árum síðan. Á lands­byggð­inni er mun­ur­inn svo enn meiri.

Sömu­leiðis hefur hlut­fall íbúða sem selj­ast yfir ásett verð hvergi verið hærra frá því að Húsnæðis- og mann­virkja­stofn­unin hóf sínar reglu­legar mæl­ingar fyrir átta árum síðan. Á höf­uð­borg­ar­svæð­inu selst nú tæpur helm­ingur allra íbúða yfir ásett verð, en til sam­an­burðar seld­ust aðeins 10 pró­sent þeirra á yfir­verði fyrir tveimur árum síðan.

Mikil verðhækkun sem hvetur til uppbyggingar

Þessi mikli áhugi á íbúða­kaupum, sam­hliða litlu fram­boði af eignum til sölu, hefur því þrýst fast­eigna­verð­inu upp tölu­vert á síð­ustu mán­uðum. Samkvæmt Þjóðskrá var vísi­tala fast­eigna­verðs á höf­uð­borg­ar­svæð­inu 22,5 pró­sentum hærri í síð­asta mán­uði en í febr­úar 2021.

Líkt og Lands­bank­inn bendir á í hag­sjánni sinni sem kom út í gær hefur íbúða­verð hækkað hraðar en bæði laun og bygg­ing­ar­kostn­aður. Slík þróun hvetur til íbuða­upp­bygg­ingar og bendir bank­inn á að íbúðum í bygg­ingu hafi fjölgað á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Því megi gera ráð fyrir að fram­boð fari að aukast á mark­aðnum til þess að anna eft­ir­spurn í fram­tíð­inni.

Megináhrif stýrivaxtahækkana ekki komin fram

Í fyrra­haust nefndi fjár­mála­stöð­ug­leika­nefnd að hratt hækk­andi eigna­verð sam­hliða auk­inni skuld­setn­ingu heim­ila hafi aukið sveiflu­tengda kerf­is­á­hættu og ákvað hún því að auka eig­in­fjár­kröfur á fjár­mála­fyr­ir­tæki. Einnig þrengdi nefndin lána­skil­yrði, þannig að ein­ungis væri hægt að taka fast­eigna­lán ef greiðslu­byrði þeirra væri innan við 35-40 pró­sent af ráð­stöf­un­ar­tekjum.

Á síð­ustu tólf mán­uðum hefur pen­inga­stefnu­nefnd bank­ans einnig ákveðið að hækka stýri­vexti úr 0,75 pró­sentum upp í 2,75 pró­sent. Nefndin segir ástæð­una fyrir hækk­un­inni vera vax­andi fram­leiðslu­spenna í hag­kerf­inu og hærri verð­bólgu­vænt­ingar til langs tíma. Á þessum tíma hefur stærsti hluti verð­bólg­unnar verið vegna hærra hús­næð­is­verðs.

Engin þess­ara aðgerða virð­ist þó hafa enn dregið úr eft­ir­spurn­inni á hús­næð­is­mark­aðnum. Samkvæmt 16 ára gam­alli grein­ingu frá Seðla­bank­anum tekur þó að jafn­aði um eitt ár fyrir áhrif stýri­vaxta­hækk­ana til að ná hámarki. Því gæti verið að meg­in­á­hrif vaxta­hækk­an­anna komi fram á næstu mán­uðum.

Áhrif þrengri lána­skil­yrða á eft­ir­spurn á hús­næð­is­mark­aðnum eru hins vegar minna rann­sökuð, en Seðla­bank­inn hefur ein­ungis einu sinni áður beitt slíkum tækjum.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

3
Viðtal

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífs­hættu­legan með­göngu­sjúk­dóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragn­ars­dóttir nær dauða en lífi á skurð­ar­borði Land­spít­al­ans eftir alvar­legt til­felli með­göngu­eitr­unar. Íslenskur vís­inda­maður í Banda­ríkj­unum, Jóhann Elí Guð­jóns­son húð­læknir, leiðir braut­ryðj­andi rann­sóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúk­dóm­ur­inn kemur fram. Hann telur mögu­legt að þróa lyf við sjúk­dómnum sem bjargað gæti manns­lífum.
6
Viðtal

Ást­leysið er sárt

Nánd er nær­ing, nauð­syn­leg eins og matur. Tæpur helm­ingur fólks elst upp í óör­uggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ást­ar­sam­böndum á full­orð­ins­árum, jafn­vel ógnað heilsu, enda er „tengsla­myndun ein af grunn­for­sendum far­sældar“, að sögn klíníska sál­fræð­ings­ins Guð­brands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ást­ina í öllum sínum myndum.

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið undanfarið ár