Hertar lánareglur og tveggja prósentustiga hærri stýrivextir hafa ekki enn dregið úr eftirspurn á fasteignamarkaðnum að miklu leyti, en íbúðir á höfuðborgarsvæðinu seljast hratt og margar hverjar á yfirverði. Þetta kemur fram í nýbirtri mánaðarskýrslu Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar um stöðuna á húsnæðismarkaðnum.
80 prósent samdráttur í framboði
Samkvæmt skýrslunni fækkaði kaupsamningum um íbúðarhúsnæði nokkuð á milli mánaða í byrjun árs, þrátt fyrir að tekið sé tillit til árstíðabreytinga. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun segir þennan samdrátt vera helst vegna lítils framboðs á íbúðum sem eru auglýstar til sölu, en það mælist nú með minnsta móti.
Mest hefur íbúðum í fjölbýli fækkað, en bæði á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni nemur samdráttur síðasta tveggja ára um 80 prósentum. Á höfuðborgarsvæðinu er úrval fjölbýlishúsaeigna því innan við fimmtungur af því sem það var í byrjun ársins 2020. Stofnunin bætir við að fjöldi íbúða til sölu sé ofmetinn í þessari talningu, þar sem margar íbúðir sem eru auglýstar til sölu hafi nú þegar farið í söluferli.
Stuttur sölutími og hátt verð
Á sama tíma og framboðið er lítið mælist eftirspurnin þó enn þónokkur. Meðalsölutími íbúðanna er mun minni en hann var fyrir tveimur árum síðan, en í janúar gátu seljendur íbúða á höfuðborgarsvæðinu búist við að hafa eignina sína að minnsta kosti viku skemur á sölu heldur en fyrir tveimur árum síðan. Á landsbyggðinni er munurinn svo enn meiri.
Sömuleiðis hefur hlutfall íbúða sem seljast yfir ásett verð hvergi verið hærra frá því að Húsnæðis- og mannvirkjastofnunin hóf sínar reglulegar mælingar fyrir átta árum síðan. Á höfuðborgarsvæðinu selst nú tæpur helmingur allra íbúða yfir ásett verð, en til samanburðar seldust aðeins 10 prósent þeirra á yfirverði fyrir tveimur árum síðan.
Mikil verðhækkun sem hvetur til uppbyggingar
Þessi mikli áhugi á íbúðakaupum, samhliða litlu framboði af eignum til sölu, hefur því þrýst fasteignaverðinu upp töluvert á síðustu mánuðum. Samkvæmt Þjóðskrá var vísitala fasteignaverðs á höfuðborgarsvæðinu 22,5 prósentum hærri í síðasta mánuði en í febrúar 2021.
Líkt og Landsbankinn bendir á í hagsjánni sinni sem kom út í gær hefur íbúðaverð hækkað hraðar en bæði laun og byggingarkostnaður. Slík þróun hvetur til íbuðauppbyggingar og bendir bankinn á að íbúðum í byggingu hafi fjölgað á höfuðborgarsvæðinu. Því megi gera ráð fyrir að framboð fari að aukast á markaðnum til þess að anna eftirspurn í framtíðinni.
Megináhrif stýrivaxtahækkana ekki komin fram
Í fyrrahaust nefndi fjármálastöðugleikanefnd að hratt hækkandi eignaverð samhliða aukinni skuldsetningu heimila hafi aukið sveiflutengda kerfisáhættu og ákvað hún því að auka eiginfjárkröfur á fjármálafyrirtæki. Einnig þrengdi nefndin lánaskilyrði, þannig að einungis væri hægt að taka fasteignalán ef greiðslubyrði þeirra væri innan við 35-40 prósent af ráðstöfunartekjum.
Á síðustu tólf mánuðum hefur peningastefnunefnd bankans einnig ákveðið að hækka stýrivexti úr 0,75 prósentum upp í 2,75 prósent. Nefndin segir ástæðuna fyrir hækkuninni vera vaxandi framleiðsluspenna í hagkerfinu og hærri verðbólguvæntingar til langs tíma. Á þessum tíma hefur stærsti hluti verðbólgunnar verið vegna hærra húsnæðisverðs.
Engin þessara aðgerða virðist þó hafa enn dregið úr eftirspurninni á húsnæðismarkaðnum. Samkvæmt 16 ára gamalli greiningu frá Seðlabankanum tekur þó að jafnaði um eitt ár fyrir áhrif stýrivaxtahækkana til að ná hámarki. Því gæti verið að megináhrif vaxtahækkananna komi fram á næstu mánuðum.
Áhrif þrengri lánaskilyrða á eftirspurn á húsnæðismarkaðnum eru hins vegar minna rannsökuð, en Seðlabankinn hefur einungis einu sinni áður beitt slíkum tækjum.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.













































Athugasemdir