Unnið að því að leggja niður Neytendastofu

Stjórn­völd sjá fyrir sér að hugs­an­lega verði hægt að færa öll verk­efni Neyt­enda­stofu til ann­arra stofn­ana á næsta ári og leggja Neyt­enda­stofu niður í kjöl­farið, með mögu­legum sparn­aði fyrir rík­is­sjóð, sam­kvæmt því sem fram kemur í drögum að nýju stjórn­ar­frum­varpi sem birt voru í dag á sam­ráðs­gátt stjórn­valda.

Í því stjórn­ar­frum­varpi eru gerðar til­lögur um að breyta lögum þannig að stjórn­sýslu­verk­efni á sviði vöru­ör­ygg­is­mála, opin­berrar mark­aðs­gæslu og mælifræði verði færð til Húsnæðis- og mann­virkja­stofn­unar og stjórn­sýslu­verk­efni á sviði raf­rænnar auð­kenn­ingar og traust­þjón­ustu verði færð til Póst- og fjar­skipta­stofn­unar.

Samkvæmt frum­varp­inu mun Neyt­enda­stofa starfa enn um sinn í breyttri mynd ef það verður að lögum og muni þá „nær ein­göngu sinna eft­ir­lits­verk­efnum á sviði neyt­enda­réttar.“ Unnið sé að hugs­an­legri til­færslu þeirra verk­efna til ann­arrar stofn­unar árið 2021 og nið­ur­lagn­ingu Neyt­enda­stofu „með mögu­legum sparn­aði fyrir rík­is­sjóð.“

Hefur starfað frá því árið 2005

Neyt­enda­stofa varð til árið 2005 og tók þá við verk­efnum frá Sam­keppn­is­stofnun og Lög­gild­ing­ar­stofu. Stofn­unin er ein þeirra eft­ir­lits­stofn­ana sem hafa eft­ir­lit með við­skipta­líf­inu og lögum frá Alþingi sem sett eru vegna öryggis og rétt­inda neyt­enda.

Sem dæmi um verk­efni sem stofn­unin sinnir má nefna eft­ir­lit með því hvort þær and­lits­grímur sem til sölu hafa verið hér­lendis síðan far­aldur COVID-19 fór að geisa séu með CE-merk­ingar. Neyt­enda­stofa heyrir undir atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyti.

Samhliða stofnun Neyt­enda­stofu var emb­ætti tals­manns neyt­enda stofnað, en það sér­staka emb­ætti var lagt niður árið 2013.

237,4 milljónir úr ríkissjóði

Samkvæmt fjár­lögum árs­ins 2020 fær Neyt­enda­stofa 237,4 millj­ónir króna úr rík­is­sjóði og hefur að auki 51,5 millj­ónir króna í sér­tekjur. Samkvæmt frum­varps­drög­unum í sam­ráðs­gátt­inni er ráð­gert er að um 130 milljón króna brúttó­fram­lag fylgi þeim verk­efnum sem flytj­ast frá Neyt­enda­stofu til Húsnæðis- og mann­virkja­stofn­unar vegna launa­kostn­aðar, húsa­leigu og ann­ars kostn­aðar. Þar af er gert er ráð fyrir að 51,5 millj­óna króna sér­tekj­urnar flytj­ist með til Húsnæðis- og mann­virkja­stofn­unar.

Jafn­framt er gert ráð fyrir að 21 milljón króna fylgi verk­efnum sem flytj­ast frá Neyt­enda­stofu til Póst- og fjar­skipta­stofn­unar, sem verði end­ur­skoðað í lok árs 2021 í sam­ræmi við lög um raf­ræna auð­kenn­ingu og traust­þjón­ustu fyrir raf­ræn við­skipti.

Ýmsar stofnanir hafa eftirlit með neytendatengdum málum

Þrátt fyrir að Neyt­enda­stofa sé eina rík­is­stofn­unin sem hafi orðið neyt­andi í nafni sínu eru fjöl­margar rík­is­stofn­anir sem sjá um eft­ir­lit með neyt­enda­tengdum málum með beinum eða óbeinum hætti.

Má þar til dæmis nefna Fjár­mála­eft­ir­litið, Póst- og fjar­skipta­stofnun og Sam­göngu­stofu. Aðrar almennar eft­ir­lits­stofn­anir, svo sem Lyfja­stofnun, Mat­væla­stofnun og Umhverf­is­stofnun sinna eft­ir­liti með neyt­enda­tengdum vörum.