Hugverkarisar vilja að Alþingi stigi „skrefinu lengra og ráðast þannig í stórsókn í nýsköpun“

For­svars­menn fjög­urra af stærstu hug­verka­fyr­ir­tækjum sem orðið hafa til á Íslandi, Marel, Össur, Origo og CCP, fagna þeim aðgerðum sem rík­is­stjórnin hefur boðað til að styðja frekar við nýsköpun á Íslandi. Þau hvetja hins vegar Alþingi til að „stíga skref­inu lengra og ráð­ast þannig í stór­sókn í nýsköpun, það mun skila sér marg­falt til baka til rík­is­sjóðs og í fleiri eft­ir­sóttum störfum á Íslandi.“

Þetta kemur fram í umsögn um annan aðgerð­ar­pakka rík­is­stjórn­ar­innar sem þau Guðbjörg Heiða Guð­munds­dóttir, fram­kvæmda­stjóri hjá Marel, Jón Sig­urðs­son, for­stjóri Össurar, Finnur Oddsson, for­stjóri Origo og Hilmar Veigar Pét­urs­son, for­stjóri CCP, skrifa sam­eig­in­lega.

Í aðgerð­ar­pakk­anum var boðað að ráð­ast í sér­stakar aðgerðir til að örva nýsköpun og sprota­starf­semi. End­ur­greiðslur vegna rann­sókna og þró­unar (R&Þ) verða hækk­aðar úr 20 í 25 pró­sent og þakið á kostn­aði sem má telja fram til frá­dráttar fer að óbreyttu úr 600 í 900 millj­ónir króna.

[adspot]Þá verður bætt við greiðslum í nýsköp­un­ar­sjóð náms­manna sem verða sér­stak­lega eyrna­merktar sprota­fyr­ir­tækjum. Framlög í Kríu frum­kvöðla­sjóð, íslenskan hvata­sjóð nýsköp­un­ar­drif­ins frum­kvöð­uls­starfs sem kynntur var til leiks í lok nóv­em­ber í fyrra, verða hækkuð um 1,1 millj­arð króna. Auk þess verður heim­ild líf­eyr­is­sjóða til að fjár­festa í vís­i­sjóðum aukin. Í dag mega þeir eiga allt að 20 pró­sent í slíkum sjóðum og þarf því aðkomu að lág­marki fimm líf­eyr­is­sjóða til að stofna vís­i­sjóð.

Skortur á burðugum hugverka- og hátæknifyrirtækjum

Í umsögn fjór­menn­ing­anna kemur fram að ítrekað hafi verið bent á það á und­an­förum árum að ekki nægi­lega mörg burðug hug­verka- og hátækni­fyr­ir­tæki kom­ist á lagg­irnar hér á landi. Aðgerð­irnar sem hafa verið boð­aðar muni án efa auka lík­urnar á að svo verði. Þrátt fyrir það hvetja þau efna­hags- og við­skipta­nefnd, sem er með frum­varp um aðgerð­irnar til umfjöll­unar, ein­dregið til að gera „breyt­ingar á frum­varp­inu og ganga lengra bæði hvað varðar end­ur­greiðslu­hlut­fall og þak vegna R&Þ. Það mun hafa jákvæð áhrif á atvinnu­sköpun til skemmri og lengri tíma og skipta sköpum fyrir við­spyrnu íslensks atvinnu­lífs á þessum óvissu­tímum.“

Þau segja að aðgerð­irnar nú séu að mörgu leyti rök­rétt fram­hald á þeim stefnu­málum sem fram koma í stjórn­ar­sátt­mála rík­is­stjórn­ar­innar. Þar var meðal ann­ars kynnt að stefnt væri að afnámi þaks vegna end­ur­greiðslu á R&Þ á kjör­tíma­bil­inu. Rík­is­stjórnin hafi stigið sitt fyrsta skref í átt að þessu mark­miði þegar ákveðið var að tvö­falda þakið vegna R&Þ fyrir árið 2019. Sú breyt­ing hafi þýtt að fyr­ir­tækin fjögur gátu sótt fram af meiri krafti en ella á starfs­stöðvum sínum á Íslandi.

Telja fyrri breytingar hafa skipt sig sköpum

Breyt­ingin hafi til að mynda mikil áhrif á þá ákvörðun CCP að stækka þró­un­arteymi sitt á tölvu­leiknum EVE Online á skrif­stofu fyr­ir­tæk­is­ins í Reykja­vík úr um 80 starfs­mönnum í 130.

Marel hefur nýtt sér end­ur­greiðslu­kerfið fyrir fjöl­breytt og umfangs­mikil rann­sókna- og þró­un­ar­verk­efni síð­ast­liðin tíu ár sem krefj­ast mik­illar sér­fræði­þekk­ingar á hinum ýmsu fagsviðum. Á þessum ára­tug hefur stöðu­gildum í vöru­þró­un­ar­ein­ingu Marel á Íslandi fjölgað um rúm­lega 100 pró­sent, eða úr 87 í 180.

Össur starf­rækir þró­un­ar­starf á fimm starfs­stöðvum í Banda­ríkj­unum og víðs vegar um Evrópu og þar á meðal í löndum þar sem veittur er fjár­hags­legur stuðn­ingur við rann­sóknir og þróun. Öflug sókn­ar­stefna til stuðn­ings nýsköp­unar á Íslandi muni auka tals­vert við sam­keppn­is­hæfni lands­ins og hvetja til upp­bygg­ingar hér. „Þró­un­ar­starf fyr­ir­tæk­is­ins á Íslandi hefur skilað flestum af þeim vörum sem staðið hafa undir vexti í starf­semi fyr­ir­tæk­is­ins síð­ustu tvo ára­tugi og hefur haft gríð­ar­lega jákvæð áhrif á stoð­tækja­iðn­að­inn á heims­vísu. Virkni stoð­tækja sem og aðgengi að þeim hefur fleygt fram og hefur Össur þar verið í far­ar­broddi. Þegar kemur að fjár­fest­ingum í þróun á tölvu­stýrðum stoð­tækjum, sem sam­svara u.þ.b. fjórð­ungi af þró­un­ar­starfi á Íslandi, hafa stöðu­gildi hér á landi tvö­fald­ast á síð­ustu 5 árum og kostn­aður auk­ist um 136% á því tíma­bili. Fjár­fest­ing í þróun á þeim vörum á þessu tíma­bili hefur numið 2,6 millj­örðum kr. en árleg end­ur­greiðsla vegna þró­un­ar­starfs í heild sinni verið á bil­inu 60-120 millj­ónir kr. Með til­komu hærri end­ur­greiðslna vegna þró­un­ar­starfs hefur Össur tæki­færi til að tryggja þró­un­ar­starf á Íslandi, sækja enn frekar fram og nýta þann mannauð og þekk­ingu sem hefur búsetu hér á landi.“

[adspot]Hjá Origo hafi auknar end­ur­greiðslur vegna rann­sókna og þró­unar stuðlað að því að fyr­ir­tækið leggur nú veru­lega meira í þró­un­ar­starf á ári hverju, eða tæp­lega einn millj­arð hvert ár. „Fyrir Origo breytir aukin end­ur­greiðsla núna ákvörð­unum sem verið er að taka þessa dag­ana, gerir fyr­ir­tæk­inu kleift að halda fleiri störfum við, mildar aðgerðir í við­bragði við COVID og kemur von­andi í veg fyrir upp­sagnir. Þá við­heldur þessi breyt­ing einnig hraða í þró­un­ar­starfi og um leið verð­mæta­sköpun sem ann­ars hefði verið hægt á. Mik­il­vægur þáttur í rekstr­ar­sögu Origo und­an­farin ár var upp­bygg­ing og sala Tempo en fram­an­greindir hvatar skiptu þar miklu máli. Tölu­verðir mögu­leikar eru á því að sú saga verði end­ur­tekin í sumum þeirra verk­efna sem nú eru í vinnslu hjá Origo og er þeim mögu­leikum hraðað vegna áherslna stjórn­valda á þró­un­ar­starf.“