0,0 prósent alkóhól

Sala á óáfengum bjór eykst ár frá ári og í fyrra jókst salan, á heims­vísu, um níu pró­sent frá árinu áður. Það er ekki síst ungt fólk sem kaupir og drekkur þann óáfenga, létt­bjór­inn eins og hann er kall­aður. Stórir bjór­fram­leið­endur, til dæmis Carlsberg, leggja nú æ meiri áherslu á fram­leiðslu létt­bjórs, úrvalið eykst stöðugt enda sam­keppnin hörð.

Danska ölið

Carlsberg-sam­steypan danska er meðal stærstu bjór­fram­leið­enda heims með rúm­lega 40 þús­und starfs­menn. Höf­uð­stöðv­arnar eru í Danmörku og Danir halda fast í að Carlsberg sé danskur þótt í dag sé salan í Danmörku ein­ungis 5 pró­sent af heild­ar­fram­leiðsl­unni sem fer fram í 35 löndum víða um heim.

Carlsberg-fyr­ir­tækið var stofnað í Kaup­manna­höfn árið 1847. Stofn­and­inn var Jacob Christian Jacobsen (1811–1887). Faðir hans var ölgerð­ar­maður og á yngri árum vann son­ur­inn Jacob Christian við fram­leiðsl­una og tók síðar við ölgerð­inni. Jacob ferð­að­ist tals­vert og kynnt­ist þá lag­er­öli en á þessum tíma fram­leiddu og drukku Danir nær ein­göngu hvítöls­bjór, sem þrátt fyrir nafnið er dökkur á lit og brugg­aður með annarri aðferð en lag­er­ölið. Eftir að Louis Pasteur fann upp ger­ilsneyð­ing­una árið 1862 sá Jacob fram á að með því að nota ger­ilsneyð­ingu við fram­leiðslu lag­er­öls yrðu gæðin langtum meiri en áður. Hann stofn­aði sér­staka rann­sókn­ar­stofu Carlsberg Laborator­ium árið 1875 og þar varð til ný teg­und af gerli, Saccharomyces carlsbergensys, sem átti eftir að verða mik­il­vægur þáttur í bjór­fram­leiðslu víða um heim. Bjór fram­leiddur með þessum gerli kall­ast und­ir­gerjaður vegna þess að ger­ill­inn sígur til botns meðan á gerjun stendur.

Gaf þjóðinni safn sitt 

Upp­haf­lega var ölgerð Jacob Christian Jacobsen í miðbæ Kaup­manna­hafnar, þar sem faðir hans hafði haft sína ölgerð. Árið 1847 byggði Jacob nýja verk­smiðju, eða rétt­ara sagt verk­smiðju­hverfi, í Valby sem þá var fyrir utan Kaup­manna­höfn og stofn­aði jafn­framt nýtt fyr­ir­tæki, Carlsberg. Nafnið er að hluta skírt eftir syn­inum Carl. Ástæðan fyrir stað­ar­val­inu í Valby var sú að þar var gott upp­sprettu­vatn. Verk­smiðju­bygg­ing­arnar þóttu ein­stak­lega vand­aðar og inn­gang­ur­inn að hverf­inu, Fíla­hliðið svo­nefnda, sér­lega glæsi­legur, þó án íburðar.

Undir stjórn Jacob Christian Jacobsen varð Carlsberg að stór­veldi á sínu sviði og árið 1876 stofn­aði Jacob Christian ásamt eig­in­kon­unni Laura Holst (1819–1911) Carlsberg-sjóð­inn sem hefur allar götur síðan styrkt margs konar menn­ingar- og lista­starf­semi, og enn fremur veitt miklu fé til aðstoðar fátækum. Sonurinn Carl var mik­ill list­unn­andi og ákafur safn­ari. Hann ákvað að safn sitt skyldi verða í eigu dönsku þjóð­ar­innar (eins og hann sjálfur komst að orði) og árið 1897 var safn hans opnað almenn­ingi í nýreistu húsi fast við Tívoli og fékk nafnið Ny Carlsberg Glyp­to­tek. Safnið er enn til húsa á sama stað og safn­húsið er í margra augum ein glæsi­leg­asta bygg­ing borg­ar­innar og safnið ein af skraut­fjöðrum danskra safna. 

Árið 2008 var öll fram­leiðsla Carlsberg flutt til Fredericia á Jótlandi, en rétt er að nefna að árið 1970 sam­ein­uð­ust Carlsberg og Tuborg. Sam­ein­aða fyr­ir­tækið fékk nafnið De Forenede Bryggerier A/S. Saga þessa risa á dönskum og síðar alþjóð­legum mark­aði verður ekki frekar rakin  hér en eins og áður var nefnt er Carlsberg, eins og fyr­ir­tækið er yfir­leitt kallað, meðal þeirra stærstu í heimi.

 Breytingar á eftirspurn 

Árið 2016 fóru bjór­fram­leið­endur og selj­endur víða um heim að veita athygli breyt­ingum. Eft­ir­spurn eftir óáfengum bjór, létt­bjór, fór vax­andi en sala á sterk­ari bjór (algengur styrk­leiki 4,6 pró­sent) dróst að sama skapi saman. Skil­grein­ingin óáfengur bjór gefur til kynna 0,0 pró­sent alkó­hól, en það er þó ekki í öllum til­vikum svo, víða er bjór með styrk­leika allt að 0,5 pró­sent skil­greindur sem óáfengur.  Þess má geta að Egils Pilsner, sem hefur verið fram­leiddur óbreyttur frá 1917, er 2,25 pró­sent og hefur til þessa verið skil­greindur sem óáfengur.

Þessi breyt­ing sem fyrst varð vart fyrir tæpum 10 árum hefur undið upp á sig. Salan á létt­bjór hefur árlega auk­ist þótt ,,venju­legur“ bjór hafi, á heims­vísu, yfir 90 pró­sent af heild­ar­söl­unni. Allir stærstu bjór­fram­leið­endur heims leggja aukna áherslu á fram­leiðslu létt­bjórs og úrvalið eykst því stöðugt.

Spá áframhaldandi aukningu

Breska grein­ingar- og talna­könn­un­ar­fyr­ir­tækið IWSR (International Wine & Spirit Research), sem er meira en hálfrar aldar gam­alt, safnar upp­lýs­ingum um fram­leiðslu og sölu áfengra drykkja, og létt­bjórs í 160 löndum í öllum heims­álfum. Í nýrri skýrslu gerir IWSR ráð fyrir að vöxtur í fram­leiðslu næstu ára verði bruggun létt­bjórs.

Heild­ar­fram­leiðsla á bjór í heim­inum dróst saman á síð­asta ári en salan á létt­bjór jókst eins og áður var nefnt. Sér­fræð­ingar IWSR telja ástæðu  minni sölu á sterkum bjór tengj­ast breyttum lífs­stíl. Þessi breyt­ing teng­ist einkum fólki sem fætt er á árunum 1995–2012, sem oft er kallað Z-kyn­slóðin.

Stundum er haft á orði að langan tíma taki að snúa stóru skipi. Þetta á kannski vel við um breytt við­horf varð­andi bjór. Fyrir ekki ýkja mörgum árum lá við að sá ein­stak­lingur sem ekki drakk bjór og annað áfengi þætti öðru­vísi, jafn­vel skrýt­inn. Þannig er það ekki lengur.

Margt athygl­is­vert kemur fram í skýrslu IWSR. Meðal ann­ars það að Ind­verjar juku viskídrykkju sína um 6 pró­sent á síð­asta ári og því jafn­framt spáð að árið 2027 verði Indland stærsti mark­aður skoskrar viskífram­leiðslu. Það hefði ein­hvern tíma þótt saga til næsta bæjar.