Greining

Greinar
    Fjárlagafrumvarpið á mannamáli
    Greining

    Fjár­laga­frum­varpið á manna­máli

    Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra lagði fram fjár­laga­frum­varp árs­ins 2024 í síð­ustu viku. Fáir aðrir en stjórn­ar­liðar virð­ast vera ánægðir með það. Stjórn­ar­and­staðan segir að um end­ur­tekið efni sé að ræða, verka­lýðs­hreyf­ingin segir að verið sé að hygla breiðu bök­unum og hags­muna­gæslu­að­ilar atvinnu­lífs­ins kvarta yfir nýjum álögum og skorti á skulda­nið­ur­greiðslu rík­is­sjóðs. En hver eru helstu atriðin í frum­varp­inu sem hafa áhrif á líf lands­manna?
    Seinni hálfleikur hafinn og átakalínurnar aldrei skýrari
    Greining

    Seinni hálf­leikur haf­inn og átaka­lín­urnar aldrei skýr­ari

    Spennustigið á Alþingi er að hækka hratt og flokk­arnir eru að stíga fyrstu skrefin í átt að því að und­ir­búa sig fyrir næstu kosn­ingar. Það sást vel í umræðum um stefnu­ræðu for­sæt­is­ráð­herra, sem hóf seinni hálf­leik kjör­tíma­bils­ins. Mesta óvissan er um hvort leik­ur­inn verði flaut­aður af vegna þess að stjórn­ar­liðið gengur snemma af velli eða hvort það muni halda áfram að gefa send­ingar sín á milli, aðal­lega aft­urá­bak eða til hliðar, án þess að reyna að skora mörk og aðal­lega til þess að bíða eftir að dóm­ar­inn flauti af.
    Ef börnum verður ekki breytt með ofbeldi, verður þeim ekki breytt með fræðslu
    GreiningHinsegin bakslagið

    Ef börnum verður ekki breytt með ofbeldi, verður þeim ekki breytt með fræðslu

    Sér­fræð­ingar í hinsegin fræðum kryfja atburði síð­ast­lið­inna daga og aðdrag­and­ann að því, sem hefur átt sér stað bæði hér heima og erlendis. Þetta eru þær Gyða Margrét Pét­urs­dóttir pró­fessor, Arna Magnea kenn­ari, Birta Ósk Hönnu­dóttir meist­ara­nemi og Jessica Lynn, bar­áttu­kona fyrir rétt­indum trans fólks. Þær segja íhalds­öfl standa frammi fyrir vanda og þá þurfi að leita að blóra­bögglum.
    Framlag til einkarekinna fjölmiðla úr ríkissjóði aukið um 360 milljónir
    Greining

    Framlag til einka­rek­inna fjöl­miðla úr rík­is­sjóði aukið um 360 millj­ónir

    Til stendur að inn­leiða fyr­ir­komu­lag sem veitir þeim sem eru áskrif­endur að rit­stýrðum fjöl­miðlum skatta­af­slátt. Vegna þessa verða fram­lög til einka­rek­inna fjöl­miðla úr rík­is­sjóði tvö­földuð á næsta ári. Útvarps­gjaldið, sem fjár­magnað hluta rekst­urs RÚV, verður að óbreyttu 6,2 millj­arðar króna á næsta ári og hækkar um 415 millj­ónir króna milli ára.
    Halli á ríkissjóði 46 milljarðar á næsta ári og hlutur í Íslandsbanka seldur
    Greining

    Halli á rík­is­sjóði 46 millj­arðar á næsta ári og hlutur í Íslands­banka seldur

    Útgjöld rík­is­sjóðs munu aukast um 7,2 pró­sent milli ára sam­kvæmt fjár­laga­frum­varp­inu. Tekjur hans hafa stór­auk­ist und­an­farin ár og á næsta ári mun gistin­átta­skattur verða end­ur­vak­inn, helm­ingur af eft­ir­stand­andi hlut í Íslands­banka verða seldur og ný gjald­taka af öku­tækjum inn­leidd. Heild­ar­skuldir rík­is­sjóðs í árs­lok 2024 eru áætl­aðar 1.699 millj­arðar króna.
    Snemmbúin arðgreiðsla frá Orkuveitunni gjörbreytti uppgjöri Reykjavíkurborgar
    Greining

    Snemm­búin arð­greiðsla frá Orku­veit­unni gjör­breytti upp­gjöri Reykja­vík­ur­borgar

    Tap þess hluta rekst­urs Reykja­vík­ur­borgar sem fjár­magn­aður er með skattfé var mun minna á fyrstu sex mán­uðum árs­ins en það var á fyrstu þremur mán­uðum árs­ins. Ástæðan er ekki stór­kost­legur við­snún­ingur í und­ir­liggj­andi rekstri höf­uð­borg­ar­innar heldur það að 5,1 millj­arða króna arð­greiðsla frá Orku­veitu Reykja­víkur, sem borgin á að stærstum hluta, var fyrr á ferð­inni en venja er fyrir.
    Fluttu úr landi og fengu fyrr pláss á leikskóla
    Greining

    Fluttu úr landi og fengu fyrr pláss á leik­skóla

    Á öllum Norð­ur­lönd­unum nema Íslandi er börnum tryggður réttur til leik­skóla­göngu þegar fæð­ing­ar­or­lofi for­eldra lýkur. Hér­lendis bíða for­eldrar gjarnan upp á von og óvon eftir leik­skóla­plássi í marga mán­uði eftir fæð­ing­ar­or­lof og eru dæmi um að þeir hafi flutt til Norð­ur­land­anna til þess að börnin þeirra fái fyrr pláss á leik­skóla. „Millj­óna­þjóðir sinna þessu miklu betur en við,“ segir Anna Magnea Hreins­dóttir, aðjúnkt við Mennta­vís­inda­svið Háskóla Íslands.
    Útgerðarmenn loks tengdir sjálfum sér
    Greining

    Útgerð­ar­menn loks tengdir sjálfum sér

    Umtals­verðar breyt­ingar eru fyr­ir­sjá­an­legar á eign­ar­haldi stórra sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja, sam­kvæmt til­lögum starfs­hóps­ins Auð­lindin okkar. Herða á og skýra reglur um hámarks­kvóta­eign og tengda aðila. Samherji þarf að minnka hlut sinn og yfir­ráð yfir Síld­ar­vinnsl­unni í Nes­kaup­stað veru­lega frá því sem verið hefur. Það gæti Guð­mundur í Brimi líka þurft að gera við aðra hvora af sínum útgerðum.
    Kosningarnar sem hanga í loftinu en margir flokkarnir vilja ekki strax
    Greining

    Kosn­ing­arnar sem hanga í loft­inu en margir flokk­arnir vilja ekki strax

    Rík­is­stjórnin logar í deilum, stuðn­ingur við hana hefur aldrei mælst minni og flokk­arnir sem hana mynda standa allir frammi fyrir afhroði ef kosið yrði í dag. Þá eru kyn­slóða­skipti yfir­vof­andi í for­ystu sumra þeirra og framundan eru erfið við­fangs­efni sem gætu auð­veld­lega aukið óvin­sæld­irnar enn frekar. Það er erfitt að sjá hvaða hag flokk­arnir ættu að hafa af því að sprengja rík­is­stjórn­ina við þessar aðstæður.
    Íslensku bankarnir hagræddu og fengu skattalækkun en stungu ávinningnum í vasann
    Greining

    Íslensku bank­arnir hag­ræddu og fengu skatta­lækkun en stungu ávinn­ingnum í vas­ann

    Vaxta­munur íslensku við­skipta­bank­anna hefur ekk­ert lækkað þrátt fyrir að þeir hafi hag­rætt mikið í rekstri, meðal ann­ars með upp­sögnum og lokun úti­búa, og að lækkun banka­skatts hafi sparað þeim tólf millj­arða króna. Vaxta­mun­ur­inn er miklu meiri en hjá sam­bæri­legum bönkum á Norð­ur­lönd­unum. Það kemur því ekki á óvart að arð­semi íslensku bank­anna sé líka hærri hér. Af und­ir­liggj­andi starf­semi hefur hún raunar ekki verið hærri frá árinu 2008 en hún var í fyrra.
    Tilllögur Auðlindarinnar okkar gætu haft mikil áhrif á stórútgerðir
    Greining

    Tilllögur Auð­lind­ar­innar okkar gætu haft mikil áhrif á stór­út­gerðir

    Meiri­háttar upp­stokkun er fyr­ir­sjá­an­leg í eig­enda­hópi stærstu sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja lands­ins, nái til­lögur Auð­lind­ar­innar okkar um skýr­ara reglu­verk gegn sam­þjöppun kvóta­eignar, fram að ganga. Samherji þyrfti að helm­inga hlut sinn í Síld­ar­vinnsl­unni. Hlutur Guð­mundar Krist­jáns­sonar í Brimi og Kaup­fé­lags Skag­firð­inga í Vinnslu­stöð­inni kæmu einnig til álita.
    Veiðigjöld munu hækka en óljóst er um hversu mikið
    Greining

    Veiði­gjöld munu hækka en óljóst er um hversu mikið

    Greint var frá því í vor að veiði­gjöld muni hækka árið 2025. Sú ætlan er stað­fest í skýrslu „Auð­lind­anna okkar“ en ekk­ert er sagt um hversu mikið. Það kostar ríkið átta millj­arða króna á ári að sinna rann­sóknum, þjón­ustu, eft­ir­liti og umsjóð með fisk­veiðum. Ofan á þá tölu verður að koma bein og sýni­leg hlut­deild þjóð­ar­innar í afkomu við fisk­veiðar sem henni er tryggð í lögum.

    Mest lesið undanfarið ár