Heimild til að slíta félögum sem skila ekki ársreikningum hefur aldrei verið nýtt

Árs­reikn­inga­skrá hefur aldrei kraf­ist skipta á félögum sem skila ekki árs­reikn­ingi, þrátt fyrir að heim­ild sé til þess í lögum. Ástæðan er sú að atvinnu­vega­ráð­herra hefur ekki sett nán­ari fyr­ir­mæli um með­ferð slíkra mála í reglu­gerð, en umrædd reglu­gerð er for­senda þess að árs­reikn­inga­skrá geti beitt ákvæð­inu.

Þetta kemur fram í svari Skatts­ins við fyr­ir­spurn Kjarnans um málið.

Árið 2016 voru við­ur­lög við því að skila árs­reikn­ingum seint eða alls ekki hert umtals­vert með laga­breyt­ingu. Til­gang­ur­inn var að bæta skil en einnig að sporna gegn kenni­tölu­flakki og auka gagn­sæi.

Samkvæmt lög­unum um árs­reikn­inga á að skila inn slíkum innan átta mán­aða frá því að rekst­ar­ári lýkur. Það þýðir að flest félög, sem miða við alm­an­aks­árið í rekstri sínum, þurfa að skila árs­reikn­ingi fyrir lok ágúst­mán­aðar á hverju ári. Geri þau það ekki getur Skatt­ur­inn lagt á félögin sekt. Hún er þó afar lág, 600 þús­und krónur, og lítið mál fyrir fyr­ir­tæki sem vilja ekki sýna inn á rekstur sinn að greiða hana.

Félög fengu 14 mánuði

Hin við­ur­lögin sem laga­breyt­ingin heim­il­aði eru þyngri. Í lög­unum segir að ef „árs­reikn­ingi eða sam­stæðu­reikn­ingi hefur ekki verið skilað innan [sex] 1) mán­aða frá því að frestur … til skila á árs­reikn­ingi eða sam­stæðu­reikn­ingi er lið­inn eða frá því að árs­reikn­inga­skrá hefur kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að skýr­ingar eða upp­lýs­ingar með árs­reikn­ingi eða sam­stæðu­reikn­ingi sem lagður hefur verið fram til opin­berrar birt­ingar hafi ekki verið full­nægj­andi skal árs­reikn­inga­skrá krefj­ast skipta á búi félags­ins.“

[adspot]Það þýðir að ef félag hefur ekki til að mynda skilað árs­reikn­ingi til árs­reikn­inga­skrár vegna árs­ins 2019 hefði Skatt­ur­inn, sam­kvæmt lag­anna hljóðan, haft heim­ild til þess að krefj­ast skiptum á búi þess í byrjun mars síð­ast­lið­ins.

Dauð heimild á meðan að ráðherra setur ekki reglugerð

Þrátt fyrir að fimm ár séu síðan að við­ur­lögin voru inn­leidd í íslensk lög, og að fyrir liggi að fjöl­mörg félög hafa ekki skilað árs­reikn­ingum innan þess 14 mán­aða ramma sem þau þurfa frá lokum rekstr­ar­árs til að forð­ast upp­lausn, þá hefur Skatt­ur­inn aldrei beitt ákvæð­inu.

Samkvæmt svari Skatts­ins við fyr­ir­spurn Kjarnans um málið er ástæðan sú að í lög­unum komi fram að ráð­herra eigi að setja „nán­ari fyr­ir­mæli um með­ferð slíkra mála hjá árs­reikn­inga­skrá í reglu­gerð.“

[links]Málefni árs­reikn­inga­skrár heyra undir atvinnu­vega­ráðu­neytið. Þórdís Kolbrún R. Gylfa­dóttir stýrir þeim hluta ráðu­neyt­is­ins sem fer með þau mál­efni.

Kjarninn spurði Skattinn einnig hvort að gripið væri til sér­stakra aðgerða ef fyr­ir­tæki sem teld­ust til 20 stærstu fyr­ir­tækja lands­ins hefðu ekki skilað inn árs­reikn­ingi fyrir árið 2019, þegar nokkrar daga væru til þess að skila ætti árs­reikn­ingi 2020. Í svari stofn­un­ar­innar segir að árs­reikn­inga­skrá Skatts­ins birti aug­lýs­ingar í fjöl­miðlum og sendir áminn­ingar á þjón­ustu­vef allra félaga sem eru skila­skyld til árs­reikn­inga­skrár um að skila­dagur nálgist. „Ekki er gerður grein­ar­munur á stærð félaga í tengslum við þessa upp­lýs­inga­gjöf.“

Risavaxið fyrirtæki grunað um efnahagsbrot skilar ekki ársreikningum

Ástæða þess að Kjarninn spurð­ist fyrir um málið er að eitt stærsta fyr­ir­tæki lands­ins, Samherji Holding, hefur ekki skilað árs­reikn­ingi vegna árs­ins 2019 þrátt fyrir að hafa átt að gera það á síð­asta ári. Samkvæmt lögum um árs­reikn­inga­skrá hefði heim­ild skatta­yf­ir­valda til að slíta félag­inu vegna van­skila á árs­reikn­ingi að hafa virkj­ast í lok febr­úar síð­ast­lið­ins.

Mynd: Samsett

Eigið fé Samherja Holding var rúm­lega 58 millj­arðar króna í lok árs 2018, sam­kvæmt síð­asta árs­reikn­ingi sem félagið hefur birt. Félagið heldur utan um þorra erlendrar starf­semi Sam­herj­a­sam­stæð­unnar, en umfangs­mikil rann­sókn hófst á henni á árinu 2019, eftir opin­berun fjöl­miðla á starfs­háttum Samherja í Namibíu. Grunur er um mútu­greiðslur, skatta­snið­göngu og pen­inga­þvætti. Málið er til rann­sóknar hér­lendis hjá bæði emb­ætti hér­aðs­sak­sókn­ara og skatta­yf­ir­völdum auk þess sem ákært hefur verið í því í Namibíu.

Kjarninn óskaði skýr­ingum frá for­svars­mönnum Samherja Holding um ástæður þess að fyr­ir­tækið hefði ekki skilað inn árs­reikn­ingnum, líkt og lög gera ráð fyrir, í upp­hafi árs. Í svari þeirra sagði að enn væri unnið að gerð reikn­ings­ins, og að sú vinna hefði taf­ist af ýmsum ástæðum. „Árs­reikn­ingi 2019 fyrir Samherja Holding ehf. verður skilað þegar hann er til­bú­inn, sem verður innan ekki langs tíma.“

Í júní hafði reikn­ingnum enn ekki verið skilað og því sendi Kjarninn aðra fyr­ir­spurn um málið til Samherja Holding. Henni var ekki svarað.