Þorsteinn Már sestur aftur í stól stjórnarformanns Síldarvinnslunnar

Þor­steinn Már Bald­vins­son er tek­inn aftur við sem stjórn­ar­for­maður Síld­ar­vinnsl­unnar. Þetta var ákveðið á stjórn­ar­fundi hennar um miðjan síð­asta mánuð og var nýverið til­kynnt til fyr­ir­tækja­skrár Skatts­ins.

Þor­steinn Már steig tíma­bundið til hliðar sem for­maður stjórnar fyr­ir­tæk­is­ins 18. nóv­em­ber í fyrra. Skömmu áður hafði hann líka hætt sem for­stjóri Samherja. Hann sett­ist aftur í þann stól 27. mars síð­ast­lið­inn.

Ástæður þess að Þor­steinn Már steig til hliðar voru þær að Kveik­­­ur, Stund­in, Wikileaks og Al Jazeera birtu umfjöllun sína um við­­­skipta­hætti Sam­herja í Namibíu og víðar þar sem fjallað var um meintar mút­­u­greiðsl­­­ur, pen­inga­þvætti og skatta­snið­­­göngu. Í umfjöll­un­inni steig fram upp­­­ljóstr­­ar­inn Jóhannes Stef­áns­­son, fyrr­ver­andi starfs­­maður Sam­herja í Namib­­íu, sem sagði að öll ætluð mút­u­brot Sam­herja í land­inu hefði verið fram­­kvæmd með vit­und og vilja for­­stjór­ans, Þor­steins Más.

[adspot]Samherji á, beint og óbeint, 49,9 pró­sent hlut í Síld­ar­vinnsl­unni. Lög skil­greina aðila í sjáv­ar­út­vegi ekki tengda nema einn eigi meiri­hluta í öðrum. Því eru Samherji og Síld­ar­vinnslan ekki skil­greind sem tengdir aðilar.

Kjarninn greindi frá því í frétta­skýr­ingu 20. nóv­em­ber 2019 að þegar Samherji kynnti sam­stæðu sína erlendis þá var Síld­ar­vinnslan kynnt sem upp­sjáv­ar­hluti hennar og myndir birtar af starf­semi fyr­ir­tæk­is­ins. Þetta sýndu glæru­kynn­ingar sem voru hluti af þeim gögnum sem Wikileaks birti vegna Sam­herj­a­máls­ins.

Með réttarstöðu sakbornings

Í byrjun sept­em­ber 2020 var greint frá því á Kjarn­anum að Þor­steinn Már væri á meðal sem ein­stak­linga sem eru með rétt­ar­stöðu sak­born­ings í rann­sókn hér­aðs­sak­sókn­ara á starf­semi Sam­herj­a. Í mál­inu er grunur er að um mútu­greiðslur hafi átt sér stað, meðal ann­ars til erlendra opin­berra starfs­manna. Auk þess er grunur um brot á ákvæði almennra hegn­ing­ar­laga um pen­inga­þvætti og brot á ákvæði sömu laga um auðg­un­ar­brot.

Hinir fimm sem kall­aðir hafa verið inn til til yfir­heyrslu og fengið rétt­ar­stöðu sak­born­ings við hana eru Ingvar Júl­í­us­son, fjár­mála­stjóri Sam­herja á Kýp­ur, Arna McClure, yfir­lög­fræð­ingur Sam­herja og ræð­is­maður Kýpur á Íslandi, Egill Helgi Árna­son, fram­kvæmda­stjóri Sam­herja í Namib­íu, Aðal­steinn Helga­son, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóri Sam­herja í Namib­íu, og Jóhannes Stef­áns­son.

Auk hér­aðs­sak­sókn­ara hefur emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra haft mál tengd Samherja til rann­sóknar hér­lendis. Þá eru þau einnig til rann­sóknar í Namibíu og Noregi.

Stærsta sjávarútvegsblokk Íslands

Sam­herj­a­sam­stæðan er sú sem heldur sam­an­lagt á mestum kvóta á Íslandi.

Sam­herji Ísland ehf., félag að öllu leyti í eigu Samherja hf, er með næst mesta afla­hlut­deild í íslenskri efna­hags­lög­sögu allra sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja á Íslandi, eða 7,02 pró­sent. ­Út­gerð­­­­­ar­­­­­fé­lag Akur­eyr­­­­­ar, sem er líka í 100 pró­­­­­sent eigu Sam­herja, heldur svo á 1,3 pró­­­­­sent kvót­ans og Sæból fjár­­­­­­­­­fest­inga­­­­­fé­lag, sem það sama gildir um, heldur á 0,64 pró­­­­­sent hans.

Síld­­­­­ar­vinnslan er svo með 5,2 pró­sent afla­hlut­deild og Berg­ur-Hug­inn, í eigu Síld­ar­vinnsl­unn­ar, er með 2,3 pró­sent af heild­ar­kvóta til umráða.

Auk þess á Síld­ar­vinnslan 75,20 pró­sent hlut í Runólfi Hall­freðs­syni ehf., sem heldur á 0,62 pró­sent af úthlut­uðum kvóta. Sam­an­lagt er þessi blokk að minnsta kosti 17,1 pró­sent afla­hlut­deild.

Á annað hundrað milljarðar í eigið fé

Kjarninn greindi frá því í byrjun októ­ber að Sam­herji hf., annar helm­ingur Sam­herj­a­sam­stæð­unn­ar, hefði hagn­aðst um 64,8 millj­ónir evra, um níu millj­arða króna á með­al­gengi árs­ins 2019, í fyrra. Það er mjög svip­aður hagn­aður og var af starf­sem­inni árið 2018, þegar hagn­að­ur­inn var 63,7 millj­ónir evra. Um er að ræða þann hluta sem heldur utan um þorra inn­lendrar starf­semi Sam­herj­a­sam­stæð­unnar og starf­semi hennar í Fær­eyj­um.

[links]Stærsti eig­andi Sam­herja hf. í dag er félagið K&B ehf., sem er í 2,1 pró­sent eigu Þor­steins Más, for­stjóra Sam­herja, 49 pró­sent eigu Bald­vins Þor­steins­son­ar, sonar hans, og 48,9 pró­sent eigu Kötlu Þor­steins­dótt­ur, dóttur Þor­steins Más. Það á 43,1 pró­sent í félag­inu. Þar á eftir kemur Krist­ján Vil­helms­son með 28,3 pró­sent hluti. Þar á eftir kemur félagið Bliki ehf. með 11,9 pró­sent hlut. Fram­In­vest Sp/f er skráð fyrir 27,5 pró­­senta hlut í Blika. Það félag er skráð í Fær­eyj­­um. Þor­­steinn Már er helsti skráði stjórn­­andi þess félags.

Eigið fé Samherja hf. er 451,9 millj­ónir evra, tæp­lega 63 millj­arðar króna. 

Sam­herji Hold­ing, hinn helm­ingur sam­stæð­unn­ar, hefur ekki skilað inn árs­reikn­ingi. Sam­herj­a-­sam­stæðan átti eigið fé upp á 110,7 millj­arða króna í lok árs 2018.