Staðan versnar í Danmörku en batnar í Svíþjóð

Danir frest­uðu nýverið aflétt­ingu tak­mark­ana á sam­komum. Þess í stað voru þær hertar á vissum svæðum, m.a. í Kaup­manna­höfn, þar sem hröð fjölgun smit­aðra hefur átt sér stað und­an­farið. Staðan er nú sú að fleiri til­felli af COVID-19 grein­ast þar dag­lega en í nágranna­rík­inu Svíþjóð sem var gagn­rýnt harð­lega í upp­hafi far­ald­urs­ins fyrir að stefna að hjarð­ó­næmi frekar en því að fletja kúr­f­una. Danir, sem voru einna fyrstir í Evrópu til að setja á harðar sam­komu- og ferða­tak­mark­anir, lok­uðu landa­mær­unum að Svíþjóð þegar útbreiðslan var þar hvað mest. Nú hefur dæmið snú­ist við.

Sam­dráttur í efna­hags­lífi vegna far­ald­urs COVID-19 hefur komið illa niður á ríkjum heims en þó mis­jafn­lega mikið. Ef litið er til Evrópu hefur sam­dráttur á evru­svæð­inu í heild verið 12 pró­sent frá upp­hafi far­ald­urs­ins en í Svíþjóð, sem hefur ekki tekið upp evru þrátt fyrir að vera í Evr­ópu­sam­band­inu, hefur sam­drátt­ur­inn numið 9 pró­sentum. Á þessu tíma­bili hefur Svíþjóð einnig færst frá því að vera það land þar sem far­ald­ur­inn er hvað útbreiddastur á heims­vísu í að vera í hópi örugg­ari landa.

[adspot]

Allt frá miðjum apríl hefur alvar­lega veikum sjúk­lingum fækkað sem og dauðs­föllum af völdum veiru­sýk­ing­ar­innar. Þetta segja þeir sem styðja hina umdeildu „sænsku leið“ vera til marks um að rétt hafi verið að setja ekki á stífar umgengn­is­reglur milli fólks heldur treysta hinum lög­hlýðna sænska almenn­ingi til að við­hafa per­sónu­legar smit­varnir en ná sam­tímis ónæmi í sam­fé­lag­inu.

Um 5.900 manns hafa dáið vegna COVID-19 í Svíþjóð. Það skipar land­inu í ell­efta sæti á heims­vísu þegar kemur að fjölda dauðs­falla á hverja 100 þús­und íbúa. Aðeins einu sæti ofar er að finna Banda­ríkin, sem einnig hafa verið gagn­rýnd fyrir aðgerða­leysi en þó helst mis­vísandi skila­boð til fólks frá upp­hafi far­ald­urs­ins.

Mynd: EPA

Anders Tegnell, sótt­varna­læknir Sví­þjóðar, hefur sagt að mik­il­vægt sé að líta til þess að nú fari smitum fækk­andi dag frá degi. Hann segir útbreitt ónæmi fyrir veirunni skýra þetta að stórum hluta að hans mati. Nýverið sagði hann í við­tali við sænska rík­is­út­varpið að ef fram haldi sem horfir verði hægt að aflétta ein­angrun aldr­aðra sem mælt hefur verið með síð­ustu vikur.

Aðrir hafa bent á að sé það raunin hafi fórn­ar­kostn­að­ur­inn engu að síður verið gríð­ar­legur. Um 9 af hverjum tíu sem lét­ust í Svíþjóð í vetur og vor vegna COVID-19 var fólk sem var sjö­tugt eða eldra. Helm­ing­ur­inn bjó á hjúkr­un­ar­heim­ili.

Staðan í Danmörku er allt önnur enda þar snemma í far­aldr­inum gripið til harðra aðgerða, m.a. var skólum lokað, opin­berir starfs­menn beðnir um að vinna heima og þröngar skorður settar á ferða­lög yfir landa­mærin. Í heild hafa 628 lát­ist vegna COVID í land­inu sem eru mun færri dauðs­föll á hverja 100 þús­und íbúa en í Svíþjóð. Danir hafa verið grimmir í sýna­tökum og tekið hlut­falls­lega flest sýni af Norð­ur­landa­þjóð­unum. Hafa þeir tekið 466 sýni á hverja 100 þús­und íbúa á meðan Svíar hafa tekið um 60.

Spurt verður að leikslokum

En smit­unum fjölgar nú hraðar í Danmörku en handan Eyr­ar­sunds­ins og því hafa stjórn­völd ákveðið að herða stað­bundið aðgerðir og m.a. hvatt opin­bera starfs­menn í Kaup­manna­höfn og í Óðins­véum til að vinna heima þar til tek­ist hafi að koma böndum á hóp­sýk­ingar. Frá síð­asta föstu­degi og til mánu­dags greindust 566 ný til­felli. Þá fjölg­aði sjúk­lingum með COVID-19 á sjúkra­húsum einnig úr 18-29 á sama tíma­bili.

Danski smit­sjúk­dóma­sér­fræð­ing­ur­inn Jens Lundgren bendir á að Danmörku hafi vissu­lega tek­ist betur upp heilsu­fars­lega séð en Svíum í fyrstu bylgju far­ald­urs­ins. En spyrja verði að leikslokum.

Alls staðar eru vonir bundnar við þróun bólu­efnis gegn COVID-19. Þess er vænst að það komi jafn­vel á markað í lok þessa árs þó að ekki sé hægt að segja til um það með vissu á þess­ari stundu. Þar til bólu­efni kemur er hjarð­ó­næmi á heims­vísu mjög langt undan.

Þá ótt­ast sumir að far­ald­ur­inn geti blossað upp aftur í vetur sam­hliða meiri kulda og inni­veru fólks. Tegnell ótt­ast hins vegar ekki aðra stóra bylgju í Svíþjóð. Hann segir hópsmit eiga eftir að koma upp en að þau verði von­andi stað­bundin.