Fyrir 13 árum voru perúískir steingervingafræðingar að störfum í Ica-eyðimörkinni syðst í landinu. Þá fundu þeir í berglögum steingervinga af einhverju tagi sem þeir áttu mjög erfitt með að botna í. Beinin virtust hafa verið stór og sérlega þung en fyrir ýmissa hluta sakir var mjög erfitt að átta sig á af hvaða skepnu beinin væru. Til dæmis vantaði höfuðið.
Í þau 13 ár sem síðan eru liðin hafa vísindamennirnir legið yfir steingervingunum úr eyðimörkinni og niðurstaða rannsókna þeirra hefur nú loks verið kynnt í nýútkomnu hefti af vísindaritinu Nature.
Dýrið reyndist vera hvalur og ekki bara einhver hvalur, heldur skepna sem engan óraði fyrir því að hafi verið til.
Og sennilega þyngsta dýr sem nokkru sinni hefur verið til á Jörðinni, hvorki meira né minna.
Hingað til höfum við trúað því að steypireyðurin sé þyngsta dýr í gervallri sögu Jarðarinnar. Frá upphafi. Þyngsta steypireyður sem vitað er um vóg 173 tonn. Það er miklu miklu þyngra en jafnvel hinar stærstu og þyngstu risaeðlur.
En „nýi“ hvalurinn gæti mögulega hafa náð allt að 340 tonnum að þyngd.
Verið sem sé helmingi þyngri en stolt okkar steypireyðurin.
Hins vegar virðist þessi hvalur — sem nú hefur hlotið vísindaheitið Perucetus (eftir „heimalandi“ sínu) Colossus — ekki hafa verið jafn langur og steypireyður. Hún getur náð 31 metra að lengd, en perúísku vísindamennirnir telja að risinn þeirra hafi líklega ekki orðið mikið lengri en 20 metrar.
En hann var sem sagt ansi gildvaxinn.
Margt fleira kom mjög á óvart við þessu nýfundnu skepnu. Í fyrsta lagi var Colossus uppi fyrir 40 milljónum ára. Það þýðir að risarnir voru uppi snemma í þróunarsögu hvala, því það eru talin „aðeins“ fimmtíu milljónir ára síðan tiltekin klaufdýr, þá búsett á að giska þar sem nú er Pakistan, tóku sér bólfestu í sjónum, kunnu vel við sig og fóru að þróast hratt í átt til hvala.
Á „aðeins“ tíu milljónum ára hafa hvalir sem sagt þróast nánast á leifturhraða (í jarðsögulegum skilningi) frá hinum fyrstu smáhvelum og til hins tröllvaxna Colossus.
Colossus bar ýmis merki þess að vera „frumstæður“ hvalur.
Bein hans voru mjög þung, ólíkt beinum hvala nútildags sem eru fremur létt.
Og hann var enn með einskonar litla framfætur, fremur en bægsli, og afturfætur gamla klaufdýrsins voru ekki með öllu horfnir. Og talið er að Colussus hafi ekki synt um úthöfin stór og blá eins og stórhvalir gera nú, heldur hafi hann haldið sig á grunnsævi og damlað þar um í hægðum sínum og sennilega étið lindýr og þang.
Sem sagt lifað ekki ósvipuðu lífi og sækýr gera núna — en þær eru reyndar ekki hót skyldar hvölum.
Og væntanlega hefur Colossus notað litlu framfæturna til að mjaka sér áfram við botninn á grunnsævinu.
Annars er mjög margt enn á huldu um Colossus, meðal annars og ekki síst vegna þess að enn vantar haus á skepnuna. Af tönnunum mætti ráða mjög margt um lifnaðarhætti risans og alveg sér í lagi hvað hann lagði sér til munns.
En þessi óvænti fundur sýnir okkur að þróunarsagan getur enn komið okkur í opna skjöldu því enginn átti von á að svo stór hvalur gæti hafa verið til svo snemma á þróunarbrautinni.
Hér skrifar The Guardian nánar um Perucetus Colossus og ræðir við vísindamanninn Alberto Collareta sem stýrði rannsókninni.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.
Ýttu á + við höfund, fréttamál eða greinaröð til að fylgja því og fá tölvupóst þegar eitthvað nýtt kemur, einn á dag í mesta lagi. Því sem þú fylgir stjórnarðu á Minni síðu.
Flækjusagan
Saltvítið við Evrópustrendur
Flores: Dvergþjóðin á jarðskjálftaeyjunni
Noregskonungar 2: Síðasti Hákoninn sem ríkti yfir Íslandi
Noregskonungar 1: Frá Hákoni gamla til Hákons 8.
Myrkur í ágúst 18 — Eldklerkurinn sér almyrkva
Athugasemdir