Lífeyrissjóður fer fram á skýringar á því að Samherji fékk að sleppa við yfirtökutilboð

Líf­eyr­is­sjóð­ur­inn Birta ætlar að fara fram á það við Fjár­mála­eft­ir­lit Seðla­banka Íslands að það veiti frek­ari rök­stuðn­ing fyrir þeirri ákvörðun sinni að sleppa Samherja við yfir­töku­skyldu í Eimskip.

Frá þessu er greint í Við­skipta­blað­inu í dag þar sem Ólafur Sig­urðs­son, fram­kvæmda­stjóri Birtu, segir að sjóð­ur­inn sé fyrst og fremst að hugsa um for­dæm­is­gildið sem felist í því að veita Samherja und­an­þágu frá yfir­töku­skyld­unni, fram­tíð­ar­túlkun á henni og hug­tak­inu „sér­stakar aðstæður“ sem notað var til að rök­styðja ákvörð­un­ina. „Í ljósi þess að for­dæmin eru mjög fá og ólík finnst okkur að það þurfi að veita mark­að­inum fyllri upp­lýs­ingar.“

Birta á sex pró­sent hlut í Eimskip.

Hættu við á tíu dögum

Kjarninn hefur fjallað ítar­lega um málið eftir und­an­farnar vikur. Það snýst um að Samherji Holding, annar hluti Sam­herj­a­sam­stæð­unnar, keypti 3,05 pró­sent hlut í Eimskip 10. mars síð­ast­lið­inn. Við það fór eign­ar­hlutur félags­ins í flutn­ing­aris­anum yfir 30 pró­sent og lögum sam­kvæmt mynd­að­ist þá skylda á Samherja að gera öðrum hlut­höfum yfir­tökutil­boð.

[adspot]Ástæða þess er sú að þegar einn fjár­festir er far­inn að ráða yfir meira en 30 pró­sent í félagi þá eru tök hans á því orðin svo mikil að þær aðstæður geta skap­ast að hann geti tekið ákvarð­anir, og hrint þeim í fram­kvæmd, sem þjóna hags­munum fjár­fest­is­ins, ekki félags­ins eða ann­arra hlut­hafa. Því er um lyk­il­skil­yrði í lög­unum sem ætlað er að vernda minni hlut­hafa fyrir því að stórir fjár­festar geti valdið þeim skaða.

Ástæða þess er sú að þegar einn fjár­festir er far­inn að ráða yfir meira en 30 pró­sent í félagi þá eru tök hans á því orðin svo mikil að þær aðstæður geta skap­ast að hann geti tekið ákvarð­anir, og hrint þeim í fram­kvæmd, sem þjóna hags­munum fjár­fest­is­ins, ekki félags­ins eða ann­arra hlut­hafa. Því er um lyk­il­skil­yrði í lög­unum sem ætlað er að vernda minni hlut­hafa fyrir því að stórir fjár­festar geti valdið þeim skaða.

Tíu dögum síðar, 20. mars, hafði staðan í heim­inum breyst hratt. Þann dag sendi Samherji Holding Fjár­mála­eft­ir­liti Seðla­banka Íslands erindi þar sem félagið óskaði eftir að fá und­an­þágu frá yfir­töku­skyld­unni sem hafði mynd­ast. Sú und­an­þágu­beiðni var rök­studd vegna þeirra „sér­stöku aðstæðna sem hefðu skap­ast á fjár­mála­mark­aði vegna útbreiðslu Covid-19. Í lögum um verð­bréfa­við­skipti er fjár­mála­eft­ir­lit­inu veitt heim­ild til að veita slíka und­an­þágu ef sér­stakar ástæður mæla með því.“

Þremur dögum síðar seldi Samherji 2,93 pró­sent hlut í Eimskip. Sú sala gerði það að verkum að atkvæða­vægi Samherja í Eimskip fór niður í 29,99 pró­sent, eða í hæsta mögu­lega fjölda atkvæða sem halda má á án þess að mynda yfir­töku­skyldu. Ekki liggur fyrir keypti þann hlut.

Vísuðu í tvö ólík fordæmi

Daginn eftir að Samherji seldi sig undir við­mið­un­ar­mörk ákvað Eimskip að fella afkomu­spá sína fyrir árið 2020 úr gildi vegna óvissunnar sem væri uppi vegna COVID-19.

Um síð­ustu mán­aða­mót ákvað Fjár­mála­eft­ir­litið svo að sam­þykkja beiðni Samherja Holding um að sleppa við yfir­töku­skyldu. Virði bréfa í Eimskip voru í lok þess dags voru 2,2 pró­sent minna en það var þegar yfir­töku­skyldan skap­að­ist. Síðan að und­an­þágan var veitt hefur verðið haldið áfram að falla og var í lok við­skipta á í gær var það 5,5 pró­sent lægra en 10. mars. Alls hefur um þriðj­ungur af virði Eimskips þurrkast út frá ára­mótum.

[links]Kjarninn spurði Fjár­mála­eft­ir­lit Seðla­bank­ans hvort að ákvörðun sem þessi, að hleypa fjár­festi undan yfir­töku­skyldu, ætti sér for­dæmi. Í svari þess segir að áður hafi verið veitt tví­vegis und­an­þága frá yfir­töku­skyldu, en að þau mál séu ekki að öllu leyti sam­bæri­leg við mál Samherja. Bæði þau mál snerta Icelandair og snú­ast um sitt hvorn end­ann á end­ur­skipu­lagn­ing­ar­ferli þess þjóð­hags­lega kerf­is­lega mik­il­væga fyr­ir­tækis eftir banka­hrunið haustið 2008.

Fjár­mála­eft­ir­litið sagð­ist enn fremur ekki hafa upp­lýs­ingar um „hug­læga afstöðu ann­arra hlut­hafa“ í Eimskip til ákvörð­unar þess að heim­ila Samherja að losna undan yfir­töku­skyld­unni.