Kynntist Íslandi og kynnti heiminn fyrir Agnesi

Ungur skiptinemi á Íslandi árið 2003

Viðtal við ástr­alska skáld­sagna­höf­und­inn Hönnuh Kent

Hannah Kent er ástr­alskur höf­undur sem hefur sterk tengsl við Ísland. Hennar fyrsta skáld­saga, Burial Rites, segir frá Agnesi Magn­ús­dóttur og atvikum sem vörð­uðu síð­ustu aftök­una á Íslandi en Kent kynnt­ist sögnum af atburð­unum þegar hún var skiptinemi á Íslandi upp úr síð­ustu alda­mótum. Þessi fyrsta skáld­saga hennar hefur hefur verið þýdd á fjölda tungu­mála og kom út í íslenskri þýð­ingu undir nafn­inu Náð­ar­stund árið 2014. Hannah Kent er gestur Bók­mennta­há­tíðar í ár. Bergur Ebbi sló á þráð­inn til hennar í Ástralíu og fyrsta spurn­ingin var eðli­lega um þessa teng­ingu hennar við Ísland og hvort hún hafi verið örlaga­valdur í giftu­ríkum ferli hennar sem rit­höf­undur.

„Ég hafði að vísu viljað vera rit­höf­undur allt frá barn­æsku, en það var margt varð­andi veru mína á Íslandi sem veitti mér inn­blástur um gildi bók­mennta,“ segir Kent en hún dvaldi á Íslandi í heilt ár strax eftir mennta­skóla, aðeins átján ára gömul. "Ég á Íslandi margt að þakka. Að fá að dvelja á stað þar sem sögur, bók­menntir og rit­höf­undar eru svo ríkj­andi þáttur í menn­ing­unni er eitt­hvað sem ég hafði aldrei upp­lifað áður. Í Ástralíu er gjöful og lif­andi menn­ing en ég hafði ekki áður kynnst stað þar sem fólk var jafn dug­legt að lesa og á Íslandi,“ segir hún og bætir við að hennar upp­lifun af Íslandi hafi jafn­framt verið sú að hér á landi væri bók­menntum gert hátt undir höfði í fjöl­miðlum.

Skrifin tekin alvar­lega

Á Íslandi kynnt­ist hún einnig fjöl­mörgu fólki sem hvatti hana til dáða í skrifum og nefnir sér­stak­lega eitt ákveðið dæmi. „Ég var búinn að vera tvo mán­uði á Íslandi og var stödd í íslensku­tíma en var þó ekki búin að ná tökum á tungu­mál­inu. Ég var ekki alveg að fylgj­ast með því sem var í gangi í kennslu­stund­inni heldur sat og skrif­aði niður ljóð. Kenn­ar­inn var alvar­legur maður sem borin var mikil virð­ing fyrir og hann kom auga á að ég væri ekki að taka þátt í kennslu­stund­inni heldur að skrifa ljóð. Viðbrögð hans voru þau að afhenda mér ljóða­bók á íslensku sem einnig inni­hélt enskar þýð­ingar, og hvetja mig áfram í að skrifa ljóð en í ljós kom að hann var einnig ljóð­skáld sjálfur. Þessi við­brögð voru úr takti við allt sem ég hafði upp­lifað áður,“ segir hún og gefur í skyn að í heima­landi sínu hefði ekki verið tekið vel í að nem­endur sinntu ein­hverju öðru en sjálfu náms­efn­inu í kennslu­stundum. „Að hitta fólk sem tók skrif mín alvar­lega og taldi þau vera ein­hvers virði var eitt­hvað sem hvatti mig áfram,“ segir Kent og ber Íslandi vel sög­una.

Það var einnig á Íslandi sem hún kynnt­ist sög­unni af Agnesi Magn­ús­dóttur, sem við Íslend­ingar þekkjum vel - en þó kannski ekki nógu vel: „Þegar ég heyrði fyrst sög­una af aftök­unni þá var svo margt sem ég vildi spyrja um,“ segir Kent og bendir á að hún hafi viljað skilja Agnesi betur. „Lýsingin á Agnesi er um margt svo ótví­ræð. Ég spurði mig hvort karakter hennar hefði ef til vill verið flókn­ari og marg­breyti­legri,“ segir hún og bætir við að þetta snú­ist ekki endi­lega um að hún telji Agnesi hafa verið sak­lausa heldur fremur að hlut­skipti hennar, per­sónu­leiki og saga hafi kallað á marg­slungn­ari frá­sögn.

Mikil rann­sókn­ar­vinna

Við þetta má bæta að Kent rann­sakar sögur sínar gaum­gæfi­lega og var Náð­ar­stund einnig and­lag rann­sókn­ar­verk­efnis sem veitti henni dokt­ors­gráðu í skap­andi skrifum frá Flinders háskóla í heima­borg hennar Adelaide í Suður Ástralíu. Og það voru einmitt rann­sóknir hennar á máli Agnesar sem komu henni á spor sinnar ann­arar skáld­sögu, The Good People, frá 2016 en sú saga ger­ist einnig á 19. öld, en á Írlandi og segir af örlögum konu sem hafði ef til vill ekki áður verið gefin nægi­lega djúp skil í frá­sögnum. Og þá er áhuga­vert að spyrja hvort það skyldi vera ein­hver sam­hljómur milli írskra sagna og þeirra íslensku? „Svona almennt séð má eflaust segja margt um lík­indi milli Íra og Íslend­inga en ég vil nú ekki ganga of langt í neinum full­yrð­ingum. Ég tel þó að segja megi að í báðum þessum menn­ing­ar­heimum sé ákveðin virð­ing borin fyrir fólki sem hefur sjötta skiln­ing­ar­vitið, fyrir þeim sem hafa skiln­ing á ein­hvers­konar hand­an­heimi,“ segir Kent og bætir við að svo séu þessar þjóðir að sjálf­sögðu báðar mót­aðar af því að vera eyjur sem voru undir hæl herra­þjóða og eigi það ekki síst við um ástandið á þessum tveimur stöðum á 19. öld.

Kvik­mynda­verk­efni og fram­tíðin

Hannah Kent er fjöl­hæfur höf­undur og auk skáld­sagna­gerðar og fræði­skrifa kom hún um ára­bil að útgáfu blaðs­ins Kill Your Darlings í Ástralíu, sem er bók­mennta­rit sem gefur nýjum röddum færi á að koma sér á fram­færi sem hún telur afar mik­il­vægt. Þá hefur hún upp á síðkastið lagt lag sitt við hand­rita­skrif en nýlega var frum­sýnd kvik­myndin Run Rabbit Run sem gerð er eftir hand­riti hennar. Þá stytt­ist einnig í kvik­mynda­út­gáfu Náð­ar­stundar en það verður Jennifer Lawrence sem fara mun með hlut­verk Agnesar Magn­ús­dóttur og þannig feta í fót­spor Maríu Ell­ing­sen sem leysti það hlut­verk með mik­illi prýði í kvik­mynd Egils Eðvarðs­sonar frá 1995. Um kvik­mynda­heim­inn segir Kent að það sé góð til­breyt­ing að vinna að hand­ritum enda feli skáld­sagna­skrif í sér mikla ein­veru á meðan hand­rit séu gerð í meiri sam­vinnu við annað fólk. „Svo er hrað­inn líka allt annar. Kvik­mynda­hand­rit er eins og sprettur á meðan skáld­saga er mara­þon,“ segir hún og seg­ist glöð yfir að hafa mögu­leik­ann á að velja á milli miðla þegar kemur að skrifum.

Það stytt­ist í komu Hönnuh Kent til Íslands og blaða­manni leikur for­vitni á að vita hvað verði hennar fyrsta verk eftir að til lands­ins er komið. „Ætli ég muni ekki reyna að virkja þessar sellur í heil­anum sem geyma eitt­hvað af íslensku­kunn­átt­unni,“ segir hún og hlær. „Ég sakna þess að tala íslensku, ég hef ekki getað heim­sótt landið í dágóðan tíma meðal ann­ars vegna covid,“ segir hún og aug­ljóst er að landið á sér­stakan sess í hjarta hennar.