Eigandi lax­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Arnarlax á Bíldudal stefnir á að greiða út 32 millj­arða króna arð, 2,9 millj­arða norskra króna, á þessu ári eftir að hafa hagn­ast um tæp­lega 50 millj­arða króna í fyrra. Fyr­ir­tækið, norski lax­eld­is­ris­inn Salmar AS, kvartar samt yfir auk­inni skatt­heimtu í Noregi og segir að gjald­heimtan geti komið niður á starf­semi félags­ins. Þetta kemur fram í árs­upp­gjöri Salmar AS  og kynn­ingu á því sem gerð voru opin­ber í Noregi í lok febr­úar. Arnarlax á og rekur sjó­kvíar á Vest­fjörðum þar sem eld­is­lax er rækt­aður. 

Salmar AS er meiri­hluta­eig­andi í Arn­ar­laxi með rúm­lega 51 pró­sent af hluta­fénu í norsku móð­ur­fé­lagi lax­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins, Icelandic Salmon AS. Næst stærsti hlut­hafi Arnarlax er svo líf­eyr­is­sjóð­ur­inn Gildi með 7,16 pró­senta hlut. Stjórn­ar­for­maður Arnarlax, Kjartan Ólafsson, er fjórði stærsti hlut­haf­inn með rúm­lega 3,2 pró­senta hlut. Arnarlax er stærsta lax­eld­is­fyr­ir­tæki á Íslandi og stefnir félagið félagið á 16 þús­und tonna fram­leiðslu hér á landi á þessu ári sam­kvæmt upp­gjör­inu. Fyr­ir­tækið fram­leiddi sama magn í fyrra.

Stærsti eig­andi Salmar eru svo aftur fyr­ir­tækið Kverva Industries sem er í meiri­hluta­eigu sonar stofn­anda Salmar, Gustav Witzoe yngri, sem er rík­asti maður Noregs. Hann er því stærsti eig­andi Arnarlax á Íslandi.

Segja skattlagningu koma í veg fyrir umhverfisvænni lausnir

Í árs­reikn­ingi Salmar kemur meðal ann­ars fram að vegna auk­innar, boð­aðrar skatt­lagn­ingar í Noregi, þá geti fyr­ir­tækið ekki ein­beitt sér af sama krafti að því að þróa aflands­lausnir í lax­eldi. Með slíkum aflands­lausnum yrði eldið flutt út á rúm­sjó og úr fjörðum landa eins og Noregs og Íslands. Þetta myndi koma í veg fyrir mörg af helstu umhverf­is­á­hrifum lax­eldis í sjó­kvíum, meðal ann­ars mögu­lega erfða­blöndun við villta laxa­stofna sökum slysa­slepp­inga úr sjó­kvíum. Slíkar slysa­slepp­ingar hafa átt sér stað í Noregi og á Íslandi.   Skatt­lagn­ingin á fisk­eldið á að aukast úr 22 pró­sentum í 62 pró­sent.  

Áhuga­vert er að Salmar stilli afleið­ingum skatt­lagn­ing­ar­innar upp með þessum hætti þar sem lax­eld­is­fyr­ir­tækið er að nota hagnað sinn af lax­eldi í sjó­kvíum til að fjár­magna þróun fyr­ir­tæk­is­ins á umhverf­is­vænni lausnum úti á rúm­sjó. Laxeldið sem Salmar stundar á Íslandi er lax­eldi í fjörðum sem aflandseldið á að koma í stað­inn fyrir með tíð og tíma, líkt og fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­maður Salmar hefur sagt.

Stjórn­ar­for­mað­ur­inn fyrr­ver­andi, Atle Eide, hefur látið hafa það eftir sér að 2030 verði lax­eldi í sjó­kvíum ekki lengur stundað vegna umhverf­is­á­hrifa þess. „Við munum lík­lega ekki sjá hefð­bundnar, alveg opnar sjó­kvíar neins staðar árið 2030 [...] Kröfur sam­fé­lags­ins hafa breyst svo mikið og tækni­þró­unin mun gera það arð­bært að breyt­ast,“ sagði Atle Eide í við­tali við sjáv­ar­út­vegs­blaðið Intra­fish árið 2021. 

„Vannýttir möguleikar“ á Íslandi

Þrátt fyrir þessa spá Atle Eide um enda­lok sjó­kvía­eldis, og þrátt fyrir að fyr­ir­tækið sé að fjár­festa í öðrum lausnum fjarri ströndum landa, þá sér Arnarlax samt sem áður mikla vaxt­ar­mögu­leika á Íslandi. Í kynn­ing­unni á upp­gjöri Salmar segir meðal ann­ars: „Van­nýttir mögu­leikar í fyr­ir­liggj­andi leyfum.“

Með þessu er meðal ann­ars átt við að Arnarlax á sam­tals fram­leiðslu­leyfi fyrir 23.700 tonnum af eld­is­laxi og á því eftir að hefja fram­leiðslu á sam­tals 6.700 tonnum af eld­is­laxi út frá fyr­ir­liggj­andi leyfum. Þá er til­greint í kynn­ingu á upp­gjöri Arnarlax fyrir síð­asta árs­fjórð­ung 2022 að félagið sé með frek­ari umsóknir um leyfi í ferli, meðal ann­ars 10 þús­und tonn  í Ísa­fjarð­ar­djúpi auk 4.500 tonn í Arn­ar­firði. 

Í þess­ari kynn­ingu segir Arnarlax líka, þrátt fyrir að ljóst sé að fyr­ir­tækið og fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­maður Salmar AS, telja sjó­kvía­eldi ekki vera fram­tíð­ar­lausn í fisk­eldi að Ísland geti orðið eitt stærsta fram­leiðslu­land heims­ins í slíku eldi. 

Einn stærsti hlut­haf­innKjartan Ólafsson er fjórði stærsti hlut­hafi Arnarlax og hefur hann talað fyrir því að Ísland geti fram­leitt allt að 500 þús­und tonn á ári. Samtímis þróar eig­andi Arnarlax aðrar umhverf­is­vænni lausnir í fisk­eldi en notkun á sjó­kvíum.

Salmar: Forsendur skattlagningarnar rangar

Nokkuð hefur verið fjallað um afleið­ing­arnar af þess­ari auknu skatt­lagn­ingu í Noregi í fjöl­miðlum hér á landi og hefur stjórn­ar­for­maður Arnarlax, Kjartan Ólafsson, meðal ann­ars sagt að hún gæti meðal ann­ars falið í sér tæki­færi fyrir Íslend­inga til að fram­leiða meira af eld­is­laxi.

Orðrétt segir um þessar afleið­ingar af skatt­lagn­ing­unni í árs­reikn­ingi Salmar AS. „Í Noregi hefur rík­is­stjórnin boðað auð­linda­skatt á fisk­eldi sem taka á gildi frá upp­hafi árs 2023. Ef nýja skatt­lagn­ingin verður sam­þykkt af þing­inu mun hún hafa mikil áhrif á mögu­leika á fjár­fest­ingum og tækninýj­ungum í fisk­eld­inu í Noregi. SalMar sendi frá sér ítar­legt svar í hinu opin­bera ferli sem málið fór í og lýsti yfir harðri and­stöðu við skatt­lagn­ing­una.“

Samkvæmt því sem Salmar segir þá eru for­sendur skatt­lagn­ing­ar­innar rangar þar sem ekki sé rétt að arð­greiðslur úr grein­inni séu of háar miðað við þá áhættu sem fjár­fest­arnir taka. Um þetta segir í árs­reikn­ingnum: „For­sendur skatt­lagn­ing­ar­innar byggja á þeirri for­sendu að lax­eld­is­iðn­að­ur­inn skapi of mikla arð­semi miðað við þær áhættur sem iðn­að­ur­inn felur í sér en þetta er ekki rétt. Og Salmar und­ir­strik­aði með afger­andi hætti að til­lög­urnar ætti að leggja til hliðar,“ segir í árs­reikn­ingnum. 

Nærri 100 milljarða arður á þremur árum 

Þessi stað­hæf­ing í árs­upp­gjöri Salmar er sér­stak­lega áhuga­verð í ljósi þess að á síð­ast­liðnum árum hefur félagið greitt út tugi millj­arða króna í arð á hverju ein­asta ári. Upphæðin var 32 millj­arðar króna í fyrra líka og tæpir 30 millj­arðar króna árið á undan. Samtals er því um að ræða nærri 100 millj­arða króna arð­greiðslur til hlut­hafa á ein­ungis þremur árum.

Þegar horft er á tekjur fyr­ir­tæk­is­ins í fyrra, sem námu rúm­lega 20 millj­örðum norskra króna, þá nemur arð­greiðslan út úr félag­inu rúm­lega 14 pró­sentum af tekjum félags­ins. Arð­greiðslan nemur sömu­leiðis rúm­lega 78 pró­sentum af heild­ar­hagn­aði fyr­ir­tæk­is­ins á árinu en hann nam 3,7 millj­örðum norskra króna. 

Þrátt fyrir þetta telur Salmar AS samt ekki að rekstur félags­ins geti staðið undir þeirri auknu skatt­lagn­ingu á fisk­eldi sem norska ríkið hefur boðað.