Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Vinna saman að heilbrigðu heilbrigðiskerfi

„Ör­yggi starfs­manna er ör­yggi sjúk­linga,“ seg­ir Ásta Krist­ín sem stend­ur að stofn­un hags­muna­sam­taka fyr­ir heil­brigð­is­starfs­menn, sjúk­linga og að­stand­end­ur þeirra sem lent hafa í al­var­leg­um at­vik­um í heil­brigðis­kerf­inu. „Upp­lif­un­in er erf­ið fyr­ir alla að­ila.“

Vinna saman að heilbrigðu heilbrigðiskerfi
Allir í sama liði Ásta Kristín Andrésdóttir, einn þriggja stofnenda Heilsuhags, hagsmunasamtaka heilbrigðisstarfsmanna, sjúklinga og aðstandenda þeirra sem orðið hafa fyrir alvarlegu atviki í heilbrigðisþjónustu, segir mikilvægt að styðja jafn vel við báða hópa, starfsmenn og sjúklinga og aðstandendur þeirra og samtökin muni vinna að því. Mynd: Heiða Helgadóttir

Síðasta sumar komu tveir hjúkrunarfræðingar að máli við Ástu Kristínu Andrésdóttur til að athuga hvort hún hefði hug á að stofna með þeim hagsmunasamtök. Ásta Kristín er hjúkrunarfræðingur og eini heilbrigðisstarfsmaðurinn hér á landi sem hefur sætt ákæru fyrir manndráp af gáleysi í starfi. Hagsmunasamtökin hafa það á stefnuskránni að gæta hagsmuna starfsmanna sem hafa lent í óvæntum atvikum í störfum sínum, sem og sjúklinga og aðstandendur þeirra sem hafa lent í atvikum. Með óvæntum atvikum er átt við óhappatilvik, mistök, vanrækslu eða önnur atvik sem valdið hafa sjúklingi tjóni eða hefðu getað valdið sjúklingi tjóni.

„Fólk skilur kannski ekki hvernig samtökin geta verið fyrir bæði heilbrigðisstarfsmenn og sjúklinga og aðstandendur þeirra, því sumir telja kannski að þessir hópar séu upp á móti hvor öðrum og í sitt hvoru liðinu,“ segir Ásta, „en afleiðingarnar geta verið þær sömu fyrir alla aðila, áfallastreita eða áfallastreituröskun. Upplifunin er erfið fyrir alla aðila og við viljum styðja þá.“

Öryggi starfsmanna er öryggi sjúklinga, segir hún. „Þetta er samofið. Ef þú ert öruggur í vinnu minnka líkurnar á að eitthvað gerist sem átti ekki að gerast.“

Hafa mismunandi reynslu

Stofnfélagarnir hafa allar reynslu af því að takast á við óvænt atvik inni í heilbrigðiskerfinu, en hafa þó verið í mismunandi hlutverkum. Gyða og Málfríður þekkja það að takast á við þetta sem sjúklingur annars vegar og aðstandandi hins vegur og Ásta sem heilbrigðisstarfsmaður. Sér hún fyrir sér að geta stutt aðra heilbrigðisstarfsmenn sem lenda í slíkri stöðu. „Þegar ég var sýknuð þá átti allt að verða í lagi. Það var enginn sem sagði mér að eftir þriggja ára áfallastreitu myndi heimurinn minn kollvarpast.“

Telur landlæknisembættið ekki nógu hlutlaustGyða Ölvisdóttir, einn þriggja stofnenda Heilsuhags, segir landlæknisembættið ekki nógu hlutlaust þegar kemur að rannsókn atvika vegna nálægð þess við kerfið.

Hún sér fyrir sér að vinna með starfsmönnum í grúbbum, svo þeir hafi tækifæri til að tjá sig um þessi atvik. Hún vill styðja þá svo þeir „detti ekki fram af brúninni“ þegar málinu er lokið. „Ef mál fara í ákæruferli má viðkomandi ekki tjá sig á opinberum vettvangi. En hann getur komið til okkar, tjáð sig þar og við hlustum.“ Sjálf hefði hún grætt mikið á því að slíkt úrræði væri til staðar fyrir hana á sínum tíma.  

Mikilvægt að óttast ekki refsilöggjöfina

Að mati Ástu er mikilvægt að fræða heilbrigðisgeirann um langtímaáhrif þess að lenda í atviki, en um leið efla fræðslu um mikilvægi þess að skrá atvik, svo hægt sé að læra af þeim. „Það er mikilvægt að vera ekki hræddur við refsilöggjöfina, því það er verið að vinna að því að breyta henni,“ segir hún og vísar til þess að nú liggja fyrir í samráðsgátt stjórnvalda drög að frumvarpi um refsiábyrgð vegna alvarlegra atvika í heilbrigðisþjónustu. 

„Við verðum öll neytendur kerfisins á einum tímapunkti eða öðrum“
Gyða Ölvisdóttir

Stærsta breytingin sem frumvarpið felur í sér er að hægt er að gera heilbrigðisstofnanir ábyrgar þegar alvarleg atvik leiða til dauðsfalls eða stórfellds líkamstjóns, að því gefnu að atvikið megi rekja til margra samverkandi þátta í starfsemi hlutaðeigandi stofnunar, frekar en einstaka heilbrigðisstarfsfólki. 

Í drögunum segir að núgildandi ábyrgðarkerfi í heilbrigðiskerfinu byggi refsiábyrgð fyrst og fremst á sök einstaklinga, sem geti haft margvíslegar neikvæðar afleiðingar fyrir heilbrigðiskerfið. Það geti „beinlínis hindrað framþróun öryggismenningar og dregið úr öryggi sjúklinga“.  

Alvarleg atvik Fjöldi tilkynninga um alvarleg atvik eftir mánuði, árin 2021 og 2022.

Samtökin eru ekki stríðsverkfæri

Ásta Kristín skrifaði umsögn um frumvarpið þar sem hún greindi meðal annars frá því að nýju hagsmunasamtökin Heilsuhagur gætu gagnast í fræðslustarfsemi. „Það er ekki hugsað sem stríðsverkfæri gegn heilbrigðiskerfinu, heldur meira sem ábending um að báknið, Landspítalinn, ríkið og aðrar heilbrigðisstofnanir taki málin alvarlega, hugsi um sína húsbóndaábyrgð, hlusti á sjúklinga og aðstandendur ásamt því að hlúa að sínu starfsfólki og verja það fyrir til dæmis umfjöllunum í fjölmiðlum þar sem fólk er nafngreint.“

Þar segir jafnframt að von hennar sé að stofnuð verði óháð nefnd innan heilbrigðiskerfisins til að yfirfara atvik. Í frumvarpinu er gert ráð fyrir að atvik verði rannsökuð af Landlæknisembættinu, jafnvel þótt lögregla hafi fyrst fengið tilkynningu um málið. Ef um refsiverða háttsemi í heilbrigðisþjónustu sé að ræða verði það áfram lögregla sem sinnir rannsókninni. 

„Það var enginn sem sagði mér að eftir þriggja ára stanslausri áfallastreitu myndi heimurinn minn kollvarpast“
Ásta Kristín Andrésdóttir

Ásta segir mikilvægt að heilbrigðisstarfsmenn og sjúklingar hafi trú á því að málin rati í réttan farveg. „Að þú lendir ekki í þeirri stöðu að vera sakborningur eða sakfelld fyrir kerfi sem styður ekki rétt við þig.“

Undir þessa krefu tekur Gyða Ölvisdóttir, önnur þeirra sem kom að máli við Ástu á sínum tíma. Hún segir embætti Landlæknis ekki geta talist hlutlaus stofnun þegar kemur að rannsókn atvika, vegna nálægðar stofnunarinnar við heilbrigðiskerfið. Því óski hún einnig eftir því að sett verði á stofn óháð rannsóknarnefnd til að rannsaka atvik. Heilbrigðisyfirvöld ættu einnig að nota þjónustukannanir í uppbyggingu á gæðastarfi og öryggismenningu, með reglubundnum hætti. Sjálf skrifaði hún meistararitgerð um slíkar kannanir. 

Úrvinnsla alvarlegra atvikaFjöldi tilkynninga um alvarleg atvik eftir árum og stöðu úrvinnslu.

 Allir verða neytendur heilbrigðiskerfisins

Gyða segir mikilvægt að fræða heilbrigðisstarfsfólk um hvernig best sé að bregðast við sjúklingum og aðstandendum þeirra þegar atvik verða. Lögbundið er að halda skrá um óvænt atvik í heilbrigðiskerfinu, í þeim tilgangi að finna skýringar á þeim og leita leiða til að tryggja að þau endurtaki sig ekki, en heilbrigðisstarfsfólk eigi það til að gera lítið úr vandamálinu til að lágmarka hættuna á að lenda í því sama og Ásta, og enda sem sakborningur í lögreglumáli. Þess vegna er mikilvægt fyrir Gyðu að í samtökunum sé vettvangur fyrir bæði heilbrigðisstarfsfólk og sjúklinga og aðstandendur þeirra, að slík samvinna geti leitt af sér „heilbrigt heilbrigðiskerfi“ eins og hún orðar það. „Það er mikilvægt að skjólstæðingar heilbrigðisþjónustu fái tækifæri til þess að byggja upp betri þjónustu,“ segir hún og bætir við: „Við verðum öll neytendur kerfisins á einum tímapunkti eða öðrum.“ 

 Hún segist hafa fengið jákvæð viðbrögð við stofnun samtakanna, nokkrir hafi sett sig í samband við hana og hrósað þeim þremur fyrir framtakið. Af því að það þýðir að „loksins sé eitthvað að gerast í þessum málum“ hér á landi. Framundan er aðalfundur samtakanna, sem fer fram þann 2. mars á hjúkrunarheimilinu Skjóli. 

Kjósa
4
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Stóriðja og landeldi takast á í eitruðu andrumslofti í Ölfusi
5
SkýringJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Stór­iðja og land­eldi tak­ast á í eitr­uðu andrum­slofti í Ölfusi

Mikl­ar deil­ur eru komn­ar upp í við­skipta- og stjórn­mála­líf­inu í sveit­ar­fé­lag­inu Ölfusi um möl­un­ar­verk­smiðju þýska fyr­ir­tæk­is­ins Heidel­berg. Íbúa­kosn­ingu um möl­un­ar­verk­smiðj­una hef­ur ver­ið frest­að vegna gagn­rýni frá land­eld­is­fyr­ir­tæk­inu First Water sem tel­ur verk­smiðj­una skað­lega fyr­ir starf­semi þess.
Kristján Þór starfandi stjórnarformaður styrktarfélags Samherjafrænda
7
Fréttir

Kristján Þór starf­andi stjórn­ar­formað­ur styrkt­ar­fé­lags Sam­herja­f­rænda

Kristján Þór Júlí­us­son, fyrr­ver­andi þing­mað­ur og ráð­herra, er stjórn­ar­formað­ur ný­sköp­un­ar- og frum­kvöðl­a­fé­lags sem stofn­end­ur Sam­herja, Þor­steinn Már Bald­vins­son og Kristján Vil­helms­son, hafa sett á lagg­irn­ar. Um er að ræða enn eitt dæm­ið um starf­ið sem Kristján Þór tek­ur að sér fyr­ir stofn­end­ur Sam­herja í gegn­um ár­in.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Saga af áralangri vanrækslu og vonleysi: „Þetta heitir Betra líf sko“
3
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Saga af ára­langri van­rækslu og von­leysi: „Þetta heit­ir Betra líf sko“

Slökkvi­lið­ið hef­ur sent kæru til lög­reglu á hend­ur Arn­ari Gunn­ari Hjálm­týs­syni fyr­ir að hafa stefnt lífi og heilsu íbúa áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um í hættu eft­ir að eld­ur kvikn­aði þar í fe­brú­ar í fyrra. Áfanga­heim­il­ið flutti þá upp í Kópa­vog. Í styrk­umsókn til Reykja­vík­ur fór Arn­ar með rang­færsl­ur en fékk engu að síð­ur rúm­ar 24 millj­ón­ir fyr­ir rekst­ur­inn. Full­trúi fé­lags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­is­ins lýsti áhyggj­um af eit­ur­lyfja­sölu og vændi á einu áfanga­heim­il­inu.
Hvað finnst forsetaframbjóðendunum um stríðið á Gaza?
4
FréttirForsetakosningar 2024

Hvað finnst for­setafram­bjóð­end­un­um um stríð­ið á Gaza?

Fé­lag­ið Ís­land-Palestína sendi for­setafram­bjóð­end­un­um bréf þar sem þeir voru spurð­ir út í af­stöðu þeirra til fram­göngu Ísra­els­hers á Gaza-svæð­inu. Þá voru fram­bjóð­end­urn­ir einnig beðn­ir um að svara því hvernig þeir sæju fyr­ir sér frjálsa Palestínu og hvort þeir muni beita sér fyr­ir frjálsri Palestínu nái þau kjöri.
Fékk milljónir frá Reykjavíkurborg þrátt fyrir rangfærslur í umsókn
5
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Fékk millj­ón­ir frá Reykja­vík­ur­borg þrátt fyr­ir rang­færsl­ur í um­sókn

Í um­sókn til Reykja­vík­ur­borg­ar um styrk sagði Arn­ar Gunn­ar Hjálm­týs­son, rekstr­ar­að­ili áfanga­heim­ila Betra lífs, að þau væru í sam­starfi við Berg­ið headspace og Pieta, sam­tök sem kann­ast ekki við að vera eða hafa ver­ið í sam­starfi við Betra líf. Ekk­ert virð­ist hafa ver­ið gert hjá borg­inni til að sann­reyna það sem stóð í um­sókn­inni.
Heidelberg reyndi að beita Hafró þrýstingi fyrir opinn íbúafund í Ölfusi
7
FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Heidel­berg reyndi að beita Hafró þrýst­ingi fyr­ir op­inn íbúa­fund í Ölfusi

Lög­manns­stof­an Logos sendi tölvu­póst fyr­ir hönd Heidel­berg með beiðni um að starfs­mað­ur Haf­rann­sókn­ar­stofn­un­ar tæki ekki þátt í opn­um íbúa­fundi í Ölfusi. Starfs­mað­ur­inn hafði unn­ið rann­sókn um áhrif námu­vinnslu fyr­ir­tæk­is­ins á fiski­mið og hrygn­ing­ar­svæði nytja­stofna úti fyr­ir strönd Ölfuss. Skylda Hafró að upp­lýsa al­menn­ing seg­ir for­stjór­inn.
Aníta var send heim með dóttur sína og „ekki einu sinni hálfum sólarhringi seinna er Winter farin“
9
Fréttir

Aníta var send heim með dótt­ur sína og „ekki einu sinni hálf­um sól­ar­hringi seinna er Win­ter far­in“

Aníta Björt Berkeley deil­ir frá­sögn sinni af með­ferð heil­brigðis­kerf­is­ins á veikri dótt­ur sinni, Win­ter. Win­ter dó í nóv­em­ber á síð­asta ári, tæp­lega sjö vikna göm­ul. Aníta seg­ist hafa þurft að berj­ast fyr­ir rann­sókn­um á dótt­ur sinni og að henni hafi ver­ið mætt með ásök­un­um af hálfu lækna og hjúkr­un­ar­fræð­inga. Dótt­ir henn­ar var út­skrif­uð af spít­al­an­um þrátt fyr­ir mót­bár­ur Anítu og tæp­lega hálf­um sól­ar­hring síð­ar lést hún.
Íslenska útrásin í bresku elliheimilin
10
Úttekt

Ís­lenska út­rás­in í bresku elli­heim­il­in

Fjár­festa­hóp­ur sem Kvika setti sam­an hef­ur á síð­ustu ár­um ver­ið eig­andi breskra elli­heim­ila. For­svars­menn elli­heim­il­is­ins hafa kom­ið hing­að til lands til að mæla fyr­ir auk­inni einka­væð­ingu í vel­ferð­ar­þjón­ustu á Ís­landi. Kvika sjálf, og þar með ís­lensk­ir líf­eyr­is­sjóð­ir, er hlut­hafi í elli­heim­il­un­um sem skil­uðu arð­semi um­fram vænt­ing­ar á síð­asta ári.

Mest lesið í mánuðinum

Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
2
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
4
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Auður Jónsdóttir
6
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
9
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár