Flækjusagan

Íran: Stórveldi í bráðum 3.000 ár

Mikil mót­mæli ganga nú yfir Íran og von­andi hefur hug­rökk alþýðan, ekki síst konur, þrek til að fella hina blóði drifnu klerka­stjórn frá völdum. Íran á sér langa og merki­lega sögu sem hér verður rakin og Kýrus hinn mikli hefði til dæmis getað kennt núver­andi vald­höfum margt um góða stjórn­ar­hætti og umburð­ar­lyndi.

Íran: Stórveldi í bráðum 3.000 ár
Kýrus mikli stofn­aði ríki Persa, fyrsta eig­in­lega heims­veldið. Nú mót­mæla hug­rakkar pers­neskar konur kúg­urum þeim sem nú stýra hinu forna Persa­veldi.
Birtist upphaflega í Stundinni fyrir tæpum 4 árum.

Íran er afar víð­áttu­mikið ríki og mestur hluti þess einkar hrjóstr­ugur. Fyrstu írönsku ríkin má segja að verði til í löngum fjall­garði austur af hinni frjósömu Mesópótamíu þar sem fljótin Efrat og Tígris falla til sjávar. Þar spruttu upp nokkur elstu menn­ing­ar­ríki sög­unnar, sann­kölluð stór­veldi sem höfðu marg­vís­leg áhrif langt upp í fjöllin. Þegar fyrir 5.000 árum eru Elamítar komnir til skjal­anna um mið­bik fjall­anna og nutu góðs af nábýli við Súmera í vestri.

Hin forna borg Súsa, sem teng­ist mjög sögu Persa­veldis, er yfir­leitt talin hafa verið stofnuð af Elamítum.

Grimmir Assýríumenn 

Fyrir um 2.700 árum (eða á 8. öld fyrir upp­haf tíma­tals okkar) voru nágrannar og frændur Elamíta í norðri, Medar, búnir að taka for­yst­una meðal þjóð­anna sem byggðu Íran og töl­uðu íranskar tungur, ólíkt íbúum Mesópótamíu sem töl­uðu flestir akkadísk mál, en þau eru af semi­tískum upp­runa. 

Flest er raunar á huldu um …

Kjósa
10
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (5)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Anna Friðriksdóttir skrifaði
    5. desember 2022 10:51
    Takk Illugi. En endilega skjóttu inn f.Kr eftir tölunum, annars gæti munað 1000 árum eða meira...
    0
  • Stefán Valdemar Snævarr skrifaði
    4. desember 2022 19:09
    Prýðilegt en Illugi hefði mátt tala aðeins meira um Elamíta sem var merk menningarþjóð, skóp ritmál skömmu eftir að Súmerar sköpuðu fyrsta ritmál sem þekkt er (áhöld eru reyndar um hvort Egyptar hafi skapað sitt letur á sama tíma eða ögn seinna). Það er ögn málum blandað hvort Persaveldi hafi verið umburðarlynt, sagt hefur verið að þeir hafi fótumtroðið menningu Egypta, bannað þeim að blóta Apis nautinu heilaga. Því hafi Egyptar fagnað Alexander mikla. Medar eru dularfullir, höfuðborg þeirra hefur ekki fundist. Ekki er víst hvort Persar hafi lítið skrifað þar eð Alexander lét brenna Persepolis, sumir segja að þar hafi brunnið mikið bókasafn.
    0
    • Stefán Valdemar Snævarr skrifaði
      5. desember 2022 10:43
      Leiðrétting: á að vera "málum blandið".
      0
    • Illugi Jökulsson skrifaði
      6. desember 2022 08:41
      Rétt að ég hefði mátt sýna Elamítum meiri sóma. Og ábendingin um Egifta og Apís er út af fyrir sig rétt. Varðandi skrif Persa held ég að þó Alexander hefði brennt bókasafn hefðu fleiri heimildir varðveist ef þeir hefðu verið skrifglaðir. :)
      0
    • Stefán Valdemar Snævarr skrifaði
      6. desember 2022 13:27
      Takk Illugi, já möguleg rétt þetta með ritgleði Persa. Alla vega segir Herodotus að heldri manna sonum Persa sé ekkert annað kennt en að sitja hesta, skjóta af boga og segja sannleikann. Þú minntist á grimmd Assýriumanna, einn herkonunga þeirra, gott ef Asurnasipal, gekk að síðasta stórríki Elamíta dauðu.
      0
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Flækjusagan

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár