DNB fær milljarða sekt – Samherjamál sagt staðfesta fyrri aðfinnslur

Norska fjár­mála­eft­ir­litið hefur ákveðið að sekta norska bank­ann DNB um 400 millj­ónir norskra króna, jafn­virði um það bil 6 millj­arða íslenskra króna, vegna ára­langra bresta í eft­ir­liti og vörnum bank­ans gegn pen­inga­þvætti. Bankinn fær harða gagn­rýni frá fjár­mála­eft­ir­lit­inu, meðal ann­ars vegna eft­ir­lits með fjár­magns­flutn­ingum fyr­ir­tækja í Sam­herj­a­sam­stæð­unni.

Bankinn ætlar ekki að áfrýja sekt­inni. Á vef norska rík­is­út­varps­ins NRK er haft eftir Kjerstin Braathen for­stjóra bank­ans að gagn­rýni fjár­mála­eft­ir­lits­ins sé tekin alvar­lega, en það lætur bank­ann heyra það og segir rann­sókn sína hafa leitt í ljós að miklir ágallar hafi verið í vörnum bank­ans gegn pen­inga­þvætti um margra ára tíma­bil og að slæ­leg vinnu­brögð hvað það varðar hafi teygt sig víða um bank­ann.

Birta skýrslu um rannsókn á Samherjamálinu

Norska fjár­mála­eft­ir­litið sendir frá sér tvö skjöl í morgun, ann­ars vegar skýrslu um ákvörðun sína um sekt­ar­greiðslu bank­ans og hins vegar sér­staka skýrslu um rann­sókn sína á Sam­herj­a­mál­inu, en sú er dag­sett í byrjun des­em­ber í fyrra.

Mat fjár­mála­eft­ir­lits­ins er að þeir van­kantar sem komu í ljós í tengslum við rann­sókn­ina á Sam­herj­a­mál­inu hafi stað­fest veik­leika í vörnum DNB sem afhjúp­ast hafi í fyrri athug­unum fjár­mála­eft­ir­lits­ins á vörnum bank­ans gegn pen­inga­þvætti árin 2016 og 2018 og sömu­leiðis þeirri nýj­ustu, sem nú er sektað fyrir.

Þau brot sem voru undir í rann­sókn fjár­mála­eft­ir­lits­ins á Sam­herj­a­mál­inu eru þó sögð fyrnd og framin er eldri lög um pen­inga­þvætti voru í gildi í Noregi. Bankinn seg­ist í til­kynn­ingu vera búinn að styrkja við­brögð sín gegn pen­inga­þvætti mikið síðan.

[adspot]

Fram kemur í sekt­ar­á­kvörðun fjár­mála­eft­ir­lits­ins að sam­hliða rann­sókn þess á Sam­herj­a­mál­inu hafi norska efna­hags­brota­deildin Økokrim einnig verið að skoða málið, eins og sagt hefur verið frá í íslenskum fjöl­miðlum. Rakið er að málið hafi verið fært frá Økokrim til rík­is­sak­sókn­ara­emb­ætt­is­ins í Ósló síð­asta haust, en það var gert þar sem stjórn­andi Økokrim var van­hæfur til að fara með málið vegna fyrri starfa sinna í lög­mennsku.

Saka­málið var síðan fellt niður og ábyrgð á því færð yfir til fjár­mála­eft­ir­lits­ins þann 11. febr­úar á þessu ári. Í til­kynn­ingu sem þá var send út sagði að rann­sókn hefði ekki leitt af sér upp­lýs­ingar sem þóttu til­efni til sak­sóknar gegn ein­stak­lingum sem starfa hjá DNB né að rann­sóknin þætti lík­leg til að leiða til sekt­ar­greiðslna.

DNB fær ákúrur fyrir að skoða ekki stórar millifærslur síðla árs 2019

Saka­mála­rann­sóknin gagn­vart DNB sner­ist um að skoða hvort bank­inn hefði tekið þátt í glæp­sam­legu athæfi með því að til­kynna ekki milli­færslur Sam­herj­a­fé­lags til félags í Dúbaí til fjár­mála­eft­ir­lits­ins í Noregi sem grun­sam­legar milli­færslur. Í skýrslu fjár­mála­eft­ir­lits­ins eru veru­legar athuga­semdir gerðar, meðal ann­ars við eft­ir­lit bank­ans með háum milli­færslum sem áttu sér stað skömmu áður en Sam­herj­a­málið varð opin­bert.

„Á tíma­bil­inu rétt fyrir og rétt eftir að Sam­herj­a­málið varð opin­bert, voru háar fjár­hæðir milli­færðar á milli [tveggja ónefndra fyr­ir­tækja]. [...] Engin þess­ara milli­færslna virð­ast hafa verið rann­sak­aðar nánar,“ segir í skýrslu fjár­mál­eft­ir­lits­ins og enn­fremur segir þar að á þessum tíma­punkti hefði DNB átt að fylgj­ast sér­stak­lega með færslum til og frá kúnnum í Samherja-sam­stæð­unni og skoða hvort þær væru grun­sam­legar.[links]

DNB er stærsti banki Noregs og í 34 pró­sent eigu norska rík­is­ins. Bankinn lauk við­skipta­sam­bandi sínu við Samherja í lok árs 2019 vegna þess að stjórn­endur dótt­ur­fé­laga sjáv­ar­út­vegs­ris­ans, sem áttu reikn­inga í bank­anum, svör­uðu ekki kröfu bank­ans um frek­ari upp­lýs­ingar um starf­semi þess, milli­færslur sem það fram­kvæmdi og tengda aðila, með full­nægj­andi hætti.

DNB fór fram á upp­lýs­ing­arnar seint í nóv­em­ber 2019 í kjöl­far þess að Kveikur, Stundin, Wikileaks og Al Jazeera opin­ber­uðu við­skipta­hætti Samherja í Namibíu. Í þeirri umfjöllun var fjallað um meintar mútu­greiðslur, skatta­snið­göngu og pen­inga­þvætti. Þegar svör Sam­herj­a­sam­stæð­unnar reynd­ust ekki full­nægj­andi ákvað DNB að slíta við­skipta­sam­bandi við hana. Það var gert með bréfi sem var sent 9. des­em­ber 2019.