„Mikilvæg viðbrögð við #metoo“ – Breytingar á siðareglum samþykktar

Viðbætur við siða­reglur þing­manna voru sam­þykktar á Alþingi rétt í þessu með öllum greiddum atkvæðum.

Þings­á­lykt­un­ar­til­laga var lögð fram á Alþingi þar sem lagt var til að gerðar yrðu tvær breyt­ingar á siða­reglum fyrir alþing­is­menn. Fyrsti flutn­ings­maður var Stein­grímur J. Sig­fús­son, for­seti Alþing­is. Þverpóli­tísk sátt ríkti um málið þar sem flutn­ings­menn voru öllum flokkum.

Andrés Ingi Jónsson þing­maður Vinstri grænna segir á facebook-síðu sinni að við­bótin sé mik­il­væg við­brögð við #metoo og áskorun kvenna í stjórn­málum undir heit­inu „Í skugga valds­ins“.

Í fyrsta lagi var lagt til að nýjum staf­lið yrði bætt við sem segir að alþing­is­menn verði að leggja sig fram um að skapa í störfum sínum heil­brigt starfs­um­hverfi innan þings sem utan og hvar­vetna þar sem þeir sinna störfum sínum þar sem hafnað er hvers konar kyn­ferð­is­legri eða kyn­bund­inni áreitni, ein­elti eða annarri van­virð­andi fram­komu.

Í öðru lagi var lagt til að á eftir sjö­undu grein siða­regln­anna kæmi ný grein sem hljóði svo: „Þing­menn skulu ekki sýna öðrum þing­mönn­um, starfs­mönnum þings­ins eða gestum kyn­ferð­is­lega eða kyn­bundna áreitni, leggja þá í ein­elti eða koma fram við þá á annan van­virð­andi hátt.“

Rík sam­staða í #metoo-um­ræðu

Í grein­ar­gerð með til­lög­unni segir að fljót­lega eftir að Alþingi kom saman eftir alþing­is­kosn­ing­arnar í lok októ­ber síð­ast­lið­inn hafi karl­kyns­þing­menn komið þeirri áskorun til for­sætis­nefndar Alþingis að haldin yrði ráð­stefna í formi „rak­ara­stofu“ sem gæfi körlum og konum á þingi tæki­færi til að eiga opin­skáar sam­ræður í ljósi umræðna um kyn­ferð­is­of­beldi og áreitni innan stjórn­mál­anna.

Að beiðni Albertínu Frið­bjargar Elí­as­dóttur alþing­is­manns setti for­seti Alþingis á dag­skrá þing­fundar 19. des­em­ber 2017 sér­staka umræðu um „í skugga valds­ins: metoo“. Til and­svara var dóms­mála­ráð­herra. Þing­menn úr öllum þing­flokkum og af báðum kynjum tóku þátt í umræð­un­um. Umræðan tók til sam­fé­lags­ins alls og var ekki ein­skorðuð við stjórn­mál­in. Ræðu­menn for­dæmdu ein­róma ríkj­andi ástand og árétt­uðu mik­il­vægi þess að karl­menn hefðu frum­kvæði að bættu hug­ar­fari meðal karla og stuðl­uðu þannig að betra sam­fé­lagi. Var rík sam­staða meðal ræðu­manna um að hafna hvers konar ofríki og ofbeldi í garð kvenna.

Alþingi ekki hefð­bund­inn vinnu­staður

Í til­lög­unni segir enn fremur að Alþingi sé ekki hefð­bund­inn vinnu­staður sem sætir stjórn til­tek­ins vinnu­veit­anda og eigi vinnu­vernd­ar­lög­gjöf því ekki við um Alþingi með sama hætti og um venju­lega vinnu­staði. Þau mark­mið sem búa að baki jafn­rétt­is- og vinnu­vernd­ar­lög­gjöf, um að gera fólki kleift að sinna starfi sínu án þess að eiga á hættu að þurfa að þola kyn­ferð­is­lega áreitni og stuðla þannig að öruggu og heil­brigðu starfs­um­hverfi, eigi þó jafn vel við um alþing­is­menn, sem og starfs­menn og gesti þings­ins, og aðra. Því sé nauð­syn­legt að skýr­lega liggi fyrir hvernig eigi að fyr­ir­byggja og bregð­ast við kyn­ferð­is­legri áreitni á Alþingi ekki síður en á venju­legum vinnu­stöð­um.

„Til­gangur siða­reglna fyrir alþing­is­menn er að efla gagn­sæi í störfum alþing­is­manna og ábyrgð­ar­skyldu þeirra, svo og til­trú og traust almenn­ings á Alþingi. Í þessu felst jafn­framt að stuðla að heil­brigðu starfs­um­hverfi þjóð­kjör­inna full­trúa og um leið að þing­menn beri virð­ingu fyrir starfi sínu, sam­herjum sínum og mótherjum og öðrum, þ.m.t. þeim sem erindi eiga inn á starfs­vett­vang þeirra og gagn­vart þeim sem þing­menn eiga sam­skipti við í störfum sínum utan þings. Það er því eðli­legt og rétt­mætt, í ljósi þeirra krafna sem fram hafa kom­ið, að í siða­reglum fyrir alþing­is­menn komi fram sú meg­in­regla að þing­menn skuld­bindi sig til þess að leggja sitt af mörkum til að skapa heil­brigt starfs­um­hverfi innan þings sem utan, sem sé laust við kyn­bundna og kyn­ferð­is­lega áreitni, ein­elti og aðra ótil­hlýði­lega fram­komu. Jafn­framt að það sé skylda hvers og eins þing­manns að hafna slíku hátt­erni og að þing­menn skuli ekki sýna öðrum þing­mönn­um, starfs­mönnum þings­ins eða gestum kyn­ferð­is­lega áreitni eða ofbeldi af neinu tagi, eða aðra van­virð­andi fram­komu,“ segir í til­lög­unni.

Mark­mið breyt­ing­anna er, sam­kvæmt til­lög­unni, að það komi fram með skýrum hætti að gild­andi siða­reglum alþing­is­manna er ætlað að stuðlað að öruggu og heil­brigðu starfs­um­hverfi innan þings þar sem hvers konar áreitni, kyn­ferð­is­legri eða kyn­bund­inni, og annarri van­virð­andi fram­komu er afdrátt­ar­laust hafn­að. Jafn­framt er þá vísað til hátt­ernis þing­manns gagn­vart öðrum þing­mönn­um, starfs­mönnum Alþingis og gestum í starfi hans á Alþingi eða á vegum þess sem þjóð­kjör­ins full­trúa.