Þessi grein birtist upphaflega í Stundinni fyrir meira en 7 árum.

Ísland á krossgötum í nýju góðæri

Á Ís­landi rík­ir nú góðæri og eru ýms­ar hag­töl­ur farn­ar að minna á stöð­una á ár­un­um fyr­ir hrun. Stund­in fékk hóp sér­fræð­inga til að velta efna­hags­ástand­inu á Ís­landi fyr­ir sér og bera það sam­an við góðær­ið sem ríkti fyr­ir hrun­ið 2008. Eitt af því sem bent er á að er að stað­an á Ís­landi nú sé sumpart sam­bæri­leg við ár­in 2002 og 2003 á Ís­landi; ár­in fyr­ir hina gegnd­ar­lausu stækk­un og skuld­setn­ingu ís­lenska banka­kerf­is­ins.

Álitsgjafar Stundarinnar segja að næstu skref stjórnvalda á næstu árum muni ráða því hvort Ísland fari inn í svipað þenslutímabil og á árunum 2004 eða 2008. Mikilvægt sé að draga lærdóm af sögunni. Neysla Íslend­inga er hins vegar langt frá því að vera svipuð og hún var þá og skuldsetning þjóðarbúsins er engan veginn sambærileg. Ferða­mannagóðærið er helsta ástæðan fyrir vænkuðum hag Íslands. 

Fáum dylst sennilega að það er efnahagsleg upppsveifla á Íslandi sem kannski mætti kenna við góð­æri: Hagvöxtur á fyrstu sex mánuðum ársins var 5,2 prósent en Hagstofa Íslands hafði spáð 3,8 prósenta hagvexti fyrr á árinu. Hagvöxturinn hefur í raun ekki verið hærri á Íslandi síðan á fyrri helmingi ársins 2007 þegar hluta­bréfaverð á Íslandi fór í hæstu hæðir, íslenskan krónan var sterk og ekki sá ennþá fyrir endann á því góðæri sem ríkti þá. Atvinnuleysi mældist undir þremur prósentustigum í ágúst í sumar og aftur er farið að tala um mikilvægi búferlaflutninga fólks frá öðrum löndum til að manna störf sem byggja á ófaglærðu vinnuafli. Þá fór væntingavísitala Gallup - mæling á væntingum neytenda til atvinnu- og efnahagslífs - upp í rúmlega 107 stig í byrjun júlí og hafði ekki mælst hærri síðan fyrir hrun. Ýmislegt í samfélaginu - hagvöxturinn, væntanlegar stóriðjuframkvæmdir og vaxandi einkaneysla fólks er sumpart farið að minna á árin fyrir hrunið 2008. 

Er góðæri á íslandi? Já. Viðmælendur Stundarinnar eru flestir sammála um að það sé góð­æri á Íslandi í vissum skilningi sem byggi á öðrum stoðum en góðærið fyrir hrun sem að mestu var tekið að láni í erlendum bönkum.

Öðruvísi góðæri

Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands, segir alveg skýrt að góðærið nú sé allt öðruvísi en á árunum 2004 til 2008 og staldrar hann fyrst við uppgang ferðamannaþjónustunnar á Íslandi á undanförnum árum. „Góðærið sem er nú er frábrugðið því sem var 2004-2008 vegna þess að það byggir á mikilli eftirspurn eftir þjónustu, það er að segja ferðamannaþjónustu. Það er raunverulegt góðæri í þeim skilningi að eftirspurn eftir innlendri framleiðslu hefur aukist. Gjaldeyristekjur hafa verið mjög miklar, Seðlabankinn hefur safnað í forða og erlendar skuldir verið greiddar niður. Þetta er gagnstætt því sem var á fyrra tímabilinu þegar erlendar skuldir hrönnuðust upp og lífskjör byggðust að verulegu leyti á lántökum erlendis.“

Þá segir Stefán Broddi Guðjónsson, forstöðumaður grein­­ingar­deildar Arion banka, að stoðir „góðæris­tilfinn­ingarinnar“ nú séu aðrar en á árunum fyrir hrunið: „Enn sem komið er byggir góðæristilfinningin nú á öðrum grunni en á árinu 2007. Þá byggðist góðærið ekki á góðri afkomu útflutnings­greina, gjaldeyris­sköpun og skuldalækkun heldur á innstreymi lánsfjár, skulda­aukningu, einkaneyslu og fjárfest­ingu út á krít. Það góðæri fór fyrir lítið um 

Skráðu þig inn til að lesa

Þú færð tvær fríar áskriftargreinar í mánuði. Þú hefur síðan val um að styrkja óháða blaðamennsku með áskrift á hagstæðu verði, frá aðeins 3.390 krónum á mánuði.
Leiðbeiningar má nálgast á heimildin.is/leidbeiningar.
Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Nýtt efni

Valdbeiting og misnotkun í tilfinningasamböndum
GagnrýniEllen B.

Vald­beit­ing og mis­notk­un í til­finn­inga­sam­bönd­um

Verk­ið tal­ar beint inn í sam­tíma okk­ar og er áleit­ið inn­legg í um­ræðu vorra tíma um vald­beit­ingu og mis­notk­un í til­finn­inga­sam­bönd­um. En Marius von Mayen­burg tekst að lyfta efn­inu upp á hærra plan, skrif­ar leik­hús­fræð­ing­ur­inn og rýn­ir­inn Jakob Jóns­son.
Á Efling sér engar málsbætur?
Kjartan Broddi Bragason
Aðsent

Kjartan Broddi Bragason

Á Efl­ing sér eng­ar máls­bæt­ur?

Kjart­an Broddi Braga­son skrif­ar um kjara­deilu Efl­ing­ar við Sam­tök at­vinnu­lífs­ins og seg­ir rök Katrín­ar Ólafs­dótt­ur, dós­ents í hag­fræði, um hvað fé­lags­fólk Efl­ing­ar greið­ir fyr­ir við­ræðuslit­in ekki stand­ast skoð­un.
Krefjast þess að miðlunartillagan verði felld úr gildi
Fréttir

Krefjast þess að miðl­un­ar­til­lag­an verði felld úr gildi

Efl­ing hef­ur lagt fram stjórn­sýslukæru til fé­lags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­is­ins, þar sem þess er kraf­ist að miðl­un­ar­til­laga rík­is­sátta­semj­ara verði felld úr gildi. Ein­ung­is ein miðl­un­ar­til­laga frá embætt­inu hef­ur ver­ið felld í at­kvæða­greiðslu það sem af er öld­inni.
Telur sér hafa verið hótað: „Ég er nú búinn að hjálpa þessari fjölskyldu helling“
FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Tel­ur sér hafa ver­ið hót­að: „Ég er nú bú­inn að hjálpa þess­ari fjöl­skyldu hell­ing“

Bæj­ar­full­trúi í Ölfusi, Ása Berg­lind Hjálm­ars­dótt­ir, lýs­ir því í við­tali hvernig hún tel­ur að um­svifa­mik­ill at­hafna­mað­ur í Þor­láks­höfn hafi hót­að sér vegna gagn­rýni á hafn­ar­fram­kvæmd­ir í bæn­um. At­hafna­mað­ur­inn, Ein­ar Sig­urðs­son, hafn­ar þess­ari túlk­un Ásu Berg­lind­ar.
Lárus bankastjóri líkir dómsmálum úr bankahruninu við Covid-faraldurinn
FréttirFjármálahrunið

Lár­us banka­stjóri lík­ir dóms­mál­um úr banka­hrun­inu við Covid-far­ald­ur­inn

Lár­us Weld­ing, fyrr­ver­andi banka­stjóri Glitn­is banka fyr­ir efna­hags­hrun­ið 2008, seg­ir lík­indi með banka­hrun­inu á Ís­landi um haust­ið 2008 og Covid-far­aldr­in­um. Banka­stjór­inn fyrr­ver­andi var í við­tali í þætt­in­um Sprengisandi á Bylgj­unni.
Guðsótti og góðir siðir
Hrafnhildur Sigmarsdóttir
Pistill

Hrafnhildur Sigmarsdóttir

Guðsótti og góð­ir sið­ir

Mann­eskj­an er í dag hroka­full með ein­dæm­um. Við telj­um okk­ur trú um að við sé­um alltaf góð og gild og er­um upp­tekn­ari af því að benda á ill­gresi annarra frem­ur en að rækta eig­in garð. Líta þarf á mann­kosti sem lærða hegð­un en ekki sjálf­sögð og sjálf­gef­in per­sónu­leika­ein­kenni.
Gömlu eftirlaunalögin kostuðu ríkissjóð 888 milljónir króna í fyrra
Fréttir

Gömlu eft­ir­launa­lög­in kost­uðu rík­is­sjóð 888 millj­ón­ir króna í fyrra

Um nokk­urra ára skeið voru í gildi eft­ir­launa­lög sem færðu þing­mönn­um og sér­stak­lega ráð­herr­um auk­in eft­ir­launa­rétt­indi. Þau voru rök­studd þannig að í þeim fæl­ist hvati fyr­ir stjórn­mála­menn til að draga sig í hlé og víkja fyr­ir yngra fólki „án þess að hætta fjár­­­hags­­­legri af­komu sinn­i“.
Áhrif langvarandi togstreitu eru mikil á samfélagið
Fréttir

Áhrif langvar­andi tog­streitu eru mik­il á sam­fé­lag­ið

Fram­kvæmda­leyfi í einu yngsta ár­gljúfri heims var fellt úr gildi. Að­spurð hvort Hnútu­virkj­un í Hverf­is­fljóti sé end­an­lega úr sög­unni, seg­ir Ingi­björg Ei­ríks­dótt­ir: „Það er auð­vit­að ekk­ert bú­ið fyrr en það er bú­ið.“ Hún er formað­ur Eld­vatna – sam­taka um nátt­úru­vernd í Skaft­ár­hreppi og hef­ur ásamt hópi fólks bar­ist gegn virkj­un­inni í vel á ann­an ára­tug.
Verðbólgan heldur áfram að aukast og er orðin 9,9 prósent
Fréttir

Verð­bólg­an held­ur áfram að aukast og er orð­in 9,9 pró­sent

Verð­bólga jókst milli mán­aða og tólf mán­aða verð­bólga hafi mæl­ist nú 0,3 pró­sentu­stig­um meiri en fyr­ir mán­uði. Verð á mat­vöru hækk­aði milli mán­aða.
Ótti og eftirsjá
Ólafur Páll Jónsson
Pistill

Ólafur Páll Jónsson

Ótti og eft­ir­sjá

Hug­leið­ing­ar um hug­ann, geðs­hrær­ing­ar, ótt­ann og eft­ir­sjána.
Mannasiðir
Bíó Tvíó#222

Mannasið­ir

Andrea og Stein­dór fjalla um mynd Maríu Reyn­dal frá 2018, Mannasiði.
Vill að eldsneytisbirgðir dugi í 90 daga
Fréttir

Vill að eldsneyt­is­birgð­ir dugi í 90 daga

Ráð­herra hef­ur kynnt áform um frum­varp til laga um neyð­ar­birgð­ir eldsneyt­is í sam­ráðs­gátt stjórn­valda.

Mest lesið undanfarið ár

  • Lýsir andlegu ofbeldi fyrrverandi sem hótaði að dreifa nektarmyndum
    1
    Eigin Konur#71

    Lýs­ir and­legu of­beldi fyrr­ver­andi sem hót­aði að dreifa nekt­ar­mynd­um

    Edda Pét­urs­dótt­ir grein­ir frá and­legu of­beldi í kjöl­far sam­bands­slita þar sem hún sætti stöð­ugu áreiti frá fyrr­ver­andi kær­asta sín­um. Á fyrsta ár­inu eft­ir sam­bands­slit­in bár­ust henni fjölda tölvu­pósta og smá­skila­boða frá mann­in­um þar sem hann ým­ist lof­aði hana eða rakk­aði nið­ur, krafð­ist við­ur­kenn­ing­ar á því að hún hefði ekki ver­ið heið­ar­leg í sam­band­inu og hót­aði að birta kyn­ferð­is­leg­ar mynd­ir og mynd­bönd af henni ef hún færi ekki að vilja hans. Edda ræð­ir um reynslu sína í hlað­varps­þætt­in­um Eig­in Kon­ur í um­sjón Eddu Falak og í sam­tali við Stund­ina. Hlað­varps­þætt­irn­ir Eig­in Kon­ur verða fram­veg­is birt­ir á vef Stund­ar­inn­ar og lok­að­ir þætt­ir verða opn­ir áskrif­end­um Stund­ar­inn­ar.
  • Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
    2
    Rannsókn

    Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

    Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
  • Óttaðist fyrrverandi kærasta í tæpan áratug
    3
    Fréttir

    Ótt­að­ist fyrr­ver­andi kær­asta í tæp­an ára­tug

    Edda Pét­urs­dótt­ir seg­ist í rúm níu ár hafa lif­að við stöð­ug­an ótta um að fyrr­ver­andi kær­asti henn­ar myndi láta verða af ít­rek­uð­um hót­un­um um að dreifa kyn­ferð­is­leg­um mynd­bönd­um af henni, sem hann hafi tek­ið upp án henn­ar vit­und­ar með­an þau voru enn sam­an. Mað­ur­inn sem hún seg­ir að sé þekkt­ur á Ís­landi hafi auk þess áreitt hana með stöð­ug­um tölvu­póst­send­ing­um og smá­skila­boð­um. Hún seg­ir lög­reglu hafa latt hana frá því að til­kynna mál­ið.
  • Fylgdi móður sinni í einkaflugvél
    4
    Eigin Konur#75

    Fylgdi móð­ur sinni í einka­flug­vél

    Ragn­heið­ur er að­eins 15 ára göm­ul en hún fór með mömmu sinni til Nor­egs með einka­flug­vél að sækja bræð­ur sína. Sam­fé­lags­miðl­ar gera börn­um kleift að tjá sig op­in­ber­lega og hef­ur Ragn­heið­ur ver­ið að segja sína sögu á miðl­in­um TikT­ok. Hún tal­ar op­in­skátt um mál­ið sitt eft­ir að barna­vernd og sál­fræð­ing­ur brugð­ust henni. Hvenær leyf­um við rödd barna að heyr­ast? Í þessu við­tali seg­ir Ragn­heið­ur stutt­lega frá því sem hún er nú þeg­ar að tala um á TikT­ok og hver henn­ar upp­lif­un á ferða­lag­inu til Nor­egs var.
  • Fjölskyldan flakkaði milli hjólhýsa og hótela: Gagnrýnir að barnavernd skyldi ekki grípa fyrr inn í
    5
    Eigin Konur#82

    Fjöl­skyld­an flakk­aði milli hjól­hýsa og hót­ela: Gagn­rýn­ir að barna­vernd skyldi ekki grípa fyrr inn í

    „Ég byrj­aði alla morgna á að spyrja hvert ég ætti að koma eft­ir skóla, því mað­ur vissi aldrei hvar mað­ur myndi vera næstu nótt,“ seg­ir Guð­rún Dís sem er 19 ára. Í við­tali við Eig­in Kon­ur seg­ir hún frá upp­lif­un sinni af því að al­ast upp hjá móð­ur með áfeng­is­vanda. Hún seg­ir að líf­ið hafa breyst mjög til hins verra þeg­ar hún var 12 ára því þá hafi mamma henn­ar byrj­að að drekka. Þá hafi fjöl­skyld­an misst heim­il­ið og eft­ir það flakk­að milli hjól­hýsa og hót­ela. Guð­rún Dís vildi segja frá sinni hlið mála eft­ir að móð­ir henn­ar op­in­ber­aði sögu sína á YouTu­be. Guð­rún Dís hef­ur lok­að á öll sam­skipti við hana. Guð­rún seg­ir að þó mamma henn­ar glími við veik­indi eigi hún ekki að bera ábyrgð á henni. Hún gagn­rýn­ir starfs­fólk barna­vernd­ar fyr­ir að hafa ekki grip­ið inn í miklu fyrr. Ábyrgð­ar­mað­ur og rit­stjóri Eig­in kvenna er Edda Falak.
  • Þar sem ósýnilega fólkið býr í borginni
    6
    Viðtal

    Þar sem ósýni­lega fólk­ið býr í borg­inni

    „Þetta var ör­ugg­asti stað­ur­inn minn,“ seg­ir Alma Lind Smára­dótt­ir þeg­ar hún opn­ar inn í ruslageymslu í bíla­kjall­ara í Reykja­vík. Þarna bjó hún hluta þeirra þriggja ára sem hún þvæld­ist um göt­ur bæj­ar­ins. Borg­in sést í öðru ljósi þeg­ar hún er séð með aug­um heim­il­is­lausra, ósýni­lega fólks­ins, þeirra sem flest­ir líta fram hjá eða hrekja burt. Ít­ar­legt og einlgæt við­tal við Ölmu Lind birt­ist í 162. tölu­blaði Stund­ar­inn­ar og má lesa í heild á slóð­inni: htt­ps://stund­in.is/grein/16051/
  • Lifði af þrjú ár á götunni
    7
    Viðtal

    Lifði af þrjú ár á göt­unni

    Alma Lind Smára­dótt­ir end­aði á göt­unni eft­ir að hún missti son sinn frá sér. Þar þvæld­ist hún um í þrjú ár með sár sem náðu aldrei að gróa. Þeg­ar hún varð barns­haf­andi á ný mætti barna­vernd á fæð­ing­ar­deild­ina og fór fram á að hún myndi af­sala sér barn­inu.
  • „Hann hefur ekki beðist afsökunar“
    8
    Fréttir

    „Hann hef­ur ekki beðist af­sök­un­ar“

    Tón­list­ar­mað­ur­inn Auð­unn Lúth­ers­son, sem kall­ar sig Auð­ur, hef­ur við­ur­kennt að hafa far­ið „yf­ir mörk“ í sam­skipt­um við kon­ur. Kon­ur lýsa ágengni og meið­andi fram­komu sem hann hafi aldrei axl­að ábyrgð á.
  • Helga Sif og Gabríela Bryndís
    9
    Eigin Konur#80

    Helga Sif og Gabrí­ela Bryn­dís

    Helga Sif stíg­ur nú fram í við­tali við Eig­in kon­ur eft­ir að barns­fað­ir henn­ar birti gerð­ar­dóm í for­sjár­deilu þeirra og nafn­greindi hana og börn­in á Face­book. Helga Sif og börn­in hafa lýst and­legu og kyn­ferð­is­legu of­beldi föð­ur­ins og börn­in segj­ast hrædd við hann. Sál­fræð­ing­ar telja hann engu að síð­ur hæf­an fyr­ir dómi. Nú stend­ur til að færa 10 ára gam­alt lang­veikt barn þeirra til föð­ur­ins með lög­reglu­valdi. Gabrí­ela Bryn­dís er sál­fræð­ing­ur og einn af stofn­end­um Lífs án of­beld­is og hef­ur ver­ið Helgu til að­stoð­ar í mál­inu. Ábyrgð­ar­mað­ur og rit­stjóri Eig­in kvenna er Edda Falak.
  • Kári svarar færslu Eddu um vændiskaupanda: „Ekki verið að tala um mig“
    10
    Fréttir

    Kári svar­ar færslu Eddu um vændis­kaup­anda: „Ekki ver­ið að tala um mig“

    Kári Stef­áns­son seg­ist ekki vera mað­ur­inn sem Edda Falak vís­ar til sem vændis­kaup­anda, en seg­ist vera með tár­um yf­ir því hvernig kom­ið sé fyr­ir SÁÁ. Hann hafi ákveð­ið að hætta í stjórn sam­tak­anna vegna að­drótt­ana í sinn garð. Edda seg­ist hafa svar­að SÁÁ í hálf­kær­ingi, enda skuldi hún eng­um svör.