Boða áframhaldandi skoðun á óeðlilegum tilraunum til að hafa áhrif á kosningar

Nafnlaus áróður var áber­andi í kosn­ing­unum 2016 og 2017. Nýtt frum­varp bannar flokkum og fram­bjóð­endum þeirra að borga beint fyrir slíkan áróður, þótt eng­inn slíkur hafi orðið upp­vís af því að gera slíkt hingað til. Það voru aðrir sem borg­uðu.

Í frum­varpi um breyt­ingar á lögum um fjár­mál stjórn­mála­sam­taka og fram­bjóð­enda, sem lögð voru fram af full­trúum allra flokka á þingi í gær, er lagt til bann við stuðn­ingi slíkra við nafn­lausan kosn­inga­á­róður. Þar segir að stjórn­mála­flokkum, kjörnum full­trúum þeirra og fram­bjóð­endum, sem og fram­bjóð­endum í per­sónu­kjöri, verði gert óheim­ilt að „fjár­magna, birta eða taka þátt í birt­ingu efnis eða aug­lýs­inga í tengslum við stjórn­mála­bar­áttu nema fram komi við birt­ingu að efnið sé birt að til­stuðlan eða með þátt­töku þeirra.“

[links]Þeir sem brjóta gegn þessu munu sæta ótil­greindum sektum.

Í grein­ar­gerð sem fylgir frum­varp­inu kemur þó skýrt fram að full­trú­arnir telji bannið ein­ungis taka á hluta þess vanda­máls sem við sé að glíma og lýtur að „mögu­legum til­raunum ýmissa aðila til að hafa óeðli­leg áhrif á kosn­ingar eða draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki. Sömu vanda­mál geta komið upp þegar um er að ræða her­ferðir í þágu til­tek­inna mál­efna án þess að þær teng­ist til­teknum stjórn­mála­sam­tökum. Þessi atriði ásamt fleirum verða tekin til nán­ari skoð­unar í áfram­hald­andi vinnu af hálfu stjórn­valda.“

[adspot]Ástæða þessa hluta er ein­föld: ekk­ert hefur komið fram um að stjórn­mála­sam­tök eða fram­bjóð­endur hafi greitt fyrir starf­semi þeirra sem birtu og bjuggu til nafn­lausan kosn­inga­á­róður fyrir síð­ustu tvær kosn­ingar. Óþekktir þriðju aðilar, sem voru fjár­magn­aðir af huldu­mönnum, sáu um slíkan rekstur og slíkar birt­ingar. Boðaðar laga­breyt­ingar ná ekki með nokkrum hætti til slíkra.

Óeðlileg áhrif á kosningar

Í alþing­is­kosn­ingum árin 2016 og 2017 var nafn­laus áróður gegn ákveðnum stjórn­mála­flokkum áber­andi á sam­fé­lags­miðl­um. Í mars lögðu þing­menn fjög­urra stjórn­mála­flokka fram beiðni um skýrslu frá Katrínu Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra um aðkomu og hlut­deild huldu­að­ila í kosn­ingum til Alþing­is. Þeir vildu meðal ann­ars að kom­ist yrði að því hverjir stóðu að nafn­lausum áróðri í kringum alþing­is­kosn­ing­arnar 2016 og 2017 og kanna tengslin milli þeirra og stjórn­mála­flokk­anna sem buðu fram til Alþing­is.

Í beiðn­inni sagði að um hafi verið að ræða „rætnar og and­lýð­ræð­is­legar her­ferðir sem eng­inn vill gang­ast við. Á skömmum tíma höfðu tug­þús­undir ein­stak­linga séð og dreift umræddum mynd­böndum og áróðri á sam­fé­lags­miðlum (einkum á Facebook og YouTube) þar sem veist var að póli­tískum and­stæð­ingum í skjóli nafn­leyndar og ráð­ist að þeim per­sónu­lega með ósann­indum og skrum­skæl­ingum án þess að kjós­endum væri ljóst hverjir stæðu á bak við áróð­ur­inn. Þær síður sem mest voru áber­andi voru ann­ars vegar Face­book-­síð­urnar Kosn­ingar 2016 og Kosn­ingar 2017, sem beindu spjótum sínum að flokkum á vinstri væng stjórn­mál­anna, og hins vegar Face­book-­síðan Kosn­inga­vaktin, sem beindi spjótum sínum að hægri væng stjórn­mál­anna.

[adspot]Í skýrslu Örygg­is- og sam­vinnu­stofn­unar Evr­ópu (ÖSE) í kjöl­far alþing­is­kosn­ing­anna árið 2017 kom m.a. fram að umboð eft­ir­lits­að­ila til eft­ir­lits með ólög­mætum og nafn­lausum kosn­inga­á­róðri á net­miðlum væri ófull­nægj­andi. Athuga­semdir ÖSE eru alvar­legar og renna stoðum undir mik­il­vægi þess­arar skýrslu­beiðn­i.“

Ekkert hægt að skoða fortíðina

For­sæt­is­ráð­herra skil­aði umræddri skýrslu í júní síð­ast­liðnum. Nið­ur­staða hennar var að ekk­ert lægi fyrir um það hvaða huldu­að­ilar stóðu að nafn­lausum áróðri í kringum alþing­is­­kosn­­ing­­arnar 2016 og 2017 og ekk­ert lægi fyrir hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta eft­ir­liti Rík­is­end­ur­skoð­unar hafi „staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.“ Þá væri vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast fyrir um hverjir standi á bak við þær.

Því telja stjórn­völd sig ekki hafa neina heim­ild, né nein úrræði, til að rann­saka eða skýra það sem í frum­varp­inu sem var lagt fram í gær er kallað mögu­legar til­raunir „ýmissa aðila til að hafa óeðli­leg áhrif á kosn­ingar eða draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki.“

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

3
Viðtal

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífs­hættu­legan með­göngu­sjúk­dóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragn­ars­dóttir nær dauða en lífi á skurð­ar­borði Land­spít­al­ans eftir alvar­legt til­felli með­göngu­eitr­unar. Íslenskur vís­inda­maður í Banda­ríkj­unum, Jóhann Elí Guð­jóns­son húð­læknir, leiðir braut­ryðj­andi rann­sóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúk­dóm­ur­inn kemur fram. Hann telur mögu­legt að þróa lyf við sjúk­dómnum sem bjargað gæti manns­lífum.
5
Viðtal

Ást­leysið er sárt

Nánd er nær­ing, nauð­syn­leg eins og matur. Tæpur helm­ingur fólks elst upp í óör­uggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ást­ar­sam­böndum á full­orð­ins­árum, jafn­vel ógnað heilsu, enda er „tengsla­myndun ein af grunn­for­sendum far­sældar“, að sögn klíníska sál­fræð­ings­ins Guð­brands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ást­ina í öllum sínum myndum.

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið undanfarið ár