„Ég er bara manneskja sem sest niður og talar við fólk“

Hvað varð til þess að streym­isveita, sem hefur fyrst og fremst lagt áherslu á tón­list, þurfti að grípa til ráð­staf­ana vegna ásak­ana um að ýta undir dreif­ingu fals­frétta og upp­lýs­inga­óreiðu?

Svarið, í mjög stuttu máli, er Joe Rogan.

Rogan heldur úti einu vin­sælasta hlað­varpi í heimi, The Joe Rogan Experience. Þætt­irnir eru á sam­tals­formi og segir Rogan að mark­mið hans sé að halda uppi fjöl­breyttri umræðu og leyfa ólíkum röddum að heyr­ast.

[adspot]Í des­em­ber skrif­uðu 270 banda­rískir læknar og vís­inda­menn undir opið bréf til Spotify undir yfir­skrift­inni „Ákall frá hnatt­rænu sam­fé­lagi lækna- og vís­inda­manna til að sporna gegn upp­lýs­inga­óreiðu“.

Í bréf­inu er meðal ann­ars vísað í við­tal Rogan við lækn­inn Robert Malone sem lýsir yfir efa­semdum um bólu­setn­ingu gegn COVID-19. Malone kom meðal ann­ars að þróun mRNA-tækn­innar sem notuð var við fram­leiðslu bólefna gegn COVID-19. Sjálfur hefur hann talað um sig sem „upp­finn­inga­mann mRNA-bólu­efn­anna“ en talar á sama tíma gegn bólu­setn­ingum og hefur varað við bólu­setn­ingu barna. Aðgangi Malone á Twitter var eytt eftir að hann setti fram mis­vísandi upp­lýs­ingar um bólu­setn­ingar gegn COVID-19. Malone nýtur mik­ils fylgis hjá þeim sem eru á móti bólu­setn­ingum og hefur hann komið fram á fjöl­mennum mót­mælum þeirra sem eru á móti bólu­setn­ingu.

Neil Young setti Spotify afarkosti

Stjórn­endur Spotify brugð­ust ekki sér­stak­lega við bréf­inu fyrr en tón­list­ar­mað­ur­inn Neil Young krafð­ist þess í síð­ustu viku að tón­list hans yrði fjar­lægð af Spotify sökum falskra upp­lýs­inga um bólu­efni sem Rogan dreifði í hlað­varpi sínu. Young sagði valið standa á milli hans eða Rogan. Spotify valdi Rogan og tón­list Young hefur verið fjar­lægð af Spotify. Í yfir­lýs­ingu frá veit­unni segir að Young sé hins vegar alltaf vel­kom­inn aftur. Fleiri tón­list­ar­menn hafa fylgt for­dæmi Young, þar á meðal Joni Mitchell. Auk þess hafa þó nokkrir stjórn­endur hlað­varpa ákveðið að leita á önnur mið.

Mynd: EPA

Spotify kom inn á mark­að­inn fyrst og fremst sem streym­isveita fyrir tón­list en hefur und­an­farið einnig ein­beitt sér að hlað­vörpum. Þannig jókst hlut­deild Spotify sem hlað­varpsveita í Banda­ríkj­unum úr 19 pró­sentum í 25 pró­sent milli áranna 2019 og 2020 og tók þar með fram úr Apple sem vin­sælasta hlað­varpsveitan og er orðin leið­andi bæði sem tón­listar- og hlað­varpsveita á heims­vísu, með 31 pró­sent hlut­deild.

Daniel Ek, fram­kvæmda­stjóri Spotify, hefur lofað bót og betrun og ætlar fyr­ir­tækið að vinna að því að koma í veg fyrir upp­lýs­inga­óreiðu í tengslum við umfjöllun á COVID-19 á miðl­inum. Hann segir ótíma­bært að meta áhrif atburða síð­ustu daga. Hvað sem því líður hefur dregið úr fjölgun not­enda Spotify síð­asta árs­fjórð­ung. Þá tóku hluta­bréf Spotify dýfu í síð­ustu viku eftir sam­skipti Young og stjórn­enda fyr­ir­tæk­is­ins.

„Venju­lega þegar ágrein­ings­mál hafa komið upp eru áhrif þess mæld í mán­uðum, ekki dögum,“ segir Ek, sem er til­tölu­lega rólegur yfir öllu saman. Umræðan hefur þó leitt til þess að tón­listar- og hlað­varps­not­endur íhugi hvaða kostir eru í boði. Apple Music er næst stærsta hlað­varpsveitan á eftir Spotify en aðrir mögu­leikar líkt og YouTube Music, Amazon Music og Tidal hafa verið nefndar sem ákjós­an­legir kostir.+

Uppistand, Fear Factor, UFC og hlaðvarp

En aftur að Joe Rogan. Hver er þessi maður og af hverju er hann svona vin­sæll?

Joe Rogan er 55 ára Banda­ríkja­maður, fæddur og upp­al­inn í New Jersey.. Hann reyndi fyrir sér sem uppi­stand­ari og leik­ari á 9. og 10. ára­tugnum og fljót­lega eftir alda­mótin bauðst honum staða sem íþrótta­skýr­andi hjá bar­daga­sam­tök­unum UFC.

Rogan fór meðal ann­ars með hlut­verk í gam­an­þátt­unum NewsRadio en hann er lík­lega þekkt­ari fyrir þátta­stjórn í Fear Factor, raun­veru­leika­þátt þar sem kepp­endur tók­ust á við mis ógeð­felldar þrautir og horfð­ust margir hverjir í augu við sinn mesta ótta. Þætt­irnir voru sýndir á árunum 2001 til 2006 og nutu mik­illa vin­sælda, ekki síst hér á landi. Eftir að Fear Factor-ævin­týr­inu lauk sneri Rogan sér aftur að uppi­stand­inu.

Upphaf hlað­varps­ins má að hluta til rekja til til­komu iPod-sins sem kom fyrst fram á sjón­ar­sviðið árið 2001. Nafnið, „podcast“ er einmitt sam­suða af orð­unum „ipod“ og „broadcast“. Fyrsta hlað­varpsveitan, Libsyn.com, tók til starfa í lok októ­ber 2004. Vin­sældir hlað­varps­þátta juk­ust jafn og þétt og ákvað Rogan að hoppa á vagn­inn í ágúst 2010. „The Joe Rogan Experience“ nutu strax strax mik­illa vin­sælda og í októ­ber 2015 var þátt­unum halað niður yfir 16 millj­ónum sinnum í mán­uði. Í dag hlusta að með­al­tali 11 millj­ónir á hvern þátt.

Spotify keypti rétt­inn af hlað­varpi Rogan árið 2020 og eru þættir hans því aðeins aðgengi­legir þar. Kaup­verðið var 100 millj­ónir doll­arar, eða um 13 millj­arðar króna. Í dag eru þætt­irnir um 1.770 tals­ins, auk ýmis konar auka­efnis.

Segist ekki reyna að vera umdeildur en vill leyfa ólíkum sjónarmiðum að heyrast

Í þátt­unum ræðir Rogan við alls konar fólk sem er með sér­fræði­þekk­ingu á ýmsum sviðum. Hlað­varps­formið gerir Rogan kleift að stýra lengd hvers þáttar að vild. Flestir eru um klukku­stund að lengd en dæmi eru um allt að þriggja klukku­stunda langa þætti, til að mynda við Elon Musk, for­stjóra Tesla, þar sem Rogan rétti Musk jónu sem hann þáði með þökkum. Rogan var gagn­rýndur af fjöl­miðlum fyrir fram­kom­una, sem og fyrir að spyrja ekki gagn­rýn­inna spurn­inga og leyfa Musk að gaspra um það sem hann vildi.

En það er einmitt á því sem vin­sældir Rogan byggja á: Að leyfa við­mæl­endum sínum að tjá sig nær hömlu­laust. „Ég er bara mann­eskja sem sest niður og talar við fólk,“ segir Rogan í yfir­lýs­ingu vegna atburða síð­ustu vikna sem hann birti á Instagramí vik­unni. Rogan telur að við­tals­formið, það er sam­tal milli tveggja ein­stak­linga, sé einmitt það sem er heill­andi við þætti hans. Þætt­irnir byrj­uðu sem sak­laust spjall milli vina sem vildu bara hafa gaman að sögn Rogan, sem bjóst ekki við vin­sæld­unum.

Eftir umræð­una Rogan hafi gefið Malone kost á að dreifa sam­sær­is­kenn­ingum um COVID-19 lof­aði Rogan að end­ur­skoða hvernig hann ber sig að við vinnslu þátt­anna. Meðal þess sem hyggst breyta er að ræða við fleiri sér­fræð­ingu á ýmsum sviðum, sér­stak­lega eftir að hann ræðir við fólk sem hefur umdeildar skoð­anir.

„Geri ég ein­hvern tím­ann eitt­hvað rangt? Klárlega, en þegar ég geri mis­tök reyni ég að leið­rétta þau því ég hef áhuga á að kom­ast að sann­leik­anum,“ segir Rogan í yfir­lýs­ingu sinni á Instagram. „Ég hef ekki áhuga á að tala við fólk með eins­leit sjón­ar­mið.“

Rogan seg­ist ætla að gera sitt besta til að bæta heim­ilda­öflun sína, sér­stak­lega þegar kemur að umdeildum við­fangs­efnum. „Ég er ekki að reyna að dreifa fals­fréttum, ég er ekki að reyna að vera umdeildur,“ segir Rogan í yfir­lýs­ingu sinni á Instagram. „Ef ég móðg­aði ykkur biðst ég afsök­unar, en ef þið eruð hrifin af hlað­varp­inu vil ég þakka ykkur.“