Þeir sem eiga peningalegar eignir gætu þurft að borga brúsann fyrir COVID-19

„Eftir far­sótt­ina mun hag­vöxtur aukast og atvinnu­leysi minnka við lægri vexti en áður, meira pen­inga­magn í umferð og halla­rekstur rík­is­sjóðs sem skuldar meira en í upp­hafi far­sótt­ar­innar. Afleið­ingin gæti orðið vax­andi verð­bólga á Vest­ur­löndum sem seðla­bankar gætu átt í erf­ið­leikum með að bregð­ast við. Verð­bólga myndi nú, eins og ára­tug­ina eftir síð­ari heims­styrj­öld í Banda­ríkj­unum, lækka hlut­fall opin­berra skulda og VLF. Þeir sem skulda myndu hagn­ast svo lengi sem verð­bólgan kæmi ekki að fullu fram í hærri nafn­vöxtum og þeir sem eiga pen­inga­legar eignir borga brús­ann fyrir COVID-19.“

Þetta segir Gylfi Zoega, pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands, í grein sem birt­ist í síð­ustu útgáfu Vís­bend­ingar, sem kom út í lok síð­ustu viku.

Greinin ber fyr­ir­sögn­ina „COVID-19 og eft­ir­málin“. Þar segir Gylfi að ekki sé auð­velt að sjá út úr þeirri far­sótt sem nú herji á heims­byggð­ina og að fyllsta ástæða sé til þess að hafa áhyggjur af næstu mán­uðum, miklu atvinnu­leysi og gjald­þrotum fyr­ir­tækja. „En ein­hvern tíma, og kannski fyrr en margir ótt­ast, mun far­sóttin taka enda og fólk geta ótta­laust sótt vinnu, keypt þjón­ustu og ferð­ast til ann­arra landa. Þá mun hið mikla fram­boðs­á­fall COVID-19 heyra sög­unni til og þjóðum heims­ins verða létt, bjart­sýni aftur ríkj­andi. En hvernig verður það hag­kerfi sem þá mun vaxa aftur eftir áföll lið­inna mán­aða?,“ spyr Gylfi í grein­inni.

Æskilegt að áætlun sé til staðar

Fyrir liggi að hag­vöxtur muni aukast að far­sótt lok­inni og atvinnu­lausi drag­ast saman. Það verði gert í lægra vaxtaum­hverfi en áður sem þó inni­heldur meira pen­inga­magn í umferð og rík­is­sjóð í halla­rekstri sem mun skulda meira en við upp­haf far­sótt­ar­innar. Þetta gæti leitt til vax­andi verð­bólgu á Vest­ur­löndum með þeim afleið­ingum að þeir sem skulda hagn­ast, svo lengi sem að verð­bólgan kemur ekki að fullu fram í hærri nafn­vöxtum, og þeir sem eiga pen­inga­legar eignir sitji þá uppi með að borga kostn­að­inn af COVID-19.

[adspot]Gylfi segir að Ísland sé í betri stöðu til að takast á við eft­ir­leik­inn en flest stóru ríkin í heim­inum.

Skulda­staða hins opin­bera sé góð, alla­vega enn sem komið er, nafn­vextir jákvæðir og hag­kerfið hefur orðið fyrir minna höggi á fram­boðs­hlið – fólk getur mætt til vinnu og keypt sér þjón­ustu – vegna árang­urs­ríkra sótt­varna. „Lágir nafn­vextir og nei­kvæðir raun­vextir örva nú þegar inn­lenda eft­ir­spurn, erlendir ferða­menn munu aftur venja komur sínar hingað og halla­rekstur rík­is­sjóðs kynda enn meira undir inn­lendri eft­ir­spurn í kjöl­far far­sótt­ar­innar. Við þessar aðstæður, vax­andi atvinnu og mögu­lega óróa á vinnu­mark­aði er æski­legt að gerð hafi verið áætlun um hvernig og hvenær halla­rekstri rík­is­sjóðs verði snúið við og vextir hækk­aðir í takt við vax­andi hag­vöxt.“

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.