Vaxtalækkanir hafa margskonar áhrif á íbúðamarkað

Áhrif vaxta­lækk­ana hafa gert vart við sig á íbúða­mark­aði en vextir á íbúða­lánum hafa víð­ast hvar lækkað og eru orðnir mjög lágir, sögu­lega séð. Þetta hefur það í för með sér að greiðslu­byrði af lánum lækkar og þar með aukast ráð­stöf­un­ar­tekjur heim­ila. Lægri vextir geta einnig aukið svig­rúm fólks til fast­eigna­kaupa, þar sem hægt er að taka hærra lán en ella án þess að greiðslu­byrði auk­ist.

Þetta skrifar Una Jóns­dóttir, hag­fræð­ingur í Hag­fræði­deild Lands­bank­ans, í grein­inni „Íbúða­mark­aður á tímum heims­far­ald­urs – Vaxta­lækk­anir og nokkuð óvænt hækkun íbúða­verðs“ sem birt­ist í nýj­ustu Vís­bend­ingu.

Hún segir að slíkt geti skapað þrýst­ing til hækk­unar hús­næð­is­verðs. Vaxta­lækk­anir geti því haft margs­konar áhrif á íbúða­markað. Lækkað greiðslu­byrði og bætt fjár­hags­stöðu heim­il­anna til skemmri tíma, en aftur á móti hækkað hús­næð­is­verð til lengri tíma litið.

„Gera hefði mátt ráð fyrir því að aukið atvinnu­leysi, versn­andi efna­hags­horfur og almenn óvissa myndi draga úr við­skiptum með íbúð­ar­hús­næði og verð­hækk­anir yrðu litlar sem engar út þetta ár. Nýjustu tölur frá maí­mán­uði bera þess hins vegar merki að íbúða­mark­aður sé nokkuð líf­legur. Verð hækk­aði um 0,8 pró­sent milli mán­aða á höf­uð­borg­ar­svæð­inu sem er mesta hækkun milli mán­aða síðan í nóv­em­ber 2018. Í apríl stóð verð hins vegar í stað og í mars var hækk­unin aðeins 0,1 pró­sent frá fyrri mán­uði.

Gera má ráð fyrir því að vaxta­lækk­anir hafi ýtt undir eft­ir­spurn og komið í veg fyrir það að mark­að­ur­inn færi í algjört frost með litlum sem engum hreyf­ingum á nafn­verði milli mán­aða og auknum líkum á raun­verðs­lækk­unum,“ skrifar hún.

Una segir að ef litið sé til breyt­inga á hús­næð­isliðnum í mæl­ingum Hag­stof­unnar á vísi­tölu neyslu­verðs sjá­ist áhrif vaxta­breyt­inga glögg­lega. „Í júní hækk­aði hús­næð­islið­ur­inn reiknuð húsa­leiga, sem end­ur­speglar útgjöld hús­næð­is­eig­enda, um 0,37 pró­sent milli mán­aða. Vísitala mark­aðs­verðs hús­næðis, sem fangar breyt­ingar á hús­næð­is­verði, hækk­aði hins vegar um 0,89% milli mán­aða. Mis­mun­ur­inn skýrist af lægri vöxtum, sem vógu 0,52 pró­sentu­stigum til lækk­unar í júní. Haldi verð­hækk­anir áfram á hús­næð­is­mark­aði munu áhrifin af vaxta­lækk­unum, að óbreyttu, vega minna og verð­bólga gæti orðið meiri. Fylgjast þarf því vel með þess­ari þróun á næstu mán­uðum og er við­búið að frek­ari hækk­anir íbúða­verðs kunna að hafa áhrif á verð­bólgu sem aftur dregur úr líkum á áfram­hald­andi vaxta­lækk­unum.“

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.