Skilgreiningu vantar á „nýjum hagkvæmum“ íbúðum

Ekki hefur enn verið útfært end­an­lega hvernig hag­kvæmar íbúðir verða skil­greindar af Húsnæðis- og mann­virkja­stofnun en eitt af skil­yrðum fyrir hlut­deild­ar­láni er að keypt sé ný íbúð sem sam­þykkt hafi verið sem hag­kvæm íbúð. Þetta kemur fram í svari Rúnar Knúts­dóttur, lög­fræð­ings hjá Húsnæðis- og mann­virkja­stofnun, við fyr­ir­spurn Kjarnans.

Ásmundur Einar Daðason, félags- og barna­mála­ráð­herra, hefur lagt fram frum­varp á Alþingi um breyt­ingu á lögum um hús­næð­is­mál. Í frum­varp­inu eru svokölluð hlut­deild­ar­lán kynnt til sög­unnar. Hlut­deild­ar­lánin voru kynnt í gær í húsa­kynnum Húsnæðis- og mann­virkja­stofn­unar.

Frum­varpið veitir Húsnæðis- og mann­virkja­stofnun heim­ild til að veita fyrstu kaup­endum sem hafa tekjur undir ákveðnum við­mið­un­ar­mörkum hlut­deild­ar­lán. Lánin geta numið allt að 20 pró­sentum af kaup­verði hús­næðis. Þau bera enga vexti og ekki er borgað af lán­inu fyrr en íbúð er seld. Hámarks­láns­tími hlut­deild­ar­lána er 25 ár og að þeim tíma liðnum skal end­ur­greiða rík­inu lánið hafi íbúðin ekki verið seld.

Einungis lánað fyrir kaupum á nýjum hagkvæmum íbúðum

Hlut­deild­ar­lánin eru ein­ungis veitt fyrir kaupum á ákveð­inni teg­und íbúða eins og fram kemur í laga­frum­varp­inu: „Aðeins er lánað fyrir nýjum íbúðum sem hafa verið sam­þykktar af Húsnæðis- og mann­virkja­stofnun sem hag­kvæmar íbúðir á grund­velli samn­ings bygg­ing­ar­að­il­ans við stofn­un­ina. Með hag­kvæmum íbúðum sam­kvæmt ákvæði þessu er meðal ann­ars átt við íbúðir sem upp­fylla stærðar- og verð­mörk sam­kvæmt reglu­gerð sem ráð­herra setur og íbúðir sem taka mið af her­bergja­fjölda miðað við fjöl­skyldu­stærð.“

Líkt og áður segir á enn eftir að útfæra hvernig hag­kvæmar íbúðir verða skil­greindar nákvæm­lega. Í svari við fyr­ir­spurn Kjarnans segir Rún það verða gert að höfðu sam­ráði við Húsnæðis- og mann­virkja­stofnun, Samtök iðn­að­ar­ins og bygg­ing­ar­að­ila.

„Stefnt er að því að horfa frekar á fjöl­skyldu­stærðir og hag­kvæmni því fremur skil­greind út frá hámarks­verði m.v. her­bergja­fjölda heldur en fer­metra­stærð,“ segir í svari Rúnar. Þannig gef­ist hönn­uðum og bygg­ing­ar­að­ilum aukið svig­rúm til nýsköp­unar.

Gert er ráð fyrir að hagkvæmar íbúðir verði 340 til 710 á ári

Spurð um hver fjöldi og hlut­deild hag­kvæmra íbúða á mark­aðnum gæti orðið segir Rún það ráð­ast af því hvaða við­mið séu notuð. Hún bendir á grein­ar­gerð frum­varps­ins í því sam­hengi. Í grein­ar­gerð­inni kemur fram að áætl­aður fjöldi hag­kvæmra íbúða á næstu árum liggi á bil­inu 340 til 710 íbúðir á ári. Í þeim tölum er gert ráð fyrir að hlut­fall hag­kvæmra nýrra íbúða af heild­ar­fram­boði sé á bil­inu 18 til 26 pró­sent.

Í grein­ar­gerð frum­varps­ins kemur einnig fram að heild­ar­fram­boð nýrra íbúða árið 2018 hafi verið 1.520 íbúðir og af þeim megi flokka 18 pró­sent, alls 280 íbúðir, sem hag­kvæmar. Í þessum tölum eru nýjar íbúðir í póst­núm­er­inu 101 und­an­skildar því þær eru of dýrar til að flokk­ast sem hag­kvæmar íbúðir. Í áætl­un­inni er gert ráð fyrir að árlegt fram­boð nýrra íbúða muni aukast um 20 til 80 pró­sent miðað við árið 2018.

„Lík­leg­ast er þó að umfangið verði um það bil 3,7 millj­arðar kr. á ári, eða rétt rúmar 400 lán,“ segir enn fremur í grein­ar­gerð frum­varps­ins.