Leyst upp eftir dauðann

Nú geta Bretar valið um annað en að láta ýmist grafa sig eða brenna eftir dauð­ann, en ný aðferð við að með­höndla lík var lög­leidd í Bret­landi fyrr í sumar. Hún felst í því að lík eru leyst upp í efna­blönd­uðu vatni, sem nær 160 gráðu hita, í þrýstitanki sem sér­stak­lega er hann­aður til verks­ins.

Eftir að lík­am­inn hefur mallað í þrjá til fjóra tíma í efna­blönd­unni standa eftir ber beinin, sem eru mulin og afhent aðstand­endum í duft­keri. Lík­ams­leifa­blönd­unni er hins vegar veitt í frá­rennsli.

Þessi aðferð er ekki ný af nál­inni, en hún hefur þegar verið lög­leidd í mörgum ríkjum Banda­ríkj­anna, í Kanada og í Suður-Afríku, auk þess sem nefna má að norska þingið réðst í laga­breyt­ingar í fyrra til þess að heim­ila til­raunir með aðferð­ina.

Notkun upp­lausn­ar­að­ferð­ar­innar er þó ekki útbreidd og vit­neskja um hana virð­ist það ekki heldur, þó að aðeins hafi verið fjallað um aðferð­ina í fjöl­miðlum. Það vakti til dæmis nokkra athygli fjöl­miðla er aðferðin var notuð við útför suður-afríska bisk­ups­ins Desmonds Tutu í upp­hafi síð­asta árs. Hann hafði haft þá ósk við dauða sinn að gengið yrði frá jarð­neskum leifum hans á eins umhverf­is­vænan hátt og hægt væri.

Talsmenn þess­arar aðferðar við með­höndlun jarð­neskra leifa hafa einmitt bent á að þetta sé umhverf­is­vænna en lík­brennsla, þar sem minni orku þurfi til að „sjóða“ en brenna lík, auk þess sem engar gróð­ur­húsa­loft­teg­undir losni út í and­rúms­loftið þegar lík eru leyst upp í vatni.

Í frétt breska blaðs­ins Guardian var sagt frá því að í skoð­ana­könnun sem gerð var meðal bresks almenn­ings sögð­ust nær engir svar­endur þekkja til þess­arar aðferðar, en heil 29 pró­sent sögðu, eftir að hafa fengið kynn­ingu á henni, að þeir myndu velja að láta leysa sig upp ef sá kostur væri fyrir hendi.

Kom af fjöllum á bálstofunni

Heim­ildin ákvað að hafa sam­band á bál­stof­una sem Kirkju­garðar Reykja­vík­ur­pró­fasts­dæmis reka í Foss­vog­inum og athuga hvort þar væri ein­hver vit­neskja um þessa aðferð. Svo reynd­ist ekki vera, en María Bene­dikts­dóttir, umsjón­ar­maður bál­stof­unnar, sagði blaða­manni að hún kæmi alveg af fjöllum. 

„Ég hef bara ekk­ert heyrt um þetta, svo þú ert alveg að segja mér nýjar fréttir,“ sagði hún, en nefndi þó að henni þætti áhuga­vert að heyra af upp­lausn­ar­að­ferð­inni.

Í Foss­vog­inum er hins vegar ein­ungis verið að brenna.

„Við brennum bara alla hér í ofn­inum hjá okkur, í kistu og inn í ofn,“ segir María og bætir við að mikil aukn­ing hafi orðið á bálförum und­an­farin ár, en hlut­fall bálfara er nú orðið um 60 pró­sent á móti kistu­gröfum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. 

BálstofaLík­brennslu­ofn í Fossvogi. Það tekur á bil­inu eina til tvær klukku­stundir að brenna hvert lík, ásamt kistu.

Mynd: Kirkju­garðar Reykja­vík­ur­pró­fasts­dæma

„Þetta hefur verið rosa­lega mikil aukn­ing og fer bara vax­andi,“ segir María, sem reiknar með því að fólk kjósi bálfarir sökum þess að þá taki gröfin minna pláss og aðferðin sé umhverf­is­vænni.

„Síðasta ár voru 1.107 brennslur og þar áður voru níu­hund­ruð og eitt­hvað. Það verður svo pott­þétt enn meira í ár, árið hefur farið vel af stað. Þetta er alltaf að aukast, það er nóg að gera hjá mér, það vantar ekki. Það vantar eig­in­lega bara meiri vinnu­tíma, við erum að brenna svona 5-6 á dag,“ segir María Bene­dikts­dóttir, á bál­stof­unni í Fossvogi.

Fyrsta bálförin á Íslandi fór fram 31. júlí árið 1948, er dr. Gunn­laugur Claessen var brenndur. Gunn­laugur hafði verið framá­maður varð­andi bálfarir á Íslandi og var til dæmis fyrsti for­maður Bálfar­ar­fé­lags Íslands, sem stofnað var árið 1934. Hann lést rúmri viku áður en bál­stofan var vígð.