Fara vextir núna „að húrra niður“?

„Það er það sem ég býst við, að verð­bólga muni hjaðna hratt,“ sagði Þórarinn G. Pét­urs­son vara­seðla­banka­stjóri við kynn­ingu á vaxta­á­kvörðun seðla­bank­ans í morgun. Þar var kynnt óvænt 0,25% stýri­vaxta­lækkun þrátt fyrir háa verð­bólgu, sem kemur til vegna þess sem pen­inga­stefnu­nefndin kallar „raun­veru­lega kólnun í kerf­inu“. Þessar slæmu fréttir fyrir hag­kerfi Íslands gætu á móti opnað á mögu­leik­ann á að veru­leiki hús­næð­is­eig­enda batni til muna næsta árið.

Á fund­inum gekkst Þórarinn við því að það væri „alveg hörmu­legt“ að verð­bólga hefði verið yfir 2,5% við­miði bank­ans í fimm ár. 

„Er þetta ásætt­an­legur tími? Auðvitað ekki. Fimm ár eru nátt­úr­lega … Þetta er alveg hörmu­legt. Það end­ur­spegl­ast því að við erum með yfir sjö pró­sent vexti: Önnur lönd eru með vexti í ein­hverju tvö, þrjú, mesta lagi fjögur pró­sent. Það er þá birt­inga­mynd yfir því að við erum frekar súr yfir þessu,“ sagði hann, en stýri­vextir eru nú 7,25%.

Vegna vaxta­hækk­ana Seðla­bank­ans síð­ustu ár hafa óverð­tryggðir hús­næð­is­lána­vextir farið vel yfir 10 pró­sent í sumum til­fellum, sem hefur leitt til þess að lang­flest ný hús­næð­is­lán hafa verið verð­tryggð.

Hagkerfið kólnar

Þórarinn G. Pét­urs­son Vara­seðla­banka­stjóri pen­inga­stefnu varar við því að treysta á að vextir húrri niður, en það sé þó mögu­legt.

Mynd: Golli

Vegna ýmissa áfalla í hag­kerfi Íslands er nú kólnun yfir­vof­andi, sem mun þýða minni hag­vöxtur en á móti lægri verð­bólga, sem getur leitt til örrar vaxta­lækk­unar hjá Seðla­bank­anum. Horfur um hag­vöxt hafa verið „færðar niður um tvær pró­sentur í heild“ í ár og næsta ári, sagði Þórarinn og bætti við að „atvinnu­leysi [verði] hálfu pró­sentu meiri á næsta ári og ári þar á eftir.“

Aukið atvinnu­leysi og kólnun almennt leiðir til þess að „um mitt næsta ár er verð­bólgan hálfu pró­sentu minni en við spáðum í ágúst,“ sagði Þórarinn.

Eins og Heim­ildin fjall­aði um í morgun leiðir þetta til þess að ver­tryggð lán verða hag­stæð­ari en áður. Þau hafa verið ódýr­ari en óverð­tryggð lán frá árinu 2023.