Alþingi veitti 20 nýjum Íslend­ingum rík­is­borg­ara­rétt í gær, en hægt er að sækja um slíkan rétt til alls­herjar- og mennta­mála­nefndar. Alls bár­ust nefnd­inni 127 umsóknir og hún lagði til að umsækj­endum á 18 þeirra yrði veittur rík­is­borg­ara­réttur að þessu sinni auk barna tveggja barna umsækj­enda. 

Á meðal þeirra sem fengu rík­is­borg­ara­rétt var Noorina Khalikyar, afganskur læknir sem flúði Kabúl eftir valda­töku Talíbana árið 2021, en eftir hana voru konur sviptar flestum mann­rétt­indum og tæki­færum sem talin eru sjálf­sögð víða í hinum vest­ræna heimi. Noorina fór fyrst til Rúmeníu en fékk engin tæki­færi og í við­tali við Heim­ild­ina í byrjun nóv­em­ber sagð­ist hún: „Ég hefði dáið einu sinni í Afganistan ef þeir hefðu komið og drepið mig þar. En í Rúmeníu dó ég dag­lega.“ Hún sagð­ist hafa fengið kaldar kveðjur frá Rúmenum sem hleyptu henni ekki inn í sam­fé­lagið. „Mig lang­aði að enda líf mitt því ég sá engan til­gang í því að berj­ast áfram.“

Í maí síð­ast­liðnum kom hún til Íslands. Eitt af hennar fyrstu verkum var að fara í Krónuna að kaupa sér í mat­inn. „Ég bað konu um aðstoð, ég vissi ekki hvaða jógúrt ég ætti að velja. Konan sagði: Velkomin til Íslands! Hvernig get ég hjálpað þér?“ rifjar Noorina upp með bros á vör. Hún varð strax hrifin af land­inu og þakk­lát fyrir það hve vel Íslend­ingar tóku henni. 

„Ísland er von um nýtt líf, nýtt upp­haf. Ísland er lognið sem ég þurfti eftir þrumu­veðrið sem ég var stödd í. Hér á ég tæki­færi á að end­ur­fæð­ast, eign­ast nýtt líf í góðu sam­fé­lagi með góðu fólki. Þess vegna sótti ég um alþjóð­lega vernd.“ 

Þeirri beiðni var hins vegar hafnað á þeim grund­velli að hún væri með stöðu flótta­manns í Rúmeníu.

Ingibjörg Sólrún aðstoðaði

Noorina kynnt­ist svo Ingi­björgu Sólrúnu Gísla­dóttur, fyrr­ver­andi for­manni Sam­fylk­ing­ar­innar, borg­ar­stjóra og utan­rík­is­ráð­herra. Hún hjálp­aði henni með mál sitt á meðan að beðið var nið­ur­stöðu hjá kæru­nefnd útlend­inga­mála, en Ingi­björg bjó og starf­aði í tvö ár í Afganistan á vegum UN Women.

Í við­tal­inu við Heim­ild­ina í nóv­em­ber sagði Noorina: „Ef ég fæ að vera hér vona ég að ég geti klárað sér­námið mitt, ég veit að hér vantar lækna og von­andi get ég hjálpað til við það. Ég get séð svo fal­lega fram­tíð hér því þetta er land kvenna.“

Nú hefur henni verið veittur rík­is­borg­ara­réttur og er orð­inn Íslend­ingur. Ingi­björg Sólrún birti færslu á Facebook í gær­kvöldi vegna þessa þar sem hún sagði að í gær hafi komið besta jóla­gjöf sem hugs­ast getur í hús. „Alþingi sam­þykkti að veita Noorinu Khalikyar frá Afganistan íslenskan rík­is­borg­ara­rétt. Nú getur hún loks­ins farið að skipu­leggja fram­tíð sína eftir tvö ár á flótta í algerri óvissu. Kærar þakkir til Alþingis og ykkar allra sem lögðuð ykkar að mörkum til að þessi nið­ur­staða feng­ist. Þið vitið hver þið eruð.“ 

Missti fjölskyldu sína og hluta af fætinum

Önnur ung kona sem fékk rík­is­borg­ara­rétt eftir að hafa sótt um í gegnum alls­herjar- og mennta­mála­nefnd er Asil J. Suleiman Almassri. Hún er sautján ára stúlka frá Palest­ínu sem sem slas­að­ist al­var­lega í nýlegri loft­árás Ísra­els­hers. Afleið­ingar þessa voru meðal ann­ars þær að fjar­lægja þurfti vinstri fót hennar fyrir ofan hné.

Hún sagði í sam­tali við Heim­ild­ina í kjöl­farið að það hafi verið eins og heim­ur­inn henn­ar hafi rifn­að í sund­ur. For­eldr­ar henn­ar, eldri syst­ir, mág­ur og fimm ára frændi henn­ar dóu í árás­inni. Barn­ung­ir syst­ur­syn­ir henn­ar slös­uð­ust. Asil hefur dvalið á spít­ala í Egypta­landi en bróð­ir henn­ar, sem býr á Ís­landi, hefur barist fyrir því a fá hana hing­að. Til stóð að senda Asil aftur til Gaza þegar bráða­með­ferð hennar yrði lokið, þar sem hún átti engan lengur að og búið var að jafna heim­ili hennar við jörðu.

Í við­tal­inu við Heim­ild­ina sagði Asil að hún gæti ekki farið aftur til Gaza. „Ég á engan að þar. Ég er alvar­lega þung­lynd, ég er ein­mana og hrædd. Ég lifi í martröð.“

Miðflokkurinn sat hjá

Fyr­ir­komu­lag þess umsókn­ar­ferlis sem leiðir af sér að Alþingi veitir hluta umsækj­enda rík­is­borg­ara­rétt með ofan­greindum hætti er þannig að sér­stök und­ir­nefnd alls­herjar- og mennta­mála­nefndar, sem í sitja þrír þing­menn, fer yfir allar umsóknir sem ber­ast. Birgir Þór­ar­ins­son úr Sjálf­stæð­is­flokki, Jódís Skúla­dóttir úr Vinstri grænum og Dagbjört Hákon­ar­dóttir úr Sam­fylk­ingu skip­uðu nefnd­ina að þessu sinni, en Birgir stýrði starfi hennar. 

Sat hjáAllur þing­flokkur Mið­flokks­ins, sem telur tvo þing­menn, sat hjá þegar kosið var um að veita ein­stak­ling­unum 20 íslenskan rík­is­borg­ara­rétt.

Mynd: Stundin / Davíð Þór

Alls sam­þykktu 50 þing­menn úr sjö mis­mun­andi flokkum á þingi að veita ein­stak­ling­unum 20 rík­is­borg­ara­rétt þegar málið var afgreitt í gær. Ellefu þing­menn voru fjar­ver­andi og greiddu ekki atkvæði. Einu þing­menn­irnir sem voru við­staddir sem sátu hjá við atkvæða­greiðsl­una voru báðir þing­menn Mið­flokks­ins, þeir Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son og Bergþór Ólason.