Hrafnar fylgdu honum

Hrafnar fylgdu honum.

Þegar pabbi minn starf­aði sem for­stjóri Nátt­úru­fræði­stofn­unar Íslands – sem hann gerði í 27 ár – þá sagði hann frá því að á þak­inu fyrir ofan skrif­stofu hans væri laupur, hreiður hrafna.

Sjálfur hafði hann tamið hrafn þegar ég var lítil sem sat á öxl hans en lóg­aði honum þegar hrafn­inn lagð­ist á barnið og reyndi að kroppa úr því augun.

Guð launar fyrir hrafn­inn, sagði hann, trú­laus mað­ur­inn sem samt trúði á krumma. Á íslenska nátt­úru – sem hann lifði fyrir. Á merki Nátt­úru­fræði­stofn­unar Íslands situr hrafn á þúfu. Mér fannst hrafnar vaka yfir pabba mínum, þeir vaka yfir nátt­úru Íslands, öllum þeim sem hana vernda.

Hann var að hluta alinn upp í Mývatns­sveit, í fóstri hjá Ídu og Árna á Hellu­vaði, og heill­að­ist af fuglum, flugum og plöntum, og ugg­laust fiskum líka. Þegar drekkja átti öllum Lax­ár­dalnum upp að Mývatni stopp­uðu heima­menn virkj­ana­fyr­ir­ætl­anir. Síðar sagði hann að þetta hefði haft áhrif á hann sem nátt­úru­fræð­ing.

Þrjátíu og eins árs varði hann dokt­ors­rit­gerð við Háskól­ann í Exeter, þar sem hann hafði rann­sakað vist­fræði burkna og skor­dýra. Raunar hafði hann ætlað að skrifa um allt annað. En þar sem hann sat og beið eftir við­tali hjá til­von­andi leið­bein­anda sínum á bið­stofu í Englandi, þá rak hann augun í vís­inda­tíma­rit með grein um hvernig sumar plöntur geta varist ágangi skor­dýra.

Lest­ur­inn tendraði slíka for­vitni í honum að hann hætti við allt sem hann hafði und­ir­búið og til­kynnti leið­bein­and­anum að hann vildi skrifa um sam­skipti plantna við skor­dýr. Efnið var í anda hans, út af því man ég glöggt eftir honum með lit­ríka prjóna­húfu yfir hrafns­vörtu hár­inu að príla aftur og aftur ofan í gjótur að skoða burkna – og skrá­setja sitt­hvað.

Hér hlæja menn bara

Fyrir örfáum árum var hann í við­tali hjá Sunnu Ósk Loga­dóttur sem birt­ist á Kjarn­anum. Þar tal­aði hann um ágengar teg­undir sem ógna íslenskri nátt­úru, fyrst og fremst plöntur. Hann taldi að því væri ekki tekið alvar­lega á sama tíma og þetta væri við­ur­kennt á alþjóða­vett­vangi sem ein mesta ógn við líf­ríki jarðar. „Hér hlæja menn bara að þessu,“ sagði hann.

Og hann útskýrði þá að eftir að Ísland sótti um aðild að Evr­ópu­sam­band­inu hefði fram­kvæmda­stjórn þess séð hversu „aft­ar­lega við vorum á mer­inni“ í því að skrá­setja nátt­úr­una og sett fjár­muni í verkið. Nátt­úru­fræði­stofnun vann það hratt á árunum 2012–2016. „Það skipti engu í okkar huga hvort við myndum ganga í Evr­ópu­sam­bandið eða ekki, því þetta var sami grunnur og lagt var upp með í nátt­úru­vernd­ar­lög­un­um,“ benti hann á. „Þetta er líka í sam­ræmi við alþjóða­samn­inga eins og Bern­ar­samn­ing­inn um vernd villtrar nátt­úru í Evr­ópu.“ Pabbi var for­seti Bern­ar­samn­ings­ins og sat í stjórn hans í 11 ár, þegar verið var að koma þessu neti á í Evrópu. „Þá var það mín þjóð sem stóð sig ekki. Það var svekkj­andi að horfa upp á það,“ sagði hann jafn­framt í þessu við­tali um ævi­starfið.

Sjáðu fjallið speglast í vatninu

Ungur til­eink­aði hann sér grein­andi hugsun.

Meðan hann var við nám í líf­fræði bjuggum við í Exeter en hann dvaldi þar líka um tíma einn og ég man eftir að hafa hlegið þegar hann sagði frá því að hann hefði stundum borðað hunda­mat í kvöld­mat, eins og Joe vinur hans, því það væri svo mikil nær­ing í honum. Svo sendi hann fjörugt bréf þegar hann átti pund fyrir steik og rauð­víni.

Námsmenn eru og verða blankir, engu að síður lán­aði þáver­andi tengda­faðir hans, Halldór Laxness, honum og Sigríði mömmu minni, hvítan jagúar með rauðum sætum sem blanki náms­mað­ur­inn gat þeyst um á úti um breskar sveitir, með litlu fjöl­skyld­una.

Ég á minn­ingar úr æsku síðan við feðginin túruðum landið og pabbi var að skoða tré og burkna og kíkja í heim­sókn á afskekkta sveita­bæi. Í þessum minn­ingum býr feg­urðin. Hún krist­all­að­ist þegar við vorum eitt sinn fyrir norðan og hann stopp­aði við stöðu­vatn í sól­skini og sagði mér að stíga út úr bílnum. Og síðan: Sjáðu, fjallið spegl­ast í vatn­inu!

Í vatn­inu var sama fjall og samt annað, full­kom­inn end­ur­ómur, minn­ingin um augna­blikið er eilífðin.

Hann sat ófáa fund­ina, hér og þar, með hinum og þessum, héðan og þaðan.

Mynd: Úr einka­safni

Kenndi nóbelsskáldi algebru

Stundum fékk móð­ur­afi minn að fljóta með í þessar ferðir, hættur að keyra fannst honum gaman að skoða staði og umhverfi með pabba, fjöl­fróðum um nátt­úr­una. Einu sinni gistum við á Hótel Búðum sem frekar hippa­legt fólk var þá að reka. Þegar kom að því að snæða kvöld­mat vorum við beðin um að hinkra því kokk­ur­inn væri að kaupa í mat­inn. Eftir klukku­tíma bið fóru þeir að ókyrr­ast og spurðu aftur um mat­inn, í ljós kom að kokk­ur­inn hafði brunað í Borg­ar­nes að kaupa inn, alveg á leið­inni.

Ég held það hafi verið í þess­ari ferð sem ég byrj­aði snemm­þroska á blæð­ingum í rauða aft­ur­sæt­inu á jagú­arnum og engd­ist um í maga­verkjum og blygðun meðan þeir skegg­ræddu nátt­úr­una.

Jón Gunnar – svo ungur faðir að barnið kall­aði hann oft nafn­inu sínu – var með leit­andi heila, þyrsti stöðugt í áskorun.

Í æsku man ég að hann sat oft fram á nótt að tefla við sjálfan sig. Einhver tím­ann sagði hann mér að hann hefði setið með téðum afa mínum, sem kunni litla stærð­fræði þrátt fyrir nóbelinn, og dundað sér við að kenna honum algebru. Hann kenndi honum ýmis­legt. Einhver tím­ann kall­aði ég á afa minn í mat­inn með orð­unum: Komdu að éta!

Sá gamli fyrr­t­ist við og sagði hastur: Dýr éta, menn borða.

Ég tók aðfinnsl­una svo nærri mér að ég sagði pabba grát­andi frá þessu. Þá sagði pabbi: Skilaðu til afa þíns að menn eru dýr.

 Engisprettur og snjótittlingar

Rétt skil­grein­ing var honum hjart­ans mál.

Honum var tíð­rætt um að alþjóð­lega væri búið að skil­greina þau dýr, plöntur, vist­gerðir og fyr­ir­brigði í nátt­úr­unni sem þarfn­ist verndar. Út frá skil­grein­ing­unum eru svæði kort­lögð.

„Vist­gerð eftir vist­gerð, teg­und eftir teg­und,“ sagði hann í áður­nefndu við­tali og útskýrði að  þannig væri búið til net sem hefði það að mark­miði að taka frá þau svæði sem eru verndar þurfi áður en ákvarð­anir væru teknar um aðra land­nýt­ingu.

„Þannig virka málin í Evr­ópu­kerf­inu,“  útskýrði hann þá og um leið að þessu væri þver­öf­ugt farið hér á landi. „Á Íslandi fæst það land­svæði friðað sem ekki eru önnur not fyr­ir. Ef ekki á að virkja eða ráð­ast í aðra land­notk­un, þá er í lagi að friða. En ef til er virkj­ana­hug­mynd, þá er mjög mikil and­staða gegn því að vernda það.“

Maður sem rann­sak­aði sam­skipti skor­dýra og burkna var heill­aður af vef nátt­úr­unnar, undr­inu sem hann lifði fyrir að vernda.

Meðan aðrir feður í sveit­inni áttu hesta og kindur, þá fólst búskapur pabba – að hund­inum slepptum – í að flytja inn engi­sprettur og fugla­kónguló. Hann gaf engi­sprett­unum burkna að éta og um langt skeið veigr­uðu gamlar frænkur sér við að heim­sækja okkur, í hús þar sem heyrð­ist þegar kóngu­lóin tipl­aði á næt­urnar meðan snjó­titt­ling­arnir sváfu úti og mink­ur­inn skaust í ruslið.

Hann hafði fyllt stórt her­bergi með hita­kössum með engi­sprettum, við hlið her­bergis okkar systra. Og ég fékk að eiga eina í hita­kassa til að fara með í skól­ann – kenn­ar­anum til tak­mark­aðrar gleði.

Ólíkt ýmsum öðrum feðrum gat honum orðið um og ó ef ein­hver drap býflugu. Þær boð­uðu sum­arið og það átti alltaf að bjarga þeim úr sjálf­heldu með glasi og papp­írs­blaði.

Hann geymdi hagla­byssu í skott­inu til að skjóta rjúpu, hann sem átti eftir að verða reglu­lega umdeild­asti emb­ætt­is­maður lands­ins þegar hann tak­mark­aði aðgengi veiði­manna að rjúp­unni með árlegum kvóta. En sjálfur kvaðst hann fljótt hafa vaxið upp úr því að skjóta fugla og í stað þess orðið for­fall­inn stang­veiði­maður.

Örfáum dögum fyrir and­látið fór hann í göngu­grind, í sól­skini, í árlega og síð­ustu veið­ferð­ina, í Laxá í Leir.

Lúpínustríð

Stundum þegar þurfti að gefa út leyfi til að aflífa ísbjörn varð hann pabbi líka umdeildur, en kannski er ekki hægt að gegna stöðu for­stjóra Nátt­úru­fræði­stofn­unar Íslands án þess að gusti um mann. Hann átti til dæmis til að stuða fólk sem brann álíka fyrir lúpínu og hann var gagn­rýn­inn á hana.

Pabbi minn taldi að það þyrfti að hafa meiri heimil á notkun lúpín­unnar sem hann sagði dreifast með öllum ám og lækjum og ekki þekkja nein jarða­mörk. Um leið og hann sagði að lúpínu­stríðið væri í raun­inni tapað. Að á stórum svæðum yrði aldrei losnað við hana, þó að reynt sé að halda henni frá ákveðnum svæðum.

Einhver tím­ann varð allt vit­laust á ein­hverri lúpínu­síðu á Facebook þegar ég hafði birt pistil um umhverf­is­mál og nælt í upp­lýs­ingar hjá föður mínum. Orðalag hans draup svo af upp­lýs­ing­unum að þarna þótt­ist eitt­hvað skóg­rækt­ar­fólk greina fingraför hans á skrifum mínum og upp­hófust eld­heitar sam­sær­is­kenn­ingar á lúpínu­þræð­inum. Þar var hann loks­ins böstaður!

Annað var honum þyrnir í augum: Kolefn­is­jöfn­un – í aug­lýs­ingum fyr­ir­tækja, nokkuð sem hann áleit vera afláts­bréf á færi­bandi. Neyt­endum líði eins og þeir hafi frið­þægt sig en í raun er verið að plata þá. Í við­tal­inu sagði hann: „Þetta gengur út á það að láta fólk kaupa ein­hverja hríslu svo það geti hagað sér eins og það vill ... En þetta er aldrei hugsað til enda. Skógur bindur hratt á meðan hann er að vaxa en svo kemur að því að hann bindur minna heldur en að hann and­ar. Skógur er eins og hver önnur líf­vera. Hann eld­ist, hrörnar og deyr.“ Þessi orð hans minna mig á að eitt sinn sagði hann að það eina sem ég þyrfti að læra í líf­inu væri að kunna að afla mér upp­lýs­inga og lesa í þær.

Í Ríó að funda um lofts­lagsvá og ekki laust við að hann minni á Don Johnson. Á sínum tíma hafði hann séð mikið um und­ir­bún­ing fyrir heims­ráð­stefnu Sam­ein­uðu þjóð­anna í Ríó árið 1992 og setið hana þegar stað­festir voru tíma­móta­samn­ingar til verndar líf­ríki jarðar.

Mynd: Úr einka­safni

Sósan og heimurinn að brenna

Oft voru sím­töl okkar feðgina á þann veg að annað var að ná í upp­lýs­ingar hjá hinu, um hitt og þetta. Og þegar hann er lát­inn, og sam­tölin þögnuð, þá deyfi ég eft­ir­sjána að hafa ekki heim­sótt hann of lengi út af vinnu­önnum með því að minna mig á að sjálfur var hann ára­tugum saman alltaf á leið­inni. Bara fyrst að græja þetta og klára hitt, og funda þarna eða aðeins að skreppa, út á land eða í aðra heims­álfu; maður sem fór svo víða að hann varð vitni að þremur flug­slysum.

Nema þegar hóað var í mat­ar­boð, þá var mæt­ing á slag­inu. Hann hringdi til að spyrja hvort ég yrði nokkuð sein, þegar ég var nýbúin að eiga son minn. Ég við­ur­kenndi að vera aðeins hæg í tíð­inni, nýbúin að heyra spá í útvarp­inu þess efnis að eftir hund­rað ár yrði tæp­ast fram­tíð, sökum lofts­lags­ham­fara af manna­völdum.

Nú, viss­irðu það ekki? spurði pabbi hissa.

Jú, eða nei ... eða hvað ertu að gera á þessum umhverf­is­ráð­stefnum ef þetta er bara svona? næstum grét ég með unga­barnið í fang­inu. Barna­barnið þitt á ekki eftir að geta verið afi eins og þú, bara að halda mat­ar­boð og ...

Ja, þetta er bara svona, sagði hann, og þuldi svo upp nokkrar óhugn­an­legar en áreið­an­legar stað­reyndir. Síðan sagði hann: En farið nú að drífa ykkur, ég má ekki vera að þessu, sósan er að brenna.

Heim­ur­inn er að brenna! Og þú að hugsa um sósu! skrækti ég, þó að hann ætti síst af öllum þessa ásökun skilið.

Það hjálpar ekki að eyði­leggja sós­una líka – eitt­hvað svo­leiðis hló hann mæddur, enda með kokka­nef.

Einlægur, beinskeyttur, aldrei háðskur

Hann og Margrét Frí­manns­dóttir, seinni eig­in­kona hans sem hann bjó með í meira en þrjá­tíu ár, héldu franskar mat­ar­veislur og börn og barna­börn nutu góðs af. Hann var ljón­hepp­inn að eign­ast maka sem deildi með honum ástríðu í eld­hús­inu og áhuga á trjá­rækt og garð­yrkju, ásamt mörgu öðru. Bæði með græna fingur og svo inni­legir sálu­fé­lagar að grænir fingur hljóta að vera lyk­ill að góðu hjóna­bandi.

Þau settu niður tré sem áttu ekki að geta dafnað í íslensku lofts­lagi á milli þess sem þau stofn­settu stjórn­mála­flokk, Sam­fylk­ing­una, og þeytt­ust um á ferða­lögum, stöðugt að ræða það sem á báðum brann þá stund­ina; póli­tík, fjöl­skylda, marg­þætt starf beggja, nátt­úra.

Hann gat rætt um allt við alla, alltaf ein­lægur en aldrei háðskur og fyrir það er ég svo þakk­lát.

Eins ein­lægur og hann gat verið bein­skeyttur. Fljótur að hugsa, fljótur að vinna.

Hann kannski sat og horfði á fót­bolta meðan aðrir klár­uðu mat­ar­veislu, síðan þegar hinir ætl­uðu í hátt­inn stóð hann upp og sagð­ist þurfa að skella í fyr­ir­lestur sem hann ætti að halda í útlöndum dag­inn eftir.

Reyndar átti hann bágt með að skilja fólk sem var ekki orðið fagidjótar strax um tví­tugt. Sjálfur hafði hann verið leið­sögu­maður á Spáni og í Marokkó áður en hann kross­aði tví­tugs­af­mælið, þar hélt hann m.a. til í hellum með Róma­fólki, og lík­lega var hann ekki mikið eldri en tutt­ugu og fimm ára þegar hann stakk hönd inn í býkúpu í ákaf­anum að rann­saka eitt­hvað, fékk flug­urnar yfir sig og datt í brenni­netlu­beð –  úti í skógi í Englandi.

Útsettur fyrir gagnrýni

Jón Gunnar var stöðugt á ferða­lögum vegna starfs­ins og flækt­ist í allar heims­álfur, að Suð­ur­skauts­land­inu und­an­skildu – og þó! Hann vann mikið til í Strass­borg og ekki ólík­legt að þessi mynd sé tekin þar.

Mynd: Úr einka­safni

Um það leyti sem pabbi fór að vinna í umhverf­is­ráðu­neyt­inu, þar sem hann var skrif­stofu­stjóri, viku vinnu­skyrtur og lopa­húfur fyrir jakka­fötum, að minnsta kosti fyrri hluta dags. Ég hef stundum velt fyrir mér hvernig það var fyrir svo ástríðu­fullan vís­inda­mann að þurfa að laga starf sitt að opin­berri stefnu­mótun, en sem for­stjóri Nátt­úru­fræði­stofn­unar þurfti hann stundum að kynna stefnur Íslands erlendis, þó að þær stríddu gegn skoðun hans. Hann sem korn­ungur hafði sprænt á rútu fulla af sendi­full­trúum frá NATO og endað á blaða­ljós­mynd.

Hann átti til að tala fjálg­lega um hitt og þetta sem betur mætti fara en þegar ég ýtti á hann að skrifa um það varð mér ljóst að hann gat ekki alltaf tjáð sig eftir eigin nefi í for­stöðu fyrir rík­is­stofnun – á fjár­lögum frá rík­inu og skiln­ingur ráða­manna á starf­inu þar gat verið til­vilj­ana­kenndur. Bæði hann og stofn­unin voru útsett fyrir gagn­rýni og ýmsu, enda er nátt­úran dýr­mæt á svo marg­flók­inn hátt að það getur reynst strembið að verja hana fyrir hags­munum ann­arra, fræði­legar til­lögur geta jafn­vel boðið heim stefnum.

Hann var vanur að fást við hvað sem er og því átti ég hauk í horni þegar mér var um árið sjálfri stefnt vegna skrifa um ofbeit á landi í Mos­fells­dal. Þá tók pabbi saman bunka af gögnum um þetta land langt aftur í tím­ann, eins þykkan bunka og múr­stein, og svo ítar­legan að minn frá­bæri lög­maður kvaðst sjaldan hafa séð eins vand­aðan frá­gang á gögnum. Bunkinn var ein besta gjöfin sem pabbi minn gaf mér.  

Hann tal­aði oft af ákafa um ofbeit eða lúpínu, ný nátt­úru­vernd­ar­lög, já og ramma­á­ætlun, allt það sem á honum brann. En hann tal­aði sjaldnar við mann um alþjóða­starf sitt sem var þó gríð­ar­lega mikið. Maður vissi mest lítið hvað hann var að vinna í öllum þessum ferðum, lengi vel alltaf í útlöndum, svo heima­vanur á hót­eli í Strass­borg að þar var tekið á móti mér eins og ætt­ingja þegar ég kom þangað eitt sinn.

Alltaf á fart­inni, eins og þegar löggan stopp­aði hann á Ítalíu því hann hafði keyrt af stað með skjala­tösk­una á bíl­þak­inu.

En ég heyrði hann stundum tala á þá leið að hér væri eins og umræða um nátt­úru tak­mark­að­ist við ákveðna hluti, virkj­anir eða lofts­lags­mál, meðan annað væri látið sitja á hak­anum. Því hjó ég eftir þessum orðum hans í þessu góða við­tali: „Til þess að upp­fylla ákvæði lofts­lags­samn­ings­ins er ekki ætl­ast til að þú brjótir ákvæði ann­arra samn­inga. Það eru til að mynda mjög skýrar reglur í Bern­ar­samn­ingnum og Ríó-­samn­ingnum um líf­fræði­legan fjöl­breyti­leika um að vernda ólíkar vist­gerð­ir. En hér á landi, til að upp­fylla ákvæði lofts­lags­samn­ings­ins, eru hinir samn­ing­arnir brotn­ir.“

Að bjarga lífinu

Aðeins örfáum dögum fyrir and­lát sitt fór Jón Gunnar í síð­ustu veiði­ferð­ina með góðum vinum.

Hann var maður sem lifði fyrir eitt­hvað æðra, lífs­starf í þágu nátt­úru.

Umhugs­un­ar­laust. Hann átti silf­ur­kassa sem hann hafði ungur fengið að gjöf fyrir að kasta sér inn í brenn­andi bíl að reyna að bjarga mann­eskju. Hann var stöðugt að reyna að bjarga líf­inu.

Strák­ur­inn sem átti til að príla upp á fjallið fyrir ofan húsið okkar í Mos­fells­dalnum, Grím­ans­fellið, í vondu veðri og renna sér niður á skíðum. Eitt sinn var hann búinn að príla alla leið upp á topp þegar hann missti annað skíðið og það rann alla leið­ina til baka.

Í síð­asta sam­tali okkar töl­uðum við um Grím­ans­fellið. Hann hafði séð mynd af mér á fjalli á Facebook og hringdi til að spyrja hvort ég hefði farið upp á Grím­ans­fell, sjón­línan blasti þannig við honum.

Ég sagði honum að ég hefði gengið á Reykja­borg og Lala, en í bak­sýn gæti það virst vera hitt fjallið.

Mér fannst þetta líka skrýtið, sagði pabbi og hló. Til að fá þessa sjón­línu á Grím­ans­fell­inu hefðir þú þurft að príla upp grjót­hamra. Ég fór reyndar oft upp þar í gamla daga. En þú ert ekki sami fjallaklifr­ar­inn og ég var!

Bíddu bara, ég er byrjuð í fjalla­klúbbi, sagði ég, ómeð­vituð um að þar með væri ég að strengja heit um að verða fjalla­geit. Að við ættum aldrei eftir að tala saman aftur. Aðeins fyrir örfáum dögum síðan var það óhugs­andi.

Ég tek undir orð þeirra sem sögðu á Facebook við lát hans að nú hefði íslensk nátt­úra misst góðan vin. Síðustu árin helg­aði hann sig jú starfi með VÍN, Vinum íslenskrar nátt­úru – þar sem fjöldi nátt­úru­vís­inda­fólks veitir sam­fé­lag­inu aðhald með upp­lýs­ingum, sam­an­tektum og eft­ir­fylgni.

Á sínum tíma hafði hann séð mikið um und­ir­bún­ing fyrir heims­ráð­stefnu Sam­ein­uðu þjóð­anna í Ríó árið 1992 og setið hana þegar stað­festir voru tíma­móta­samn­ingar til verndar líf­ríki jarðar. Hann var stað­ráð­inn í að sporna gegn rýrnun líf­fræði­legs fjöl­breyti­leika – í skugga lofts­lags­breyt­inga sem átti að takast á við.

Í títt­nefndu við­tali kom fram: „Hver þjóð átti í kjöl­far stað­fest­ingar á samn­ingnum um líf­fræði­lega fjöl­breytni að gera sína stefnu­mörkun og aðgerða­á­ætl­un. „Það var ekki fyrr en 2008 að þessi stefnu­mörkun var gerð – sextán árum eftir und­ir­ritun samn­ings­ins,“ segir Jón Gunnar. Tveimur árum seinna var aðgerða­á­ætl­unin klár, „og svo ekki sög­una meir. Það er ekk­ert farið eftir þessu. Engin eft­ir­fylgn­i.“

Síðasta færslan sem hann skrif­aði á Facebook, þann 31. ágúst, end­aði á þessum orðum: Horfði á fréttir í lok dags og varð fyrir von­brigðum með ákvörðun Svan­dísar minnar í hval­veiði­mál­inu. Eini svarti blett­ur­inn á ann­ars góðum degi.

Fyrir mörgum árum síðan gaf hann mér ljóð Jónasar Hall­gríms­sonar í gam­alli og inn­bund­inni bók. Þar skrif­aði hann:

Elsku Auja. Þetta er sú bók sem mér hefur ævin­lega þótt vænst um. Fékk hana í ferm­ing­ar­gjöf 1964!

Gef þér hana núna þegar þú hefur unnið til Íslensku bók­mennta­verð­laun­anna 2004.

Afi þinn sagði að skáld og nátt­úru­fræð­ingar væru bestu varð­veislu­menn íslenskrar tungu. Jónas var skáld og nátt­úru­fræð­ingur. Þú ert af báðum komin.

Með ham­ingju­óskum, frá pabba

Ef heim­ili mitt myndi brenna á morgun, þá myndi ég bjarga þess­ari bók frá pabba mínum umfram annað og kveð hann nú, eins og hann sam­gladd­ist mér, með orðum Jónasar:

Vísindin efla alla dáð,
ork­una styrkja, vilj­ann hvessa,
von­ina glæða, hug­ann hressa,
far­sældum vefja lýð og láð;
tífaldar þakkir því ber færa
þeim sem að guð­dóm­seld­inn skæra
vakið og glætt og verndað fá
visk­unnar helga fjalli á.