Seðlabankinn dregur upp sviðsmyndir af áfallinu á Íslandi

Seðla­bank­inn hefur teiknað upp sviðs­myndir af áfall­inu fyrir íslenskt efna­hags­líf vegna COVID-19 far­ald­urs­ins, sem sýnir allt að 5% sam­drátt í lands­fram­leiðslu, eða nei­kvæðan hag­vöxt sem því nemur.

Ásgeir Jónsson seðla­banka­stjóri sló hins vegar bjartan tón á blaða­manna­fundi bank­ans í morgun.

Seðla­bank­inn telur sig ekki geta spáð fyrir um ástandið í núver­andi aðstæðum. Þess í stað eru dregnar upp sviðs­myndir, sem ekki eru spár. „Þetta er í sjálfu sér ekki spá, það er bara verið að athuga hvernig áfallið kemur í gegn,“ sagði Ásgeir.

Allt að 7% atvinnuleysi á árinu

Í dekkri sviðs­mynd­inni er gert ráð fyrir að atvinnu­leysi verði 7%, en ekki 4,2% eins og spáð hafði verið fyrir far­ald­ur­inn, en mild­ari sviðs­myndin sýnir 5,7% atvinnu­leysi að með­al­tali innan árs­ins. Í sviðs­mynd­inni er gert ráð fyrir að aðgerðir stjórn­valda við að halda fólki í vinnu beri árangur. Atvinnu­leysi getur orðið tölu­vert meira en 7% innan árs­ins, þar sem talan er með­al­tal fyrir árið.

Þá er gert ráð fyrir að verð­bólga minnki um 0,4% frá fyrri spá, úr 1,9% í 1,5%, vegna lækk­unar á verði hrá­vöru á heims­mark­aði og minni vexti launa.

Þórarinn G. Pét­urs­son, aðal­hag­fræð­ingur Seðla­bank­ans, skor­aði á fólk að halda í von­ina. „Þótt efna­hags­horfur séu að versna veru­lega og þær séu dökkar, megum við ekki missa alla von. Þjóð­ar­bú­skap­ur­inn mun ná sér aftur á strik þegar þessi óáran gengur yfir. Allar þessar sviðs­myndir sem við erum að skoða gera ráð fyrir að hag­vöxtur muni verða ágætur aftur strax á næsta ári.“

Einka­neysla lækkar sam­kvæmt sviðs­mynd­unum um allt að 3,8% í stað þess að vaxa um 2,4%, eins og gert hafði verið ráð fyrir áður. Ásgeir Jónsson seðla­banka­stjóri gerir hins vegar ráð fyrir því að sparn­að­ur­inn skili sér aftur með frestaðri neyslu.

Þjóðin sparar í sóttkví

Ásgeir sagði í morgun að pen­ing­arnir, sem fólk spar­aði, hyrfu ekki.

„Við skulum hafa í huga að þegar í raun­inni öll þjóðin er komin í sótt­kví, að þeir pen­ingar sem spar­ast þegar fólk hættir að fara út að borða, þegar fólk hættir að láta eftir sér, fara til útlanda eða eitt­hvað álíka, þeir hverfa ekki. Þeir spar­ast. Þetta er um færslu á neyslu að ræða.“

Hann taldi fyr­ir­séð að hag­vöxtur tæki við sér að nýju og að fólk myndi eyða þeim pen­ingum sem það hefði sparað í sótt­kví og sam­komu­banni.

„Ef það kemur ein­hver tími þar sem ein­hver getur ekki eytt pen­ingum, pen­ing­arnir hverfa ekki, þeir koma aftur, inn í kerfið. Það er ekk­ert sem segir mér neitt annað en að fólk haldi áfram að ferð­ast, fólk haldi áfram að láta eftir sér, um leið og þetta er gengið yfir. Þannig að ein­hverju leyti, þótt það sé sam­dráttur núna, þá er þetta færsla á neyslu. Sam­drátt­ur­inn núna kemur fram í auknum hag­vexti aðeins síðar, þegar pen­ing­arnir fara aftur út í kerfið.“