Algjört lykilatriði að ná smitstuðlinum undir 1

Ef þær sótt­varn­ar­að­gerðir sem nú eru í gildi hafa svipuð áhrif og þegar þeim var beitt í fyrstu bylgju far­ald­urs­ins, smitrakn­ing heldur í við far­ald­ur­inn og helm­ingur þeirra sem grein­ast smituð verða þegar í sótt­kví, ætti smitum að taka að fækka á næstu 10 dögum.

Þetta kemur fram í bjart­sýn­ari sviðs­mynd af tveimur sem dregnar eru upp í upp­færðu spálík­ani vís­inda­fólks frá Háskóla Íslands, emb­ætti land­læknis og Land­spít­ala, sem birt­ist í dag.

Lyk­il­at­riði er að smit­stuð­ull veirunnar utan sótt­kvíar lækki undir einn, en í dag er hann áætl­aður 1,4, sem þýðir að hver sá sem grein­ist utan sótt­kvíar smiti að með­al­tali 1,4 aðra.

Hann hefur farið lækk­andi frá því að sam­komu­tak­mark­anir voru hertar 7. októ­ber en miðað við núver­andi stöðu má þó gera ráð fyrir að nokkur fjöldi fólks hafi smit­ast síð­ustu daga og muni grein­ast á næstu dögum. Innan sótt­kvíar er smit­stuð­ull­inn áætl­aður 0,6.

„Það er mik­il­vægt að hlut­fall grein­inga í sótt­kví fari hækk­andi og gegnir öflug smitrakn­ing lyk­il­hlut­verki í því. Það er einnig mik­il­vægt að sam­fé­lagið allt fylgi til­mælum um sótt­varnir þannig að fjöldi greindra ein­stak­linga utan sótt­kvíar lækki. Þannig gætum við séð smit­stuð­ull­inn lækka á næstu vikum. Í þeirri stöðu verður hægt að spá til lengri tíma um hámark og hvernig bylgjan muni hnigna,“ segir í þess­ari nýju rýni spáteym­is­ins.

Hvað ef aðgerðirnar hrífa ekki?

Í hinni sviðs­mynd­inni, sem lítur ekki jafn vel út, er gengið út frá því að núver­andi aðgerðir hafi ekki áhrif á smit­stuð­ul­inn, til dæmis vegna lak­ari þátt­töku almenn­ings í sótt­vörnum en raunin var í fyrstu bylgju far­ald­urs­ins og að hann hald­ist svip­aður áfram.

Þó er gert ráð fyrir því að smitrakn­ing verði áfram öflug og helm­ingur smit­aðra verði í sótt­kví við grein­ingu. Í þess­ari sviðs­mynd er meiri óvissa um þró­un­ina og smitum gæti allt eins fjölgað á næstu 10 dögum.

Nið­ur­staðan í rýni vís­inda­fólks­ins um mögu­lega þróun er sú að það sé algjört grund­vall­ar­at­riði að smit­stuð­ull­inn fari undir 1. 

„Meðan hann er yfir 1, er til staðar ástand þar sem smit geta auð­veld­lega blossað upp og þróað far­ald­ur­inn í veld­is­vísis­vöxt. Það sem hefur áhrif á smit­stuð­ul­inn er okkar hegðun,“ segir spálík­an­steymið og bætir við að ef þátt­taka í aðgerðum sé góð og fólk passi upp á smit­varnir, þá muni að ná far­aldr­inum niður.