Efnahagslegu áhrifin munu vara í marga mánuði eftir að veikin gengur yfir

„Vonandi gengur veikin yfir á þremur mán­uðum. Efna­hags­legu áhrifin munu vara eitt­hvað lengur. Þetta er hins vegar tíma­bundið. Það er það sem er jákvætt. Allir far­aldar, þeir ganga yfir.“

Þetta sagði Ásgeir Jónsson seðla­banka­stjóri í sam­eig­in­legum morg­un­þætti allra miðla RÚV í morgun.

[links]Ásgeir sagði að staðan nú væri „eld­skírn“ fyrir ferða­þjón­ust­una. Hún muni ekki skila neinum telj­andi tekjum á öðrum árs­fjórð­ungi. Hún hafi gengið í gegnum sam­drátt á síð­asta ári þegar ferða­mönnum fækk­aði um 20 pró­sent og núver­andi ástand komi svo ofan í það. „Hún verður von­andi end­ur­skipu­lögð og síðan nátt­úru­lega verður Ísland áfram ferða­þjón­ustu­land. Og hún komi til baka. Þetta er spurn­ing um tíma, hvort það verði sex mán­uðir eða tólf mán­uðir, hún er að koma til baka.“

Ásgeir var spurður hversu slæmt ástandið væri orðið og hverjar spár Seðla­banka Íslands um áhrif þess væru. Hann sagði það áður hafa gerst fyrir Ísland að landið hefði tapað stórum hluta útflutn­ings­tekna sinna, til dæmis þegar síldin fór. Nú njótum við þess hins vegar að hafa gripið til marg­hátt­aðra ráð­staf­ana eftir hrunið 2008 sem hjálpi til við að bregð­ast vel við nú. Þar skipti til dæmis máli að háir eig­in­fjár­aukar hafi verið settir á bank­ana í land­inu sem geri það að verkum að þeir eigi 25 pró­sent eigið fé. Nú sé hægt að losa um það eigið fé til að hjálpa fyr­ir­tækj­unum í land­inu með fyr­ir­greiðslu.

Það hjálpi líka til við að mæta sam­drætti í útflutn­ingi að neysla Íslend­inga hefur dreg­ist skarpt saman. Fólk eyði minna, fari ekki til útlanda, kaupi ekki mikið af inn­fluttum fatn­aði og svo fram­vegis. Það hjálpi til við að halda við greiðslu­jöfn­uði.

[adspot]Aðspurður hvaða sviðs­myndir bank­inn væri að vinna með sagði Ásgeir: „Það verður að hafa í huga að sviðs­myndir eru ekki spár.“ Ljóst væri að sam­dráttur væri framundan en þjóðin yrði vænt­an­lega í ein­hvers­konar sótt­kví næstu þrjá mán­uð­ina. Efna­hags­legu áhrifin myndu vara lengur. Bankinn hafi ekki gefið út neinar spár sem stendur vegna þess að óvissan væri ein­fald­lega of mikið og það yrði þá ein­ungis „leikur að tölum“.

Ásgeir sagð­ist upp­lifa að allir væru að róa í sömu átt. Líf­eyr­is­sjóðir hefðu sam­þykkt að halda að sér höndum og fara ekki úr landi með fé tíma­bundið og bank­arnir væru allir að vilja gerðir.

Á kynn­ing­ar­fundi í Seðla­bank­anum í gær, sem var hald­inn vegna þess að ákveðið var í annað sínn á viku að lækka vexti niður í sögu­legar lægðir og afnema sveiflu­jöfn­un­ar­auka bank­anna,

sagði Ásgeir að ekki ætti að búast við því að það yrði tíð­inda­laust úr Seðla­bank­anum á næst­unni, bank­inn væri bara „rétt að byrja“ að takast á við stöð­una í efna­hags­líf­inu.

Þegar hann var beð­inn um að skýra hvað fælist í þessu benti hann á að nýi Seðla­bank­inn, sem varð til við sam­ein­ingu við Fjár­mála­eft­ir­litið um síð­ustu ára­mót, hefði fleiri tæki til að bregð­ast við en áður, þegar stjórn­tæki hans var að uppi­stöðu stýri­vextir.

Ásgeir sagði að Seðla­bank­inn gæti til að mynda beitt efna­hags­reikn­ingi sínum. Hann væri nú, eftir mikla veik­ingu krón­unnar und­an­farið, með 930 millj­arða króna í gjald­eyr­is­vara­forða. Með honum væri til dæmis hægt að hafa áhrif á lausa­fjár­stöðu bank­anna.

Aðspurður hvort hann hefði boð­vald yfir bönkum og líf­eyr­is­sjóðum svar­aði Ásgeir: „Já og nei, ég er nátt­úru­lega æðsti yfir­maður fjár­mála­eft­ir­lits í land­inu.“ Hann benti þó á að yfir­leitt gangi bankar ekki gegn Seðla­bank­anum og fram til þessa hafi allt farið fram í mestu vin­semd og sam­starfi.

Þegar Ásgeir var spurður um hvernig staða heim­il­anna yrði varin benti hann á að í fyrstu aðgerðum væri væri bæði Seðla­bank­inn og rík­is­stjórnin að hugsa um að koma í veg fyrir að fólk missi vinn­una, með því meðal ann­ars að lækka vexti og tryggja lausa­fjár­fyr­ir­greiðslu. Það séu ekki ein­ungis aðgerðir fyrir fyr­ir­tæki, heldur fólkið í land­inu.

Að lokum sagði Ásgeir að þrátt fyrir að krónan hefði veikst um tíu pró­sent á skömmum tíma þá hefði hann ekki trú á því að verð­bólga væri í kort­unum. Aðrir kraftar toga þar á móti til að halda henni í skefjum.