Ferðagjöfin búin að kosta ríkissjóð fjórðung af því sem lagt var upp með

Einungis tæpur helm­ingur þeirra um 280 þús­und Íslend­inga sem áttu rétt á fimm þús­und króna ferða­gjöf stjórn­valda hafa sótt hana og af þeim hefur rúm­lega helm­ingur þegar notað hana nú þegar sum­ar­leyf­is­tíma­bili Íslend­inga fer að ljúka. Ferða­gjöfin gildir út árið 2020 og því verða þeir sem ekki nýta hana fyrir þann tíma af henni.

Þegar aðgerðin var kynnt af stjórn­völdum kom fram að með þessu fram­taki ætti að gefa Íslend­ingum eldri en 18 ára sam­tals 1,5 millj­arð króna til að örva vilja þeirra til inn­lendrar neyslu og ferða­laga. Í dag hefur þjóðin sam­tals eytt 380 millj­ónum króna af ferða­gjöf­unum, eða fjórð­ungi af þeirri upp­hæð sem stjórn­völd kynntu að aðgerðin ætti að kosta.

Frumvarp um ferða­gjöf­ina var sam­þykkt 12. júní síð­ast­lið­inn og hægt hefur verið að sækja sína ferða­gjöf frá 19. júní síð­ast­liðnum.

Kostnaðurinn strax ofáætlaður

Ein af efna­hags­að­gerðum rík­is­stjórn­ar­innar, sem opin­beruð var þegar fyrsti aðgerð­ar­pakki hennar var kynntur 21. mars síð­ast­lið­inn, var að senda á öllum ein­stak­lingum 18 ára og eldri með íslenska kenni­tölu star­fræna fimm þús­und króna gjöf útgefna af stjórn­völd­um. Síðar fékk þessi aðgerð, sem átti að hafa þau áhrif að efla eft­ir­spurn eftir kaupum á inn­lendri vöru og þjón­ustu í sumar, nafnið „Ferða­gjöfin“.

[adspot]Alls átti kostn­að­ur­inn við þessa gjöf til allra full­orð­inna lands­manna að vera 1,5 millj­arðar króna. Ef það ætti að nást hefðu 300 þús­und manns þurft að sækja ferða­gjöf­ina, en miðað við mann­fjölda­tölur Hagstofu Íslands voru íbúar Íslands 18 ára og eldri um 280 þús­und í upp­hafi árs og ekki víst að þeir séu allir með íslenska kenni­tölu, en slíka þarf til að sækja ferða­gjöf­ina. Því er ljóst að kostn­aður við ferða­gjöf­ina gat í raun aldrei orðið meiri en 1,4 millj­arðar króna hið mesta.

Rætt um að skala gjöfina upp

Búið var til sér­stakt app sem hægt að var nýta gjöf­ina í gegnum og safna saman ann­arra manna gjöfum ef þeir ætl­uðu sér ekki að nýta sína, upp að 15 ávís­ana hámarki. Heild­ar­kostn­aður við gerð apps­ins átti að vera að hámarki 15 millj­ónir króna.

Hvert og eitt fyr­ir­tæki átti að hámarki að geta tekið við 100 millj­ónum króna í formi ferða­gjafa og fyr­ir­tæki sem metið var í rekstr­ar­erf­ið­leikum 31. des­em­ber 2019 átti að hámarki að geta tekið við sam­an­lagt 25 millj­ónum króna.

[links]Sig­urður Ingi Jóhanns­son, for­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins og sam­göngu- og sveit­­ar­­stjórn­­­ar­ráð­herra, sagði í við­tali við Kjarn­ann í maí að ein leið til að örva eft­ir­spurn eftir ferða­þjón­ustu á Íslandi á kom­andi sumri væri að skala upp hug­mynd­ina um ferða­gjöf­ina og eyða hærri fjár­hæð en 1,5 millj­arði króna í hana.

„Tækn­i­­lausnin liggur fyr­ir, útfærslan er ein­­föld. Það væri hægt að skala þetta upp og búa til veru­­lega eft­ir­­spurn eftir ferða­­þjón­ust­unni á Íslandi og flétta það síðan saman við opnun landamæra sem verður þó háð því hvernig öðrum löndum tekst að eiga við plág­una.“

380 milljónir notaðar

Eft­ir­spurn eftir notkun á gjöf­inni hefur þó verið mun minni en lagt var upp með sam­kvæmt kynn­ingum stjórn­valda. Alls hafa 136.555 manns sótt ferða­gjöf­ina frá því að opnað var fyrir hana, eða tæpur helm­ingur þeirra sem áttu að eiga rétt á henni sam­kvæmt mati stjórn­valda.

Af þeim hafði þó ein­ungis rúmur helm­ingur, alls um 76 þús­und manns, notað gjöf­ina 18. ágúst síð­ast­lið­inn.

Því höfðu að hámarki 380 millj­ónir króna af þeim 1,5 millj­örðum króna sem lagðir voru til verk­efn­is­ins verið nýttir þegar langt var liðið á síð­asta almenna sum­ar­frís­mánuð lands­manna. Gild­is­tími ferða­gjafar er út þetta ár. Ef þeir 224 þús­und manns sem hafa annað hvort ekki sótt hana, eða ekki nýtt hana, gera það ekki fyrir des­em­ber­lok þá verða þeir af fimm þús­und króna gjöf­inni frá stjórn­völdum.