Framsókn græddi þingmann á kostnað Sjálfstæðisflokks vegna atkvæðamisvægis

Ef vægi atkvæða á lands­vísu hefði verið jafnt á milli flokka í kosn­ing­unum í gær hefði Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn fengið 17 þing­menn og Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn 12. Svo var ekki og nið­ur­staðan er sú að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn fær 13 þing­menn og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn ein­ungis 16.

Þorkell Helgason stærð­fræð­ingur, sem hefur ásamt fleirum ítrekað vakið máls á þess­ari skekkju sem hefur komið fram í kosn­inga­kerf­inu í und­an­förnum kosn­ingum, gerði þetta að umtals­efni í færslu á Facebook fyrr í dag og benti á að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn væri nú að fá einn auka­mann sökum þess að jöfn­un­ar­sætin, sem eru níu tals­ins í kjör­dæm­unum sex, eru of fá miðað við kjör­dæma­sætin.[links]

Árin 2013 og 2017 fékk Framsókn einnig einu þing­sæti of mikið miðað við það sem lands­fylgi hans stóð undir.

Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn, sem nú tapar á þess­ari skekkju, fékk auka­mann árið 2016.

Jöfnuður á milli flokka hvað atkvæða­vægi varðar hefur því ekki náðst í fernum alþing­is­kosn­ingum í röð, en ástæðan fyrir þessu er sú að kjör­dæm­is­sæti eru of mörg og jöfn­un­ar­sætin eru of fá til þess að þau nái að gera það sem ætl­ast er til af þeim, að jafna vægi atkvæða eftir flokkum.

Afar skýrt skýrt dæmi um þennan ágalla kerf­is­ins komu fram í kosn­ing­unum árið 2017, er Sam­fylk­ingin fékk einum þing­manni færri en Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn þrátt fyrir að fá fleiri atkvæði á lands­vísu.

„Eina var­an­lega lausnin á þessu er að hafa skilin á milli kjör­dæmis- og jöfn­un­ar­sæta fljót­andi; sem sagt að þau séu í raun öll ígildi jöfn­un­ar­sæta. Þetta og margt annað þarf að lag­færa í gild­andi kosn­inga­lögum!“ skrif­aði Þorkell í færslu sinni um málið.

Stjórnmálafræðiprófessor ítrekað gagnrýnt aðgerðaleysi þingsins

Ólafur Þ. Harð­ar­son pró­fessor í stjórn­mála­fræði við Háskóla Íslands er annar sem hefur ítrekað gagn­rýnt að stjórn­mála­menn grípi ekki til ráð­staf­ana til að jafna vægi atkvæða eftir flokkum á lands­vísu, þrátt fyrir að skekkjan hafi sýnt sig í fleiri kosn­ingum í röð.

[adspot]

Hann sagði fyrr á árinu að það væri „ekki boð­legt“ ef raunin yrði sú að ekki tæk­ist að jafna vægið fjórðu kosn­ing­arnar í röð og hefur talað mikið um málið er hann hefur verið kall­aður til sem álits­gjafi í aðdrag­anda kosn­inga núna. Þegar skoð­ana­kann­anir gerðu ráð fyrir því að Sós­í­alista­flokk­ur­inn næði inn þing­mönnum og flokkar á þingi yrðu níu tals­ins, var útlit fyrir að jöfn­un­ar­manna­kerfið myndi hrein­lega springa.

Þingið hafði kost á því að grípa til breyt­inga hvað þetta varðar fyrr á þessu ári, en ein­ungis ein­faldan þing­meiri­hluta þarf til þess að breyta fjölda jöfn­un­ar­þing­sæta. Það var ekki gert.

Málið var til nokk­urrar umræðu í vor er verið var að ræða breyt­ingar á kosn­inga­lögum, en þá náð­ist engin sam­staða á þingi um að fjölga jöfn­un­ar­þing­sætum til þess að laga misvægi atkvæða eftir flokkum.