Allt að 200 gætu látist ef veirunni yrði sleppt lausri

Und­an­farið hefur verið umræða um þær aðgerðir sem beitt er í sam­fé­lag­inu til að hefta útbreiðslu veirunnar og þá hvort að virki­lega þurfi að grípa til þeirra í ljósi þess að aðgerð­irnar sjálfar valdi ýmsum alvar­legum sam­fé­lags­legum afleið­ingum.

„Auðvitað er þetta góð umræða og nauð­syn­leg og það er í sjálfu sér rétt að aðgerðir sem gripið er til núna valda alls konar afleið­ingum,“ sagði Þórólfur Guðnason sótt­varna­læknir á upp­lýs­inga­fundi almanna­varna í dag. „En í þessa umræð­una vantar umræðu um það hvað kynni ger­ast ef við sleppum veirunni lausri og gera sem minnst til að hefta útbreiðsl­una inn­an­lands.“

Þórólfur benti á að um 1-2 pró­sent af þjóð­inni hefðu nú sýkst af kór­ónu­veirunni. Ef um 10 pró­sent myndu sýkj­ast, sem gæti hæg­lega gerst á nokkrum vikum, þá gætum við séð í ljósi reynsl­unnar um 36 þús­und manns sýkj­ast á um 4-6 vikna tíma­bili. „Við myndum sjá frá 1.200-2.300 manns þurfa að leggj­ast inn á sjúkra­hús. Við myndum sjá 110-600 manns þurfa að leggj­ast inn á gjör­gæslu. Og við myndum sjá 90-350 þurfa á önd­un­ar­vél að halda. Allt að 200 gætu lát­ist ef við miðum við reynsl­una hér inn­an­lands til þessa.“

Sagði Þórólfur því ljóst að tölu­vert lítið útbreiddur far­aldur, þegar um 10 pró­sent þjóð­ar­innar myndu sýkj­ast, myndi valda það miklu álagi á heil­brigð­is­kerfið að það myndi bitna á öðrum sjúk­linga­hópum og myndi auk þess valda ýmsum öðrum sam­fé­lags­legum skaða.

„Þannig að þegar menn eru að ræða þessi mál þá held ég að þurfi að taka þetta með inn í jöfn­una en því miður ef ég ekki heyrt það gert í þeirri umræðu sem hefur átt sér stað til þessa.“

Ef slakað yrði mikið á sam­fé­lags­legum aðgerðum myndi far­ald­ur­inn auk þess verða tölu­vert útbreidd­ari en þessi tíu pró­sent. Þórólfur sagði líka hafa heyrst í umræð­unni að hér yrði að ná hjarð­ó­næmi sem þýðir það að um 60 pró­sent af þjóð­inni þyrfti að smit­ast. „Menn geta bara ímyndað sér ef við færum að sjá sex­tíu pró­sent af þjóð­inni smit­ast á stuttum tíma hverslags afleið­in­ingar það myndi hafa í för með sér.“

 Allir nema fimm búa á höfuðborgarsvæðinu

Fimmtíu manns greindust með COVID-19 hér á landi í gær. Fjöldinn var nokkuð minni en und­an­farna daga en það gæti skýrst af því að færri sýni voru tekin um helg­ina en í síð­ustu viku. 66 pró­sent þeirra sem greindust í gær voru í sótt­kví og allir nema fimm voru búsettir á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Um 4.000 manns eru í sótt­kví. „Næstu dagar og vika mun skera úr um það hvaða árangur við munum sjá af aðgerðum sem gripið var til fyrir viku,“ sagði Þórólfur. „Það er allt of snemmt að hrósa happi.“

Alls hafa rúm­lega 1.300 manns greinst með veiruna inn­an­lands frá 15. sept­em­ber og í dag eru rúm­lega 1.000 með COVID og í ein­angrun. 25 liggja á Land­spít­al­anum með COVID-19, þrír eru á gjör­gæslu og tveir í önd­un­ar­vél. Frá 15. sept­em­ber hafa 46 verið lagðir inn á sjúkra­hús vegna sjúk­dóms­ins.

Ald­urs­skipt­ing þeirra sem hafa sýkst í þess­ari bylgju er að sögn Þórólfs svipuð og í fyrstu bylgj­unni. Hann nefndi sér­stak­lega börn yngri en sautján ára en þar er tíðnin mjög svipuð og í vetur og vor. Sagði hann umræðu um að fleiri börn væru að sýkj­ast núna því ekki virð­ast eiga við rök að styðj­ast. Smit meðal barna eða frá börnum innan leik- og grunn­skóla er mjög fátítt að sögn sótt­varna­læknis. Þau smit sem eru að ber­ast inn í skól­ana eru miklu frekar að gera það með full­orðnum en börnum.

Nota sömu nálgun á leik- og grunnskóla

Smit meðal barna eða frá börnum innan leik og grunn­skóla er mjög fátítt. Það er miklu frekar að smit ber­ist inn í skól­anna utan frá og þá með full­orðnum. „Við erum núna að nota sömu nálgun og síð­ast­lið­inn vetur með góðum árangri,“ sagði Þórólfur. Hann sagði upp­lýs­ingar frá rakn­ing­arteym­inu benda til að smit í leik- og grunn­skólum væri ekki útbreidd­ara en í fyrstu bylgju far­ald­urs­ins. Því telur hann ekki þörf á að beita hörðum aðgerðum á leik- og grunn­skólum.

Alma Möller land­læknir fór á fund­inum yfir stöð­una í heil­brigð­is­kerf­inu. Sagði hún hana almennt góða en að hún væri þó þung á þeim hjúkr­un­ar­heim­ilum þar sem verið er að fást við smit sem og á Land­spít­al­anum þar sem álagið er mikið.

Í fyrstu bylgju far­ald­urs­ins greindust um 1.800 manns með veiruna á veiru­prófum en að auki um 1.800 í mótefna­prófum síðar. Sam­an­lagt er því talið að um 3.600 manns hafi sýkst í vetur og vor.

Af þessum heild­ar­fjölda þurfti 3,5 pró­sent inn­lögn á sjúkra­hús, 0,8 pró­sent inn­lögn á gjör­gæslu og 0,3 pró­sent lét­ust.

Í þess­ari þriðju bylgju hafa um 1.300 greinst með veiruna, 46 hafa þurft inn­lögn á sjúkra­hús eða 3,5 pró­sent sem er nákvæm­lega sama hlut­fall í vor. Hingað til hafa fjórir þurft gjör­gæslu­með­ferð sem er um 0,3 pró­sent af fjöld­anum.

Tekur tíma fyrir veikindi að þróast

„En við erum auð­vitað skammt á veg komin í þess­ari bylgju og það tekur tíma fyrir alvar­leg veik­indi að þró­ast. Þannig að það er of snemmt að hrósa happi með að það gangi betur. En auð­vitað vonum við að betra aðgengi að lyfjum og meiri þekk­ing á sjúk­dómnum stuðli að því að okkur gangi betur að með­höndla sjúk­dóm­inn.“

Þórólfur var á fund­inum spurður hvort að líkur væru á því að lands­menn gætu haldið nokkurn veg­inn eðli­leg jól. „Ég held að það sé klárt mál að ef við náum að sveigja þennan far­aldur almenni­lega niður og halda áfram aðgerðum á landa­mærum þá eigum við að geta haldið áfram að slaka á hér inn­an­lands,“ svar­aði Þórólfur. Hann benti á að nú værum við að fást við eitt afbrigði veirunnar, afbrigði sem kom hingað inn með ferða­mönnum áður en að tvö­föld skimun var tekin upp á landa­mær­unum. „Ef okkur gengur vel núna að halda þessu vel niðri þá ættum við að geta létt veru­lega á í fram­haldi af því.“