Bretar fá engan EES-samning ef þeir kjósa útgöngu úr ESB

Bretar fá engan aðgang að sam­eig­in­legum mark­aði Evr­ópu­sam­bands­ins kjósi þeir að yfir­gefa sam­bandið í þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unni í næstu viku. Þetta segir Wolfgang Schäuble, fjár­mála­ráð­herra Þýska­lands, í við­tali við þýska viku­ritið Der Spiegel sem kom út á sunnu­dag. Kosið verður í Bret­landi fimmtu­dag­inn 23. júní um áfram­hald­andi veru í ESB. Frá þessu er greint á vef The Guardian.

Schäuble var spurður hvort Bretum stæði til boða að ganga í evr­ópska efna­hags­svæðið (EES) eftir útgöngu úr ESB og gera svip­aðan samn­ing og Ísland, Noregur, Liechtenstein eða Sviss hafa við sam­bandið. „Það mun ekki ganga,“ sagði hann. „Þá þyrfti landið að fylgja reglum klúbbs­ins sem það vill hætta í. Ef meiri­hluti kjós­enda í Bret­landi velur að sam­starf­inu sé slitið verður það ákvörðun gegn sam­eig­in­lega mark­að­inum. Annað hvort ertu með eða ekki.“

Ísland, Noregur og Liechtenstein eru með samn­ing við Evr­ópu­sam­bandið um aðild að evr­ópska efna­hags­svæð­inu en Sviss hafa við­skipta­samn­ing við sam­bandið sem gengur mun skemur. Leið­togar í Evrópu hafa sagt báðar leiðir vera lok­aðar Bretum ef þeir kjósa að yfir­gefa sam­bandið.

Mjótt er á munum milli fylk­inga í Bret­landi. Skoð­ana­kann­anir hafa und­an­farið sýnt að ekki má miklu muna í hvora átt­ina sem er; með­al­tal síð­ustu sex skoð­ana­kanna sýna að þeir sem vilja slíta sam­starf­inu eru 52 pró­sent kjós­enda og þeir sem vilja vera áfram í ESB eru 48 pró­sent kjós­enda.

Í Bret­landi hefur þeirri hug­mynd verið velt upp að Evr­ópu­sinn­aðir þing­menn Westminster noti meiri­hluta sinn í þing­inu til þess að halda í aðgang að sam­eig­in­legum mark­aði ESB. Fyrsta og lík­leg­asta til­raunin sem þeir munu gera er að fá svip­aðan samn­ing og Ísland, Noregur og Sviss. Meg­in­stoðin í sam­eig­in­legum mark­aði ESB er hið svo­kall­aða fjór­frelsi; frelsi til flutn­inga fólks, varn­ings, þjón­ustu og fjár­magns innan evr­ópska efna­hags­svæð­is­ins.

Stuðn­ings­menn þeirra sem vilja ekki halda áfram í ESB segja að það sé í Þýska­landi í hag að geta áfram stundað óhindruð við­skipti við Bretland. Bretar séu þriðji stærsta útflutn­ings­land þýskra bíla­fram­leið­enda og Bretland áfanga­staður um 7 pró­sent alls útflutn­ings frá Þýska­landi. Álits­gjafar í Þýska­landi segja hins vegar um meira að tefla en efna­hags­lega hags­muni.

„Evrópa mun virka án Bret­lands ef það kemur til þess,“ er haft eftir Schäuble í Der Spiegel. „Á ein­hverjum tíma­punkti munu Bretar átta sig á því að þeir hafi tekið ranga ákvörðun. Einn dag­inn munum við taka á móti þeim aftur, ef það er það sem þeir vilja.“

Þýski fjár­mála­ráð­herran segir ESB ekki geta úti­lokað að fleiri lönd fari sömu leið og Bretar, ef Bretar kjósa að hætta í sam­band­inu. „Hversu langt munu, til dæmis, Hol­lend­ingar ganga? Það er land sem hefur sterk sam­bönd við Bretland. Það verður mik­il­vægt fyrir Evr­ópu­sam­bandið að senda skýr skila­boð um að það sé til­búið að læra af atkvæða­greiðslu Breta,“ segir Schäuble.

Mynd: EPA

Kosningabaráttan nær hámarki

Kosn­inga­bar­átta fylk­ing­anna tveggja, með og á móti útgöngu Bret­lands, fer nú að ná hámarki sínu og minnir orð­ræðan og ágrein­ings­málin um margt á þá umræðu sem var hér á landi fyrir fáeinum árum þegar umsókn­ar­ferli Íslands að ESB var í gangi. Á vef Guardian er kosn­inga­bar­áttan útskýrð á ein­faldan hátt. Þeir sem telja Bret­landi best borgið utan ESB hafa lagt árherslu á minn­ing­una um breska heims­veldið, hug­ar­far Breta á stríðs­ár­unum og Thatcher-tím­ann á átt­unda og níunda ára­tug síð­ustu aldar. Fyrir þeim er ESB ofrík­is­fullt, dýrt og ólýð­ræð­is­legt; og inn­flutn­ingur fólks í álf­una veldur þeim hug­ar­angri.

Þeir sem vilja halda sam­band­inu við ESB minna á það hversu vel Evr­ópu­sam­starf­inu hefur tek­ist að stilla til friðar í heims­álfu sem log­aði áður í deilum. Þar er einnig lögð áhersla á hversu vel fjór­frelsið hefur komið sér fyrir alla þátt­tak­endur í sam­starf­inu.

Meðal þeirra sem sem styðja áfram­hald­andi veru Bret­lands í ESB eru allir leið­togar allra stærstu stjórn­mála­flokka á Bret­landi, þar með talið David Cameron for­sæt­is­ráð­herra Íhalds­flokks­ins. Allir helstu leið­togar Evr­ópu­sam­bands­ríkj­anna hafa einnig hvatt Breta til að kjósa áfram­hald­andi aðild og nýverið lagði Barack Obama Banda­ríkja­for­seti sitt á vog­ar­skál­arnar.

Meðal þeirra sem vilja að Bretland yfir­gefi ESB fyrir fullt og allt eru Boris Johnson, fyrr­ver­andi borg­ar­stjóri í London og Nigel Farage, yfir­lýstur Evr­ópu­and­stæð­ingur og leið­togi sjálf­stæð­is­flokks Bret­lands. Donald Trump, hinn alræmdi for­seta­fram­bjóð­andi í Banda­ríkj­unum, hefur einnig látið hafa eftir sér að Bretar eigi að kjósa gegn Evrópu.