Boðar hertar aðgerðir á landsvísu „sem fyrst“

Um helm­ingur þeirra sem greind­ist með COVID-19 í gær var ekki í sótt­kví eða tutt­ugu manns og eru smitin flokkuð sem sam­fé­lags­smit. „Ef við lítum á kúrfu sam­fé­lags­smita þá er hún heldur á leið upp á við sem er óæski­leg þróun,“ sagði Þórólfur Guðnason, sótt­varna­læknir, á upp­lýs­inga­fundi almanna­varna í dag. 42 greindust inn­an­lands í gær, færri sýni voru tekin en und­an­farna daga eða um 2.000.

140 til­felli eru rakin til hins svo­kall­aða Land­skots­smits. Þar af eru um 90 til­felli á Landa­koti, sjö á Reykja­lundi og 27 á Sól­völlum og 21 til­felli teng­ist hóp­sýk­ing­unni óbeint. Af því hefur sótt­varna­læknir sér­stakar áhyggjur þar sem slík smit geta dreifst og farið út í sam­fé­lagið.

Hóp­sýk­ing hefur einnig komið upp í Öldusels­skóla. 44 til­felli tengj­ast henni. Flestir þeirra sem hafa smit­ast eru nem­endur en einnig hafa smit greinst utan skól­ans sem tengj­ast þó þess­ari hóp­sýk­ingu.

Þá hafa litlar hóp­sýk­ingar greinst víða að und­an­förnu. Þau tengj­ast fjöl­skyldum, íþróttum, veislum og vinnu­stöðum, sagði Þórólfur. „Það vekur ákveðnar áhyggjur.“

Alls hafa 2.500 manns greinst með COVID-19 frá upp­hafi þriðju bylgju far­ald­urs­ins 15. Sept­em­ber. Um þús­und manns eru í ein­angrun með virkt smit núna. 62 liggja inni á Land­spít­al­anum með COVID-19. Tveir eru á gjör­gæslu­deild og einn í önd­un­ar­vél. Í gær lést ein­stak­lingur á níræð­is­aldri vegna COVID-19. Alls hafa 125 verið lagðir inn á sjúkra­hús í þriðju bylgj­unni. Þrír hafa lát­ist í þeirri bylgju og þrettán frá upp­hafi far­ald­urs­ins.

„Vonir höfðu verið bundnar við það að sam­fé­lags­smit myndi fækka en raunin hefur orðið,“ sagði Þórólfur. „Þeim hefur heldur fjölgað. Það er ákveðið áhyggju­efni.“

Þegar allt þetta er haft í huga og með til­liti til þungrar stöðu á Land­spít­al­anum telur Þórólfur ekki svig­rúm til til­slakanna á aðgerðum inn­an­lands. Hann er með í smíðum minn­is­blað til heil­brigð­is­ráð­herra þar sem hann mun leggja til harð­ari aðgerðir og betur sam­ræmdar og að þær nái yfir allt landið en síð­ustu vikur hafa tak­mark­anir verið harð­ari á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Þórólfur sagði útfærslu aðgerða ekki liggja fyrir að fullu en hann sagð­ist von­ast til þess að þær tækju gildi sem fyrst. „Ef stjórn­völd fall­ast á þessar til­lögur þá sé ég fyrir mér að hertar aðgerðir þurfi ekki að standa lengur en í 2-3 vikur ef allt gengur vel.“

Spurður nánar út í hinar hertu aðgerðir svar­aði Þórólfur: „Við erum að tala um að herða. Menn geta þá ímyndað sér hvernig það geti verið.“

Sótt­varna­læknir var á fund­inum spurður hvort að hann telji að fólk muni fylgja enn hert­ari aðgerðum þar sem mis­brestur hafi orðið á því að gild­andi aðgerðum sé fylgt. Ein skýr­ingin á því að ekki hefur tek­ist að hemja útbreiðsl­una þrátt fyrir tak­mark­anir til þessa er sú að margar und­an­þágur hafa verið í gildi, „grá svæði“ eru til staðar. „Ég held að það sé eitt af því sem við þurfum að gera; að hafa regl­urnar skýr­ari og [veita] færri und­an­þágur.“

Þórólfur minnti að lokum á að enn sé langt í land. „Við þurfum áfram að standa saman og gera það sem við þurfum að gera þar til að gott og öruggt bólu­efni kemur á mark­að­inn.“

Mynd: Lög­reglan

Alma Möller land­læknir sagði að staðan á Land­spít­ala væri gríð­ar­lega snúin. Á Landa­koti væri staðan þung og „ótrú­lega krefj­andi“.

Þá sagði hún stöð­una á Norð­ur­landi einnig vera að þyngj­ast vegna fjölg­unar smita. Þar er álag á heil­brigð­is­stofn­anir, m.a. vegna sýna­töku.

Alma nefndi að það afbrigði veirunnar sem nú væri að grein­ast hér á landi kunni að vera meira smit­andi en þau sem við höfum hingað til feng­ist við. „Þess vegna þarf að skerpa á smit­vörnum og hvert og eitt okkar að leggja sitt af mörkum eins og við getum.“