Kristján Þór segist engra hagsmuna hafa að gæta gagnvart Samherja

„Ég hef engra hags­muna að gæta gagn­vart þessu fyr­ir­tæki,“ sagði Kristján Þór Júl­í­us­son, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra á opnum fundi í stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefnd í morgun þar sem frum­kvæð­is­at­hugun á hæfi hans til sinna sínum störfum vegna tengsla sinna við Samherja.

Kristján Þór sagði að einu tengsl sín við fyr­ir­tækið nú væri vin­átta við Þorstein Má Bald­vins­son, fyrr­ver­andi for­stjóra Samherja og einn aðal­eig­anda fyr­ir­tæk­is­ins, sem steig tíma­bundið til hliðar úr for­stjóra­stóli eftir opin­berum fjöl­miðla á athæfi Samherja í Namibíu, þar sem fyr­ir­tækið er grunað um að hafa greitt mútur fyrir aðgang að fisk­veiði­kvóta. Samherji er einnig grun­aður um að hafa stundað pen­inga­þvætti og skatta­snið­göngu. Málefni fyr­ir­tæk­is­ins eru til rann­sóknar í Namibíu, Angóla, Í Noregi og á Íslandi.

Kristján Þór sagði að það gæti verið erfitt að greina á milli þess hvenær maður er að tala við vin og hvenær maður er að tala við for­svars­mann fyr­ir­tækis. Þetta væri einn og sami mað­ur­inn. Hann teldi það hluta af minni athafna­skyldu sem ráð­herra að koma sjón­ar­miðum á fram­færi þegar mál koma upp sem gætu skaðað orð­spor íslensks sjáv­ar­út­vegs. Á þeim for­sendum hefði hann sett sig í sam­band sím­leiðis við Þorstein Má þegar mál­efni Samherja komust í hámæli. Það sím­tal, þar sem Kristján Þór spurði Þorstein Má meðal ann­ars hvernig hann hefði það, hefur verið harð­lega gagn­rýnt af mörgum, meðal ann­ars af þing­mönnum stjórn­ar­and­stöð­unnar.

„Eðli máls­ins sam­kvæmt hefur þetta verið ofar­lega í huga mér, vegna minna fyrri starfa,“ sagði Kristján Þór á fund­inum í morgun. Hann rifj­aði upp að hann hefði sýnt frum­kvæði af því að birta upp­lýs­ingar um tengsl sín við Samherja þegar hann tók við emb­ætti ráð­herra í des­em­ber 2017, en Kristján Þór var meðal ann­ars stjórn­ar­for­maður fyr­ir­tæk­is­ins um tíma fyrir tæpum tveimur ára­tugum.

„Almenna hæfið, í mínum huga, það er eng­inn vafi um það,“ sagði Kristján Þór þegar Andrés Ingi Jónsson, nefnd­ar­maður í nefnd­inni, spurði hann um hæfi hans til að taka ákvarð­anir um sjáv­ar­út­veg í heild sinni. Hann teldi sig vera hæfan til að taka slíkar ákvarð­anir.

Frumkvæðisathugun á hæfi

For­saga máls­ins er sú að þrír þing­menn sam­þykktu á fundi stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefndar þann 6. des­em­ber síð­ast­lið­inn að hefja frum­kvæð­is­at­hugun á því hvernig Krist­ján Þór myndi láta meta hæfi sitt vegna tengsla sinna við útgerð­ar­fyr­ir­tækið Sam­herja og hvort til­efni hefði verið fyrir slíkri athugun í ráð­herra­tíð hans.

[adspot][Þing­menn­irnir sem sam­þykktu að hefja athug­un­ina eru Þór­hildur Sunna Ævars­dótt­ir, for­maður nefnd­ar­inn­ar, Guð­mundur Andri Thors­son og Andrés Ingi Jóns­son sem nú er óháður þing­mað­ur. Þing­menn meiri­hlut­ans í nefnd­inni gagn­rýndu aftur á móti til­lög­una og töldu rétt­ast að ráð­herra væri fyrst gefið færi á að útskýra mál sitt.

Fram kom í fréttum um málið að Þór­hildur Sunna yrði ekki með fram­sögu máls­ins heldur Líneik Anna. Þór­hildur Sunna sagði í sam­tali við RÚV í síð­asta mán­uði að það hefði ekki verið vilji til þess hjá meiri­hluta nefnd­ar­innar að hún hefði fram­sögu um mál­ið. „Þeim finnst ég hafa gert upp hug minn varð­andi það hvort ráð­herr­ann sé van­hæf­ur.“ Hún lagði til að Andrés yrði fram­sögu­maður en á það féllst meiri­hlut­inn heldur ekki.

Sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráðu­neytið svar­aði spurn­ingum stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefndar fyrr í þess­ari viku. Þór­hildur Sunna sagði í sam­tali við RÚV að þau svör væru ekki nægj­an­leg. Kristján Þór var því boð­aður á fund nefnd­ar­innar til að gefa nefnd­ar­mönnum frek­ari upp­lýs­ingar um hæfi sitt í málum sem tengj­ast Samherja.

Þegar vikið sæti í ákveðnum málum

Greint var frá því 20. des­em­ber síð­ast­lið­inn að Kristján Þór hefði ákveðið á grund­velli stjórn­sýslu­laga að víkja sæti við með­ferð og töku ákvarð­ana í fjórum stjórn­sýslu­kærum tengdum Sam­herja. Þess í stað var sam­þykkt á rík­is­stjórn­ar­fundi að Sig­urður Ingi Jóhanns­son, sam­göngu- og sveit­ar­stjórn­ar­ráð­herra, myndi fara með mál­in.

Kristján Þór sagði á fund­inum í morgun að ástæða þess að hann hefði óskað þess að víkja sæti við kæru­með­ferð þeirra mála sem greint hafi verið frá væri ekki síst sá að það skipti ekki síst máli að sá sem tekur ákvörð­unin lítur á sitt hæfi heldur líka hvernig hún horfir við borg­ur­unum.

Hann muni áfram meta hæfi sitt í hverju til­viki ef mál tengd Samherja koma aftur upp.