Traust til þjóðkirkjunnar í sögulegu lágmarki

Aðeins 4 pró­sent af þeim sem tóku afstöðu í nýjum Þjóð­ar­púlsi Gallup báru „full­komið traust“ til þjóð­kirkj­unnar. Þegar bætt er við þeim sem bera mikið traust til þjóð­kirkj­unnar verður hlut­fallið 28 pró­sent en í júlí árið 1999 var hlut­fallið 61 pró­sent. Aðeins einu sinni hefur hlut­fall þeirra sem bera mikið eða full­komið traust til þjóð­kirkj­unnar verið jafn lágt frá því að mæl­ingar hófust fyrir nær ald­ar­fjórð­ungi síðan. Það var í febr­úar árið 2012 en þá var þjóð­kirkjan líka sögð „í krísu“. Ári áður hafði Guðrún Ebba Ólafs­dóttir, dóttir Ólafs Skúla­sonar bisk­ups, lýst kyn­ferð­is­brotum af hálfu föður síns gegn sér í sam­tals­bók sem Elín Hirst skráði. En Guðrún hafði einnig lýst því fyrir Kirkju­ráði árið 2010 hvernig faðir hennar braut á henni árum saman. 

Fæstir bera mikið traust til kirkjunnar

Nær 39 pró­sent þeirra sem tóku afstöðu í þessum nýja Þjóð­ar­púlsi bera hins vegar lítið eða ekk­ert traust til þjóð­kirkj­unnar og þriðj­ungur þeirra sem svör­uðu eru hlut­lausir. Til þess að draga þetta aðeins saman þá eru 72 pró­sent af þeim sem svör­uðu sem bera ekki mikið eða full­komið traust til þjóð­kirkj­unnar. Konur bera meira traust til þjóð­kirkj­unnar en karlar og hlut­fallið þeirra sem treysta henni fer einnig hækk­andi eftir aldri. Þegar litið er á afstöð­una út frá hvernig svar­endur myndu kjósa til Alþingis, væri gengið til kosn­inga í dag, væru það þeir sem kysu Fram­sókn­ar­flokk­inn eða Sjálf­stæð­is­flokk­inn sem segj­ast helst bera mikið traust til kirkj­unnar. Þau sem kysu Sós­í­alista­flokk Íslands bera hins vegar minnst traust til hennar. 

Árið 1992, eða fyrir rétt rúmum 30 árum síðan, voru nær allir Íslend­ingar skráðir í þjóð­kirkj­una eða 92,2 pró­sent þeirra. Á ára­tug­unum sem fylgdu fór veru­lega að draga saman í skrán­ingum og frá árinu 2009 fækk­aði þeim með hverju ári þangað til sum­arið 2022 var hlut­fallið í fyrsta sinn komið undir 60 pró­sent. Í sept­em­ber­mán­uði síð­ast­liðnum voru 57 pró­sent lands­manna skráðir og hafði þeim fækkað um rúm­lega þús­und manns frá því í des­em­ber í fyrra. 

Síðasta breyt­ing á lög­unum um trú- og líf­skoð­un­ar­fé­lög, sú sem var gerð fyrir ára­tug, hafði mikið að segja um þessa þróun. Áratugum saman var skipu­lag mála hér­lendis þannig að nýfædd börn voru ætíð skráð í trú­fé­lag móður. Það þurfti því sér­stak­lega að skrá sig úr trú­fé­lagi í stað þess að skrá sig inn í það. Þessu var breytt árið 2013 og sam­kvæmt gild­andi lögum þurfa báðir for­eldrar að til­heyra sama trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­lagi til að barnið sé skráð í það félag, ann­ars skrá­ist barnið utan trú­fé­laga. Á sama tíma var ramm­inn utan um hvernig félög mættu skrá sig sem trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­lög og þiggja sókn­ar­gjöld rýmk­aður.

Þeir íslensku rík­is­borg­arar sem kusu að standa utan þjóð­kirkj­unnar voru 30.700 um síð­ustu alda­mót. Þeir eru nú að minnsta kosti 168 þús­und.

Sögulega fáir ánægðir með biskup

Aldrei hafa verið færri ánægðir með störf biskup Íslands frá því að mæl­ingar hófust en aðeins tæp­lega 11 pró­sent þeirra sem tóku afstöðu eru ánægðir með störf Agnesar M. Sig­urð­ar­dóttur bisk­ups. Til sam­an­burðar mæld­ist ánægja með störf bisk­ups 19 pró­sent árið 2011, sama ár og Guðrún Ebba gekk inn á fund kirkju­ráðs og ári seinna var hlut­fall ánægðra 45 pró­sent.

Aðeins 1 pró­sent þeirra sem svör­uðu að þessu sinni er að öllu leyti ánægt með störf bisk­ups en ríf­lega 41 pró­sent eru óánægð. Aftur eru það konur sem eru ánægð­ari með störf bisk­ups en karlar og eldra fólk ánægð­ara en þau sem yngri eru. Þau sem kysu Vinstri græn, yrði gengið til kosn­inga í dag, eru ánægð­ust á meðan þau sem myndu kjósa Sós­í­alista­flokk Íslands eru óánægð­ust með störf bisk­ups. 

Hlutfall þeirra sem eru hlynntir aðskiln­aði ríkis og kirkju er á svip­uðu róli og síð­asta ára­tug eða rúm­lega helm­ingur þeirra sem svör­uðu.