Stjórnarandstöðustjórnin ólíkleg án fimmta flokksins

Full­trúar Vinstri grænna, Sam­fylk­ingar, Pírata og Fram­sókn­ar­flokks­ins hafa hist og rætt umtals­vert saman í dag og í gær um myndun rík­is­stjórnar. For­svars­menn Við­reisnar hafa líka verið hluti af því sam­tali að ein­hverju leyti, en þau sam­töl hafa verið óform­legri.

Innan Sam­fylk­ingar, Vinstri grænna og Pírata er sú skoðun ráð­andi að ekki verði hægt að mynda stjórn sem ein­ungis stjórn­ar­and­stöðu­flokk­arnir sitji í. Það þurfi að fá Viðreisn inn í þá stjórn til að tryggja henni betri meiri­hluta, en með þeirri við­bót yrðu þing­menn stjórn­ar­innar 36 tals­ins og þing­menn stjórn­ar­and­stöðu 27. Við­mæl­endur Kjarnans segja að Fram­sókn­ar­flokknum hugn­ist betur að hafa Flokk fólks­ins með sem fimmta flokk en Viðreisn.

Sammála um breiðu línurnar

Flokk­arnir eru flestir sam­mála um breiðu mál­efna­lín­urnar í mögu­legu sam­starfi. Þ.e. aukin fjár­út­lát í heil­brigðis- og mennta­mál og að ráð­ast í mjög öfl­uga sókn í fjár­fest­ingum í innviðum. Þá leggur Framsókn mikla áherslu á end­ur­skipu­lagn­ingu banka­kerf­is­ins og það að reynt verði að vinda ofan af sölu á hlutum í Arion banka til vog­un­ar­sjóða. Þá eru allir með­vit­aðir um að kom­andi kjara­samn­ingar verða mjög mik­il­vægir í bar­átt­unni fyrir því að við­halda því efna­hags­á­standi sem hér ríkir nú áfram.

Við­mæl­endur Kjarnans segja það skýrt frá bæði Fram­sókn­ar­flokknum og Vinstri grænum að ýta Evr­ópu­sam­bands­málum út af borð­inu. Lilja Alfreðs­dóttir, vara­for­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins, sagði það beint út í Morg­un­út­varpi Rásar 2 í morgun að flokk­ur­inn muni ein­fald­lega ekki sam­þykkja slíkt. Erfitt verður fyrir Viðreisn að kyngja því en flokk­ur­inn hefur lagt áherslu á það, í óform­legum sam­tölum, að tákn­ræn afgreiðsla á mál­inu verði hluti af stjórn­ar­sátt­mála ef flokk­ur­inn eigi að vera með.

Ákall eftir breiðri stjórn

Við­mæl­endur Kjarnans nefna flestir að þeir lesi nið­ur­stöðu kosn­ing­anna þannig að ákall sé eftir því að ólíkir flokkar starfi saman í breiðri rík­is­stjórn. Fimm flokka stjórn, með sterkan meiri­hluta sem teygir sig frá Vinstri grænum yfir miðj­una og að hægri-mið­flokknum Viðreisn eða jafn­vel Flokki fólks­ins sé slík stjórn.

Staðan í við­ræð­unum er þó enn við­kvæm og ljóst að mik­ill þrýst­ingur er frá flokk­unum sem utan þeirra sitja að fá Fram­sókn­ar­flokk­inn til að horfa frekar til þeirra varð­andi myndun rík­is­stjórnar. Í raun standi og falli myndun stjórn­ar­and­stöðu­stjórn­ar­innar með ákvörðun Fram­sókn­ar­flokks­ins.

Yfir vofir því að náist ekki saman sé næsta skref að myndu rík­is­stjórn sem sé skipuð Framsókn, Sjálf­stæð­is­flokki, Mið­flokki og Flokki fólks­ins, ef ekki tak­ist að ná stjórn­ar­and­stöðu­flokk­unum og Viðreisn eða Flokki fólks­ins saman. Hluti við­mæl­enda Kjarnans telja þetta þó inn­an­tóma hótun. Það sé algjör­lega ljóst að hluti þing­manna Fram­sókn­ar­flokks­ins muni aldrei geta unnið með Sigmundi Davíð Gunn­laugs­syni. Þar á meðal sé for­mað­ur­inn Sigurður Ingi Jóhanns­son.

Ekki augljóst hver yrði forsætisráðherra

Fyrir kosn­ingar bjugg­ust flestir við því að Katrín Jak­obs­dóttir, for­maður Vinstri grænna, væri sjálf­kjörin sem for­sæt­is­ráð­herra ef stjórn­ar­and­staðan gæti myndað rík­is­stjórn. Hún er enda vin­sæl­asti stjórn­mála­maður þjóð­ar­innar og það ríkir traust og vel­vild milli hennar og nán­ast allra ann­arra stjórn­mála­leið­toga. Sú staða er ekki jafn skýr nú og þá í ljósi þess að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn er í raun með pálmann í hönd­unum.

Sigurður Ingi Jóhanns­son sé því í aðstöðu til að krefj­ast þess að verða for­sæt­is­ráð­herra standi hugur hans til þess.