Breskir milljarðamæringar græddu metfjárhæðir í heimsfaraldri kórónuveiru

Árið 2020, þegar heims­far­aldur kór­ónu­veiru geis­aði í heim­inum með til­heyr­andi mann­falli og tak­mörk­unum á lífs­gæðum millj­arða manna, hefur leitt af sér meiri auð­söfnun hjá rík­asta hópi Breta en áður hefur mælst.

Samkvæmt árlegum lista Sunday Times um rík­ustu ein­stak­linga Bret­lands jókst auður þeirra íbúa rík­is­ins sem mæl­ast millj­arða­mær­ingar í breskum pundum talið um 21,6 pró­sent á síð­asta ári. Þeir eru nú 171 tals­ins, 24 fleiri en þegar list­inn var tek­inn saman í fyrra, og hóp­ur­inn á sam­an­lagt um 598 millj­arða punda, eða 103.215 millj­arða íslenskra króna. Auður þessa hóps jókst um 22.294 millj­arða íslenskra króna á einu ári, eða 61 millj­arð króna á dag að jafn­aði. Á sama tíma lét­ust nálægt 130 þús­und manns úr COVID-19 í Bret­landi, millj­ónir íbúa lands­ins fóru á hluta­bætur og hund­ruð þús­unda misstu vinn­una.

Einn Íslendingur á listanum

Sá sem situr í efsta sæti á lista Sunday Times, sem var birtur um helg­ina, er Leonard Bla­vatnik. Hann er fjár­festir sem hefur meðal ann­ars verið umsvifa­mik­ill í tón­listar- og afþrey­ing­ar­geir­anum og á öðrum sviðum fjöl­miðl­unar. Í fyrra seldi hann stóran hlut í Warner Music útgáfuris­anum en á einnig umtals­vert af bréfum í honum áfram, sem hafa hækkað um 50 pró­sent í verði. Þetta er í annað sinn sem hann nær að vera í því sæti á list­anum, en því náði hann einnig árið 2015.

[adspot]Auður Bla­vatnik óx um sjö millj­arða punda, 1.208 millj­arða íslenskra króna, á síð­asta ári. Til að setja þá tölu í sam­hengi má nefna að sam­kvæmt fjár­lögum árs­ins 2021 áttu öll útgjöld íslenska rík­is­ins að vera 1.036 millj­arðar króna í ár.

Í úttekt­inni kemur fram að stærstu sig­ur­veg­arar síð­asta árs, þegar árangur er mældur í aukn­ingu á auð, séu eig­endur fyr­ir­tækja á borð við Boohoo, The Hut Group, Asos og Farfetch, sem leggja áherslu á net­verslun. Á sama tíma og sam­keppn­is­að­ilar þeirra sem reka hefð­bundnar versl­anir þurftu að loka mán­uðum saman vegna far­ald­urs­ins, var for­dæma­laust upp­grip hjá þessum aðilum.

Einn Íslend­ingur er á list­anum yfir 250 rík­ustu ein­stak­linga Bret­lands, Björgólfur Thor Björg­ólfs­son. Hann situr í sæti númer 100 og fellur um átta sæti milli ára. Auður Björg­ólfs Thors er met­inn á 1,6 millj­arða punda, um 276 millj­arða íslenskra króna, og jókst um 37 millj­ónir punda á síð­asta ári, eða um 6,4 millj­arða króna.

Mynd: btb.is

Jim Ratcliffe, aðal­eig­andi efna­fram­leiðslu­stór­veld­isins Ineos Group sem hefur stundað umfangs­mikil upp­kaup á jörðum á Íslandi, fellur á list­anum á milli ára, úr 5. sæti í sæti númer 25. Ratcliffe var í fyrsta sæti list­ans árið 2018 og tal­inn rík­asti maður Bret­lands það árið. Auður hans dróst veru­lega saman á síð­asta ári og er nú tal­inn nema 6,3 millj­örðum punda, alls 1.087 millj­örðum íslenskra króna.

Kallað eftir risaskatti

Í umfjöllun Sunday Times er meðal ann­ars fjallað um að sú mikla aukn­ing á auði rík­ustu íbúa Bret­lands, á sama tíma og stór hluti ann­arra íbúa hefur þurft að ganga í gegnum mikla erf­ið­leika og þján­ingar, hafi aukið þrýst­ing á stjórn­völd um að skatt­leggja COVID-19 auð­söfn­un­ina með nýstár­legum og afger­andi hætti.

Talið er að um 700 þús­und manns í Bret­landi hafi færst fyrir neðan fátæktr­ar­mörk vegna far­ald­urs­ins og sú tala hefði orðið mun hærri ef ekki væri fyrir umfangs­miklar aðgerðir stjórn­valda þar í landi, sem hafa leitt af sér fjár­laga­halla upp á 303 millj­arða punda, 52.300 millj­arða króna. Það er mesti halli á rekstri breska rík­is­ins síðan í seinni heim­styrj­öld­inni.

John Caudwell, sem sjálfur situr í 103. sæti list­ans og hefur hagnað gríð­ar­lega á fjar­skipta­mark­aðnum, hefur til að mynda kallað eftir því að Rishi Sunak, fjár­mála­ráð­herra Bret­lands, setji á sér­stakan ein­skiptis skatt vegna hagn­aðar síð­ast­lið­ins árs. Hann beinir spjótum sínum aðal­lega að þeim sem hagn­ast hafa sér­stak­lega vegna tak­markanna sem aðrir hafa orðið fyrir.

Á sama stað kall­aði Caudwell skatta­snið­göngu sem lengi hefur tíðkast hjá hinum ofur­ríku, sem nær allir borga mun minna hlut­fall af árlegum ágóða sínum í skatta en þeir sem vinna hjá þeim, „sjúk­dóm“. Caudwell sagði að sér­staki skatt­ur­inn ætti að vera svip­aður að umfangi og hagn­aður við­kom­andi af því að tak­mark­anir voru settar á aðra fleti sam­fé­lags­ins til að berj­ast gegn kór­ónu­veiru­far­aldr­inum. Ein­faldasta leiðin væri að leggja á ein­skiptis 90 pró­sent skatt á allan hagnað sem rekja megi beint til far­ald­urs­ins.