Fjórðungur háskólanema glímir við fjárhagserfiðleika

Rúmlega fjórtán pró­sent háskóla­nema glímir við fjár­hags­erf­ið­leika og tæp­lega ell­efu pró­sent háskóla­nema þar að auki glímir við mjög mikla fjár­hags­erf­ið­leika. Þetta kemur fram í nið­ur­stöðum könn­unar um áhrif COVID-19 á stúd­enta sem mennta- og menn­ing­ar­mála­ráðu­neytið lét gera fyrr í vetur í sam­vinnu við Lands­sam­band íslenskra stúd­enta (LÍS). Um 31 pró­sent nema svara því til að þau glími ekki við neina fjár­hags­erf­ið­leika á þessum tíma­punkti.

Samkvæmt frétt á vef stjórn­ar­ráðs­ins var mark­mið könn­un­ar­innar að kort­leggja aðstæður, náms­fram­vindu og atvinnu­horfur háskóla­nema vegna kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins. Könnunin var lögð fyrir 2500 manna slembi­úr­tak allra háskóla­nema á Íslandi í febr­úar og mars og svör­uðu 892 eða 35,7 pró­sent.

Meðal ann­ars var spurt um and­lega heilsu stúd­enta en rúm­lega 54 pró­sent svar­enda metur and­lega heilsu sína góða eða mjög góða, 34 pró­sent meta hana sæmi­lega og tæp­lega 12 pró­sent meta hana lélega. Nið­ur­stöður könn­un­ar­innar má nálg­ast hér.

Lítið atvinnuleysi meðal stúdenta sé jákvætt

„Það sem er jákvætt er að staða atvinnu­leysis í þessu úrtaki var alls ekki slæm. Fjögur pró­sent sem voru án atvinnu,“ segir Jóhanna Ásgeirs­dóttir, for­seti LÍS, spurð út í hvort eitt­hvað jákvætt megi taka út úr könn­un­inni. Það bendi til þess að aðgerðir stjórn­valda hafi virkað að ein­hverju leyti. Hún bendir þó á að um þriðj­ungur svar­enda hafi viljað vinna lengur síð­asta sumar. Því sé ljóst að hluti háskóla­nema hafi ekki aflað sömu tekna og í venju­legu árferði en sum­ar­vinnan skiptir miklu máli fyrir fjár­hag stúd­enta, að sögn Jóhönnu.

„Það er mjög mik­il­vægt fyrir stúd­enta að geta aflað sér tekna yfir sum­arið þó að fólk taki náms­lán þá duga þau oft ekki fyrir útgjöldum, þannig að við höfðum áhyggjur af stöð­unni framan af en það virð­ist hafa ræst úr þessu sem er mjög jákvætt,“ segir Jóhanna.

Vilja atvinnuleysisbætur fyrir háskólanema

Eitt af því sem LÍS hefur barist fyrir eru atvinnu­leys­is­bætur fyrir stúd­enta. „Það kæmi sér mjög vel núna í þessu ástandi sem að nú ríkir að veita stúd­entum ein­hvern örygg­is­ventil eins og öll önnur hafa sem vinnu. 72 pró­sent stúd­enta vinna með skóla og 90 pró­sent á sumrin á venju­legu ári eru að vinna og eiga að okkar mati rétt á atvinnu­leys­is­bótum. Þetta er lang­tíma­mark­mið en við viljum auð­vitað sjá þetta fara í gegn strax. Þetta er bæði COVID aðgerð en líka bara rétt­látt að okkar mati.“

Þá bendir Jóhanna á að hækkun náms­lána sé einnig ofar­lega á baugi hjá sam­tök­unum. Hún segir grunn­fram­færsl­una vera of lága sem valdi því að margir stúd­entar vinni mikið með skóla. Þá geti stúd­entar lent í ákveðnum víta­hring því bæði skerð­ast náms­lánin með auknum tekjum og mikil vinna getur haft það í för með sér að náms­fólk ljúki ekki til­ætl­uðum ein­inga­fjölda sem einnig skerðir náms­lán. „Þetta er víta­hringur. Stúd­entar eru fastir á milli þess að taka lán eða ekki og vera samt alltaf í fjár­hags­erf­ið­leikum,“ segir Jóhanna.

Framfærsla hækkar í takt við verðlagsbreytingar

Stjórn­völd kynntu nýverið nýjar úthlut­un­ar­reglur fyrir Mennta­sjóð náms­manna fyrir næsta skólaár. Þar kemur meðal ann­ars fram að fram­færsla, hús­næð­is­bætur og barna­styrkur hækki um 3,45 pró­sent en hækk­unin tekur hlið­sjón af verð­lags­breyt­ingum. Þá hækkar frí­tekju­mark náms­manna 1.410.000 krónur sem er hækkun um 46 þús­und krónur frá fyrra ári.

Þessi hækkun er ekki í takt við kröfur stúd­enta en LÍS hleypti nýverið af stokk­unum her­ferðum hækkun grunn­fram­færslu fram­færslu­lána. Krafa sam­tak­anna hljóðar upp á 17 pró­sent hækkun fram­færslu „til að tryggt sé að hún sam­svari, að lág­marki, dæmi­gerðu neyslu­við­miði félags­mála­ráðu­neyt­is­ins.“